Examining sex differences in CBT effectiveness for anxiety disorders, and explaining and tackling their high prevalence in women: A meta-analysis, and a systematic review focused on gender, “vulnerability in affiliation”, and implementation options

Angststoornissen komen, net als depressieve stoornissen, veel voor; en ze treffen gemiddeld tweemaal zo veel vrouwen als mannen. In de literatuur worden hiervoor zowel (biologische) seksegebonden oorzaken genoemd, als meer sociaal-culturele oorzaken (zogenaamde “gender”-gebonden factoren). 

Doel

Het project heeft ten eerste tot doel om met name deze laatstgenoemde oorzaken in hun onderlinge samenhang te bestuderen, zodat er een begrijpelijk overzicht ontstaat. We willen hierbij vooral aandacht besteden aan “kwetsbaarheid in affiliatie”, een zo sterke gerichtheid op het vervullen van andermans behoeften dat eigen behoeften genegeerd worden. Momenteel is CGT de “gouden standaard” voor de behandeling van angststoornissen. Onbekend is echter in hoeverre de effectiviteit verschilt per sekse. Dit na te gaan in de bestaande literatuur van CGT-effectstudies is het tweede doel van het project. De verkregen inzichten zullen worden toegepast ter verbetering van de behandeling van angststoornissen.

Meer informatie

Verslagen


Eindverslag

Angststoornissen komen, net als depressieve stoornissen, veel voor; en ze treffen gemiddeld tweemaal zo veel vrouwen als mannen. In de literatuur worden hiervoor zowel (biologische) seksegebonden oorzaken genoemd, als meer sociaal-culturele oorzaken (zogenaamde “gender”-gebonden factoren). Het project had ten eerste tot doel om met name deze laatstgenoemde oorzaken in hun onderlinge samenhang te bestuderen, zodat er een begrijpelijk overzicht ontstaat. We wilden hierbij ook aandacht besteden aan “kwetsbaarheid in affiliatie”, een zo sterke gerichtheid op het vervullen van andermans behoeften dat eigen behoeften genegeerd worden. Momenteel is CGT de “gouden standaard” voor de behandeling van angststoornissen. Onbekend is echter in hoeverre de effectiviteit verschilt per sekse. Dit na te gaan in de bestaande literatuur van CGT-effectstudies was het tweede doel van het project. De verkregen inzichten zullen worden toegepast ter verbetering van de behandeling van angststoornissen.
Angststoornissen komen zeer vaak voor (bij 1 op de 5 mensen gedurende het leven); en maar liefst tweemaal zo vaak bij vrouwen dan bij mannen. De wetenschappelijke literatuur bevat veel ideeën en bevindingen die van belang zijn voor het verklaren van deze sekseverschillen. Omdat deze mogelijke verklaringen van de sekseverschillen in angst niet eerder systematisch in beeld zijn gebracht, is onze onderzoeksgroep daar nu druk mee bezig. Op dit moment maken we een selectie uit alle mogelijke artikelen die aanzetten tot dergelijke verklaringen kunnen leveren; de volgende, binnenkort te zetten stap is deze artikelen grondig te lezen, op waarde te schatten en te systematiseren ("systematic review"). Daarna kunnen we deze bevindingen gaan interpreteren en onze conclusies trekken, die we in artikelvorm en als congresbijdrage zullen rapporteren. Een ander belangrijk aspect binnen dit domein van angst en man-/vrouwverschillen betreft behandeling. De meest dominante behandelvorm bij angststoornissen is cognitieve gedragstherapie (CGT), en ook hiervoor geldt dat in feite op dit moment niet duidelijk is of de effectiviteit van CGT bij angststoornissen anders is voor mannen of voor vrouwen. Er zijn zeer veel onderzoeken gerapporteerd over de effectiviteit van CGT bij angststoornissen. Als tweede deelstudie in ons project ("meta-analyse") hebben we, als stap 1, deze artikelen verzameld. We kunnen daarbij helaas nu al constateren dat ze in een aanzienlijk deel van de gevallen geen of onvoldoende informatie over de aantallen deelnemende mannen versus vrouwen bevatten, en over eventuele verschillen of juist overeenkomsten in effecten van de CGT-behandeling bij de beide seksen.. Dergelijke aspecten zullen in toekomstig effect onderzoek echt verbeterd moeten worden! Ook hier hebben we een flink wat selectie activiteiten verricht. Daardoor zijn we nu op het punt de volgende stap te gaan zetten, namelijk (1) ontbrekende informatie op te vragen bij de desbetreffende onderzoekers, en (2) op grond van de verzamelde, wel beschikbare informatie rond man-/vrouwverschillen, gaan uitrekenen in hoeverre er wel/niet verschil bestaat in effectiviteit van CGT bij de behandeling van angststoornissen van mannen en vrouwen. Ook deze conclusies en informatie zullen we aan het eind van het project wereldkundig maken zoals in artikelen en congresbijdragen.

Snel naar

Kenmerken

Projectnummer:
849100002
Looptijd: 100%
2017
2018
Gerelateerde programma's:
Gerelateerde subsidieronde:
Reviews en kennissyntheses
Projectleider en penvoerder:
Prof. M.H.J. Bekker PhD
Verantwoordelijke organisatie:
Tilburg University