Gevolgen van restrictieve maatregelen door COVID-19 uitbraak op eenzaamheid en sociale behoeften van bewoners, naasten en vrijwilligers in verpleeghuizen

In verpleeghuizen waren beschermende maatregelen genomen tijdens de uitbraak van COVID-19, zoals een algeheel bezoekverbod. Deze maatregelen hadden invloed op het leven van de bewoners, hun naasten en vrijwilligers. Dit project onderzocht de ervaren eenzaamheid van deze mensen. Maar ook de sociale behoeften en veerkracht van bewoners, naasten en vrijwilligers. De resultaten kunnen gebruikt worden om gevolgen van een volgende uitbraak van COVID-19 te minimaliseren. Waar moet in beleid rekening mee worden gehouden om gevolgen te verminderen? Welke ethische vraagstukken spelen hierbij een rol? Met interviews en groepsgesprekken met bewoners, naasten en vrijwilligers zochten de onderzoekers antwoorden op deze vragen. Het onderzoek werd uitgevoerd door academische netwerken ouderenzorg in Tilburg, Groningen en Leuven. Een klankbordgroep met vertegenwoordigers van ouderen, naasten en vrijwilligers dacht actief mee tijdens het onderzoek.

Dit project was een samenwerking tussen de Academische Werkplaats Ouderen, Tranzo, Tilburg University, UNO-UMCG en HIVA-KU Leuven.

Resultaten

Er werd veel variatie in eenzaamheid gezien in de periode van het bezoekverbod, waarbij het bij sommige bewoners en partners toe nam en minder aanwezig was bij overige familie en vrijwilligers. Het was een moeilijke periode voor zowel bewoners als naasten. Er waren vaak geen activiteiten in verpleeghuizen, het contact met medebewoners was beperkt en sociaal contact voornamelijk op afstand. Er werden verschillende alternatieve manieren van contact genoemd, waaronder balkon- en raambezoek, (beeld)bellen, kaartjes, maar de onderzoekers zagen dat dit eenzaamheid niet kon tegenhouden. Ook was dit niet in alle gevallen mogelijk en werd het contact bijvoorbeeld beperkt doordat er geen balkon was, slecht horen of slecht weer. Verschillende bronnen van veerkracht werden genoemd, waaronder de steun uit de omgeving, hobby's, religie en karakter. Een aantal positieve kanten van het bezoekverbod werden genoemd, zoals het ontstaan van een hechtere band tussen bewoner en naaste of bewoner en personeel en het digitaal contact wat er eerder nog niet was, maar de maatregelen werden overwegend als negatief ervaren. Adviezen die genoemd werden waren het toelaten van minimaal 1 bezoeker, aandacht voor maatwerk en aandacht voor het bevorderen van veerkracht, en communicatie met de familie onderhouden. Op basis van de bevindingen is in co-creatie met de zorgpraktijk en onderwijs een Praatplaat ontwikkeld. De Praatplaat is ook online beschikbaar viamensgerichteouderenzorg.nl.

Praatplaat: Over leven met corona
 

Uitvoerende partijen

Academische netwerken ouderenzorg in Tilburg, Groningen en Leuven. Een klankbordgroep met vertegenwoordigers van ouderen, naasten en vrijwilligers denken actief mee tijdens het onderzoek.