Efficacy and safety of off label low dose antidepressants (amitriptyline and mirtazapine) for chronic insomnia: a double-blind, randomized placebo-controlled trial in general practice

Slaapproblemen komen veel voor. De voorkeursbehandeling betreft slaapadviezen en gedragsinterventies. Dit is niet altijd voldoende bij patiënten die langdurig lijden aan slapeloosheid.

Studie

Voor deze patiënten is in het DREAMING-onderzoek onderzocht of 2 antidepressiva in een lage dosis werkzaam zijn. De 80 deelnemers uit 33 huisartsenpraktijken kregen voor 16 weken tabletten.
Huisarts en deelnemer wisten niet of dit mirtazapine, amitriptyline of placebo (zonder werkzame stof) was. Deelnemers vulden voor, tijdens en na de behandeling slaapdagboeken en vragenlijsten in.

Resultaten

Op korte termijn (6 weken) werkte mirtazapine beter dan placebo: de ernst van het slaapprobleem nam af en de slaapduur verbeterde. Het verschil was kleiner bij amitriptyline. 
Op langere termijn (12, 20 en 52 weken) verschilde de werking van beide middelen niet van placebo wat betreft slaap, moeheid, stemming en functioneren. Bij beide middelen kwamen bijwerkingen wat vaker voor dan bij placebo. De gemelde bijwerkingen werden meestal mild tot matig en acceptabel gevonden.
 

Samenvatting bij aanvang studie

Slaapproblemen komen veel voor. De Nederlandse richtlijn voor huisartsen bepleit bij chronische slapeloosheid gedragsinterventies vanwege hun bewezen effectiviteit en ontraadt benzodiazepines vanwege de ernstige nadelen: snelle gewenning en verslaving.
Toch blijkt een niet-farmacologische aanpak onvoldoende voor veel patiënten met chronische slapeloosheid in de huisartsenpraktijk. Er is grote behoefte aan een veilig alternatief slaapmiddel dat een langere periode dagelijks gebruikt kan worden om de slaapkwaliteit en het slaappatroon te verbeteren. Op basis van klinische ervaring lijken bepaalde bekende generieke antidepressiva (amitriptyline en mirtazapine) in lage dosering het doorslapen te kunnen bevorderen en goed verdragen te worden. Echter, dit is niet wetenschappelijk onderzocht.

Doel

Het doel van deze placebo gecontroleerde, gerandomiseerde trial in de huisartsenpraktijk is de effectiviteit en veiligheid van deze middelen in lage dosering gedurende 4 maanden te onderzoeken.
 

Meer informatie

• Meijlerprijs 2023: Irena Petkoska (master student farmacie) - master onderzoek 'Side effects of low-dose mirtazapine and amitriptyline in patients with insomnia: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial'
  De Meijlerprijs wordt jaarlijks toegekend door het Nederlandse Bijwerkingenfonds.