Efficacious elements of municipal tobacco control programs in the Netherlands

Werkzame elementen van lokaal tabaksbeleid in Nederland.

Algemene samenvatting

Gemeenten hebben vanaf 2019 een grote rol gekregen bij tabaksontmoediging. Deze verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de lokale beleidsmedewerkers, maar vooral ook bij beleidsadviseurs van de 25 GGD’en. Vanuit het Nationaal Preventieakkoord hebben de GGD’en tussen 2019 en 2025 financiering gekregen om gemeenten bij tabaksontmoediging te ondersteunen. Er bestaan tussen gemeenten echter grote verschillen in beleid op dit terrein.

Doel

Dit project bracht in kaart uit welke elementen het lokaal tabaksbeleid in Nederland bestaat en onderzocht daarbij wat wel en niet werkt. Het doel was om bruikbare, toepasbare kennis te verzamelen waarmee beleidsmakers bij gemeenten en GGD’en hun lokale tabaksbeleid sterker kunnen maken.

Aanpak/Werkwijze

Dit project bracht op basis van beleidsvoorstellen van GGD-regio’s en gesprekken met lokale beleidsmakers en -adviseurs in kaart uit welke elementen gemeenten hun lokale tabaksbeleid bestaat. Op basis van grootschalig vragenlijstlijstonderzoek onder jongeren keken de onderzoekers naar verschillen tussen gemeenten. Met kennis uit de wetenschappelijke literatuur beschreven de onderzoekers tot slot op welke manier gemeenten aan de slag kunnen gaan met het rookvrij maken van buitenomgevingen.

Samenwerkingspartners

In dit project werkten het Trimbos-instituut en de Universiteit Maastricht samen met gemeenten en GGD’en. De gemeenten werden vertegenwoordigd door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de GGD’en door GGD GHOR Nederland. In dit consortium zaten ook vier GGD-regio’s: GGD Zaanstreek-Waterland, GGD Kennemerland, GGD Noord- en Oost-Gelderland, en GGD West-Brabant. Tot slot bestond het consortium uit Expertisecentrum Pharos en het samenwerkingsverband Gezondheidsfondsen voor Rookvrij. 

Alle consortiumleden waren actief betrokken bij de verschillende onderdelen van het project en dachten onder andere mee over het verspreiden van de kennis naar gemeenten en GGD’en.

Resultaten

Nederlandse gemeenten richten zich in hun tabaksontmoedigingsbeleid vooral op het rookvrij maken van buitenruimten, zoals speeltuinen, schoolterreinen en door de gemeenten beheerde buitenruimten. Ook zijn veel gemeenten aan de slag met het versterken van de stoppen-met-rokenzorg en ondersteunen zij landelijke en lokale campagnes. Als we willen dat gemeenten zich blijvend inzetten voor een rookvrije generatie, is het belangrijk dat zij daarvoor voldoende tijd, middelen en mandaat krijgen. De belangrijkste conclusies en aanbevelingen van dit project staan in het gratis magazine “Kansen van tabaksbeleid bij GGD’en en gemeenten in Nederland.”