Mobiele menu

Ethisch verantwoorde ontwikkeling van eiceldonatie in Nederland

Samenvatting na afronding

In dit project zijn de drie eicelbanken in Nederland ethisch geëvalueerd. Specifiek hebben de onderzoekers gekeken naar zorgvuldigheidsvragen omtrent het verantwoord inrichten van een eicelbank. Immers, gezien de maatschappelijke acceptatie van eiceldonatie is de wenselijkheidsvraag van het oprichten van een eicelbank een gepasseerd station. Er is gekeken naar de selectie van eiceldonoren en ontvangers en naar wat een passende vergoeding voor eiceldonatie is, tegen de achtergrond van de huidige schaarste aan eiceldonoren.

Resultaten

Uit het empirisch-normatief onderzoek concluderen de onderzoekers dat zowel de selectie van eiceldonoren als ontvangers aanpassing behoeft. Zo blijkt dat de huidige strenge selectie van eiceldonoren en wensouders voortkomt uit een relatief beschermende houding tegenover (jonge) vrouwen en het toekomstig kind. De huidige ethische kaders bieden echter ruimte voor een minder streng selectiebeleid. Vrouwen tussen de 18 en 25 jaar met een zwangerschapswens zouden ook hun eicellen moeten mogen doneren, op voorwaarde dat zij goed geïnformeerd worden over de langere termijn gevolgen en achter het doel van eiceldonatie staan; het vervullen van de kinderwens van wensouders.
Ook kan overwogen worden om in overleg met de wensouders donoren met een licht verhoogd risico op milde behandelbare aandoeningen te accepteren. In Nederland ligt bij de selectie van eiceldonoren een grote nadruk op het belang van een ‘zuiver’ altruïstische motivatie. Hierdoor worden vrouwen die vertellen dat zij deels door andere belangen zijn gemotiveerd afgewezen. De vraag is of afwijzing om deze reden terecht is als de hoogte van de vergoeding redelijk wordt gevonden. Een onkostenvergoeding van 300 euro is gepast om de inzet en het ervaren ongemak van eiceldonoren te erkennen. Deze vergoeding dient aangevuld te worden met een reiskostenvergoeding.
Meer bekendheid over eiceldonatie en het tekort aan eiceldonoren is noodzakelijk. Op basis van het gelijkheidsprincipe mogen eicelbanken verzoeken tot een behandeling met donoreicellen van alleenstaanden, homo- en lesbische stellen niet categorisch uitsluiten. Ook zouden vrouwen tot 50 jaar niet op basis van alleen leeftijd mogen worden afgewezen. Overwogen kan worden om alleen wensouders zonder eigen kinderen en/of die nog niet eerder zijn behandeld bij een eicelbank in Nederland te selecteren, of anders hoger te prioriteren.
 

Samenvatting bij start

In de afgelopen jaren zijn in Nederland 3 eicelbanken opgericht. De vraag naar eicellen overtreft het aanbod ruimschoots. Schaarste vereist verder ethische doordenking. In dit project staan twee ethische vragen centraal: 1. in hoeverre moeten vrouwen ‘om niet’ doneren (zoals de Embryowet stelt) en zo nee, hoe hoog mag een vergoeding dan zijn?; 2. in hoeverre mogen selectiecriteria worden bijgesteld, bijvoorbeeld als het gaat om leeftijdsgrenzen of medische gronden waarop potentiële donoren worden afgewezen. Dit project beoogt deze vragen te beantwoorden door middel van empirisch-ethisch onderzoek, waaronder interviews met (potentiële) donoren en professionals en ethisch conceptuele analyses. Het project zal resulteren in een moreel kader met concrete aanbevelingen voor de praktijk.


Meer informatie

Producten

Titel: ETHISCHE DILEMMA’S BIJ DE EICELBANK?
Auteur: E.M. Kool, R vd Graaf, AME Bos
Titel: ETHICS OF OOCYTE BANKING
Auteur: E.M. Kool1, R. van der Graaf1, A.M.E. Bos1, J.P.M. Pieters2, I.M. Custers3, B.C.J.M. Fauser1, A.L. Bredenoord1
Titel: Stakeholders views on the ethical aspects of oocyte banking for third-party assisted reproduction
Auteur: EM Kool. R van der Graaf, AME Bos, JJPE Pieters, IM Custers, BCJM Fauser, AL Bredenoord
Magazine: Human Reproduction
Titel: Genetisch ouderschap geen voorwaarde voor gelukkig kind
Auteur: EM Kool. R van der Graaf, AME Bos
Magazine: NRC Handelsblad
Titel: Ethics of oocyte banking for third-party assisted reproduction: a systematic review
Auteur: Kool, E M, Bos, A M E, van der Graaf, R, Fauser, B C J M, Bredenoord, A L
Magazine: Human Reproduction Update
Titel: Ethisch verantwoorde organisatie van eiceldonatie via eicelbanken in Nederland
Auteur: Drs. E.M. Kool1,2 Dr. R. van der Graaf1 Dr. A.M.E. Bos2 Prof dr. B.C.J.M. Fauser2 Prof dr. A.L. Bredenoord1

Verslagen


Eindverslag

In dit project hebben de onderzoekers de drie eicelbanken in Nederland ethisch geëvalueerd. Specifiek hebben de onderzoekers gekeken naar zorgvuldigheidsvragen omtrent het verantwoord inrichten van een eicelbank. Immers, gezien de maatschappelijke acceptatie van eiceldonatie is de wenselijkheidsvraag van het oprichten van een eicelbank een gepasseerd station. Specifiek hebben de onderzoekers gekeken naar de selectie van eiceldonoren en ontvangers en naar wat een passende vergoeding voor eiceldonatie is, tegen de achtergrond van de huidige schaarste aan eiceldonoren.
Uit ons empirisch-normatief onderzoek concluderen de onderzoekers dat zowel de selectie van eiceldonoren als ontvangers aanpassing behoeft. Zo blijkt dat de huidige strenge selectie van eiceldonoren en wensouders voortkomt uit een relatief beschermende houding tegenover (jonge) vrouwen en het toekomstig kind. De huidige ethische kaders bieden echter ruimte voor een minder streng selectiebeleid. Vrouwen tussen de 18 en 25 jaar met een zwangerschapswens zouden ook hun eicellen moeten mogen doneren, op voorwaarde dat zij goed geïnformeerd worden over de langere termijn gevolgen en achter het doel van eiceldonatie staan; het vervullen van de kinderwens van wensouders. Ook kan overwogen worden om in overleg met de wensouders donoren met een licht verhoogd risico op milde behandelbare aandoeningen te accepteren. In Nederland ligt bij de selectie van eiceldonoren een grote nadruk op het belang van een ‘zuiver’ altruïstische motivatie. Hierdoor worden vrouwen die vertellen dat zij deels door andere belangen zijn gemotiveerd afgewezen. De vraag is of afwijzing om deze reden terecht is als de hoogte van de vergoeding redelijk wordt gevonden. Een onkostenvergoeding van 300 euro is gepast om de inzet en het ervaren ongemak van eiceldonoren te erkennen. Deze vergoeding dient aangevuld te worden met een reiskostenvergoeding. Meer bekendheid over eiceldonatie en het tekort aan eiceldonoren is noodzakelijk. Op basis van het gelijkheidsprincipe mogen eicelbanken verzoeken tot een behandeling met donoreicellen van alleenstaanden, homo- en lesbische stellen niet categorisch uitsluiten. Ook zouden vrouwen tot 50 jaar niet op basis van alleen leeftijd mogen worden afgewezen. Overwogen kan worden om alleen wensouders zonder eigen kinderen en/of die nog niet eerder zijn behandeld bij een eicelbank in Nederland te selecteren, of anders hoger te prioriteren.

In de afgelopen jaren zijn in Nederland 3 eicelbanken opgericht. De vraag naar eicellen overtreft het aanbod ruimschoots. Schaarste vereist verder ethische doordenking. In dit project staan twee ethische vragen centraal: 1. in hoeverre moeten vrouwen ‘om niet’ doneren (zoals de Embryowet stelt) en zo nee, hoe hoog mag een vergoeding dan zijn?; 2. in hoeverre mogen selectiecriteria worden bijgesteld, bijvoorbeeld als het gaat om leeftijdsgrenzen of medische gronden waarop potentiële donoren worden afgewezen. Dit project beoogt deze vragen te beantwoorden door middel van empirisch-ethisch onderzoek, waaronder interviews met (potentiële) donoren en professionals en ethisch conceptuele analyses. Het project zal resulteren in een moreel kader met concrete aanbevelingen voor de praktijk

Onderwerpen

Kenmerken

Projectnummer:
731020002
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2016
2018
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Prof. R. van der Graaf
Verantwoordelijke organisatie:
Universitair Medisch Centrum Utrecht