Gemiste kansen voor hiv- en soa-preventie bij trans en genderdiverse personen

Trans en genderdiverse (TGD) personen in Nederland zijn een van de meest kwetsbaren voor hiv en andere soa’s. Ondanks beschikbare bewezen effectieve preventiemiddelen zoals Pre Exposure Prophylaxis (PrEP), is de toegang tot en het gebruik van preventieve zorg onder TGD-personen beperkt. Dit komt door structurele barrières: stigma, gefragmenteerde zorgpaden en lange wachttijden voor genderbevestigende zorg. In Nederland bedragen die wachttijden vaak meer dan een jaar. Wachten gaat gepaard met psychische klachten, zorgmijding en verlies van contact met de gezondheidszorg, en daarmee met gemiste kansen voor hiv- en soa-preventie. Voor TGD-personen met een migratie- of vluchtelingenachtergrond zijn deze barrières nog groter. Transkliniek Utrecht, een community-geleide kliniek voor genderbevestigende en seksuele gezondheidszorg en de enige dergelijke kliniek met structurele financiering in Nederland, biedt een unieke setting om deze preventiehiaten in kaart te brengen.

Doel

Het doel van dit pilotonderzoek is het kwantificeren van gemiste kansen voor hiv- en soa-preventie die samenhangen met wachttijden en gefragmenteerde zorgpaden bij TGD-personen, in het bijzonder bij TGD-personen met een migratieachtergrond, vluchtelingenstatus of die sekswerk doen. De resultaten vormen de empirische basis voor toekomstig, grootschaliger implementatieonderzoek naar community-verankerde preventiestrategieën.

Werkwijze

De pilot behelst een mixed-methods studie: eerst wordt een vragenlijst afgenomen bij circa 65-85 TGD-personen die in zorg zijn bij Transkliniek Utrecht, of die op de wachtlijst staan, of die buiten de wachtlijst vallen. In de vragenlijst worden hiv/soa-testgeschiedenis, PrEP/PEP-bekendheid en gebruik, en zorgmijding in kaart gebracht. Vervolgens worden semigestructureerde interviews gehouden met circa 20 deelnemers om ervaringen met wachten, stigma en informele zorgnavigatie te verdiepen. De studie gebruikt bestaande en reeds METC-goedgekeurde instrumenten van het aware.hiv-framework.

Samenwerkingspartners

Het project wordt uitgevoerd door GGD-regio Utrecht (GGDrU) in samenwerking met het Erasmus MC en Colored Qollective als community-partner. De samenwerking combineert expertise van de afdeling Infectieziekten van het Erasmus MC met de unieke toegang onder leiding van Colored Qollective tot een ondervertegenwoordigde, intersectioneel kwetsbare populatie via de Transkliniek Utrecht. De betrokkenheid van een community-geleide organisatie borgt de relevantie, implementatie en veiligheid van het onderzoek voor deelnemers.

Verwachte resultaten

De pilot levert een gekwantificeerde beschrijving van hiv- en soa-preventiehiaten bij TGD-personen in zorg en op de wachtlijst, inzicht in de rol van wachttijden en zorgfragmentatie daarin, en aanbevelingen voor praktijkverbetering. De resultaten vormen de basis voor wetenschappelijke publicaties en aanbevelingen voor de meerwaarde van community-led zorg, vervolgonderzoek en praktijkverbetering bij GGDrU en Transkliniek Utrecht.