Equity weights for QALYs
Rechtvaardigheidsgewichten voor QALYs
Als nieuwe medische technologie wordt beoordeeld, wordt vaak gekeken naar hoeveel die technologie kost en hoeveel gezondheid deze oplevert. Als op basis van alleen deze gegevens keuzen zouden worden gemaakt, dan zouden vooral interventies worden vergoed die veel gezondheid per euro opleveren. Dat klinkt logisch, maar toch blijkt dit in de praktijk niet te zijn wat we willen. Dat komt omdat we ook geven om een rechtvaardige verdeling van gezondheid. In dit project hebben we bezien aan welke kenmerken van ziekten en patiënten mensen gewicht hechten wanneer ze keuzen moeten maken tussen verschillende behandelingen. In een grote steekproef uit de Nederlandse bevolking bleek met name leeftijd een belangrijk aspect te zijn, naast aspecten als het hebben van afhankelijke kinderen en de zeldzaamheid van een aandoening. Deze resultaten kunnen helpen om het huidige model van besluitvorming meer te laten aansluiten op maatschappelijke voorkeuren.
Verslagen
Eindverslag
Bij het maken van keuzes in de zorg wordt er steeds vaker gebruik gemaakt van economische evaluaties. Deze economische overwegingen botsen echter vaak met de bestaande opvattingen van solidariteit. Hierdoor is er een dringende behoefte ontstaan aan rechtvaardigheidsgewichten voor verschillende QALY winsten. Op dit moment lijkt in Nederland het concept proportional shortfall als uitgangspunt te dienen voor deze rechtvaardigheidsgewichten. Het concept proportional shortfall behelst de relatieve hoeveelheid gezondheid die een persoon verliest gedurende zijn normaal verwachte levensduur als gevolg van een bepaalde aandoening wanneer hiervoor geen behandeling zou plaatsvinden.
Het doel van dit project was om het concept proportional shortfall kritisch te evalueren en om de rechtvaardigheidsgewichten te achterhalen in het generale publiek, waarbij primair wordt gekeken naar proportional shortfall. Uit de eerste ervaringen met proportional shortfall blijkt dat de preferenties van het generale publiek soms afwijken van het proportional shortfall concept. Om deze reden zijn er naast proportional shortfall ook andere overwegingen en factoren meegewogen, teneinde het concept proportional shortfall verder te verfijnen.
Uit het onderzoek blijkt dat proportional shortfall niet altijd perfect aansluit bij de maatschappelijk preferenties. Naast proportionall shortfall werden de keuzes van de respondenten ook beïnvloed door de factoren: gezondheidswinst als gevolg van behandeling, leeftijd, verwijtbaarheid, zeldzaamheid van de ziekte en het al dan niet zorg dragen voor een naaste of kinderen. Bovendien leken deze factoren invloed te hebben op het relatieve gewicht van proportional shortfall zelf. De bevindingen van deze studie bieden nieuwe handvatten voor de doorontwikkeling van het concept proportional shortfall.
Naast efficientie is ook rechtvaardigheid een belangrijk doel in de zorg. Binnen economische evaluaties is hiervoor normaal gesproken weinig aandacht. In het Nederlandse beslismodel voor pakketafbakening wordt echter wel rekening gehouden met rechtvaardigheid door QALY winsten bij een hoge ziektelast zwaarder te wegen dan bij een lage ziektelast. Tot dusver is echter onduidelijk welke relatieve gewichten aan QALYs in zulke verschillende contexten zouden moeten worden gehecht.
Dit project beoogt deze gewichten nader in kaart te brengen. Het project verloopt voorspoedig.