Evaluatie Vangnet Jeugd

Het vroegtijdig signaleren en doorverwijzen van risicogezinnen met kinderen die (psychische) gezondheidsproblemen ontwikkelen of dreigen te ontsporen, verloopt in de gangbare praktijk niet optimaal. Veelal gaan de risicogezinnen zelf niet op zoek naar hulp, weten de hulp niet te vinden of hebben geen hulpvraag. Het tijdig signaleren van deze risicogezinnen kan voorkomen
dat onnodig menselijk leed en vermijdbare maatschappelijke kosten ontstaan. Teneinde te pogen deze kinderen binnen de vrijwillige hulpverlening voldoende kansen te bieden, is verbetering van vroegtijdige signalering gevolgd door verwijzing naar gepaste hulpverlening essentieel.
In Amsterdam werd met dat doel Vangnet Jeugd ontwikkeld. Vangnet Jeugd is een outreachend programma en richt zich op kinderen en gezinnen waar zorgen over zijn. De gezinnen en kinderen worden door Vangnet Jeugd gescreend en, indien nodig, doorverwezen naar gepaste hulpverlening danwel wordt reeds bestaande hulpverlening gecoördineerd.
Inmiddels zijn in vijf steden soortgelijke Vangnet Jeugd- initiatieven opgezet en op verzoek van ZonMW is een voorstel geschreven om deze initiatieven te evalueren. Het onderzoek is in twee fases onderverdeeld: een inventarisatiefase en een fase waarin onderzoek wordt gedaan naar effectiviteit van Vangnet Jeugd. Deze tweede fase van onderzoek moet nog uitgevoerd worden en daarom beperken we ons hier tot de inventarisatiefase. Dit beschrijvende onderzoek beantwoordt de volgende onderzoeksvragen: i) Wat zijn de essentiële verschillen in aanvangscondities, uitvoering, organisatie, en inbedding van Vangnet Jeugd tussen de vijf steden? ii) In hoeverre is het project Vangnet Jeugd goed omschreven, waarbij ‘goed’ is gedefinieerd als herhaalbaar en overdraagbaar?
De beschrijvingen zijn gebaseerd op documentanalyse en interviews met de projectleiders van Vangnet Jeugd, en/of andere relevante betrokkenen als teamleiders en uitvoerend medewerkers in de verschillende steden. Op basis van de brondocumenten en gemiddeld twee interviews per stad is een conceptbeschrijving van elk Vangnet Jeugd initiatief opgesteld. Over deze concepttekst heeft afstemming plaatsgevonden, middels telefonisch overleg, en een vervolginterview, en/of via mailcorrespondentie tot er consensus was over de weergave van de werkwijze en organisatie. Vangnet Jeugd Amsterdam is als eerste ontstaan, de werkwijze en organisatie zijn het langst doorleefd. Vandaar dat de beschrijving Vangnet Jeugd Amsterdam het eerst is opgesteld. De andere initiatieven zijn op een zelfde wijze opgebouwd waardoor vergelijking van informatie mogelijk is.
De inventarisatiefase heeft 5 beschrijvingen opgeleverd waarin de werkwijze van Vangnet Jeugd systematisch is beschreven. Per stad is expliciete aandacht besteed aan de aanvangscondities, uitvoering, organisatie en inbedding van de Vangnet Jeugd initiatieven. Het rapport eindigt met een resumerend hoofdstuk waarin de belangrijkste verschillen worden beschreven. Deze verschillen zijn vervolgens in een (uitklap)tabel samengevat weergegeven. Gevonden verschillen betreffen met name de volgende punten: de leeftijd van de doelgroep, de wijze van signalering en aanmelding, de processtappen na aanmelding en de intensiteit van de ondernomen activiteiten, de termijn van de processtappen, de wijze van afsluiten en nameten, en verschillen in de organisatie waaronder de positionering van Vangnet Jeugd (GGD dan wel Bureau Jeugdzorg), de overlegstructuur, en de wijze van registreren.
Op basis van de beschrijvingen kunnen nog geen uitspraken worden gedaan over de mate waarin de projecten daadwerkelijk overdraagbaar en herhaalbaar zijn. De werkwijze en structuur van de interventies zijn weliswaar goed in kaart gebracht maar verdere verdieping is nodig om de werkwijze meer op detail te beschrijven en na te gaan of de werkprocessen in de praktijk ook zullen verlopen als nu beschreven. Dit geldt met name voor de steden waar de interventies nog relatief nieuw zijn.
De vergelijking tussen