Gewicht maken in wedstrijdjudo - Een onderzoek naar de omvang, aard, motieven en effecten van gewicht maken op de gezondheid en prestaties van wedstrijdjudoka's.
Dit is de eerste uitvoerige studie naar de omvang, aard, motieven, invloeden, en effecten van het afvallen voor judowedstrijden op de gezondheid en prestaties van Nederlandse wedstrijdjudoka's. Een vragenlijst naar ‘gewicht maken’ is ontwikkeld, gevalideerd en afgenomen onder 461 recreatieve en topjudoka’s. Aansluitend is bij 18 (oud)judoka’s een interview afgenomen en zijn focusgroep gesprekken gevoerd met ouders, trainers en overige begeleiders.
Gewicht maken komt conform de literatuur veel voor onder Nederlandse wedstrijdjudoka’s. 40% van de judoka’s denkt meer kans te hebben op succes wanneer ze tijdens een wedstrijd in een lagere gewichtsklasse uitkomen. Om binnen deze lagere gewichtsklasse uit te komen valt 75% van de judoka’s binnen heel korte tijd 2 tot 3.1% van hun lichaamsgewicht af, dit kan zelfs oplopen tot meer dan 10%.
Dit afvallen begint al op jonge leeftijd. Gemiddeld begint een judoka op 13,5 jarige leeftijd met afvallen, maar sommigen doen dit al sinds hun 6e jaar. Gemiddeld gebeurt dit 6 keer per seizoen binnen ongeveer 10 dagen. De meest gebruikte methode zijn het beperken van vochtinname, diëten en het beperken van energie-inname maar ook extremere methoden zoals braken, laxeermiddelen en plastabletten (diuretica) worden toegepast.
De wijze waarop zij afvallen lijkt te verschillen met het niveau, en de sekse, leeftijd en gewichtsklasse van de judoka. Degenen die op topniveau judoën, in de laagste gewichtsklassen uitkomen en ouder zijn lijken het meeste af te vallen en doen dit meer onverantwoord. Vrouwelijke judoka’s hanteren daarbij een iets meer geleidelijke aanpak. Geleidelijk afvallen wordt als zwaar ervaren en is moeilijk op te brengen. Gedragscontrole en intentie bleken dan ook bepalend voor de ernst en agressiviteit waarmee gewicht wordt gemaakt. Er zijn significante relaties gevonden tussen onverantwoord gewicht maken en lichamelijke klachten en acute blessures. Zowel snelle als geleidelijke afvalmethoden zijn gerelateerd aan mentale klachten, en ook de prestaties lijken negatief te worden beïnvloed.
Het veelvuldige afvallen en de focus die hiermee op gewicht wordt gelegd kan bij bepaalde judoka’s zelfs leiden tot eetproblemen. Vervolgonderzoek is nodig om deze relaties te kunnen bevestigen. Richtlijnen voor verantwoord gewicht maken zijn opgesteld maar moeten specifieker gemaakt worden om beter aan te sluiten bij het hedendaagse judo. Meer kennis alleen is echter niet voldoende om over te gaan tot meer verantwoord gewicht maken. Afvallen hoort bij de judocultuur en wordt vanzelfsprekend gevonden. Om de onderzoeksresultaten effectief in de praktijk te implementeren moet daarom ‘judowereld’ breed ingezet worden op gedragsverandering en een cultuuromslag.
Verslagen
Eindverslag
Samenvatting
Dit is de eerste uitvoerige studie naar de omvang, aard, motieven, invloeden, en effecten van het afvallen voor judowedstrijden op de gezondheid en prestaties van Nederlandse wedstrijdjudoka's. Een vragenlijst naar ‘gewicht maken’ is ontwikkeld, gevalideerd en afgenomen onder 461 recreatieve en topjudoka’s. Aansluitend is bij 18 (oud)judoka’s een interview afgenomen en zijn focusgroepgesprekken gevoerd met ouders, trainers en overige begeleiders. Gewicht maken komt conform de literatuur veel voor onder Nederlandse wedstrijdjudoka’s. De wijze waarop zij afvallen lijkt te verschillen met het niveau, en de sekse, leeftijd en gewichtsklasse van de judoka. Degenen die op topniveau judoën, in de laagste gewichtsklassen uitkomen en ouder zijn lijken het meeste af te vallen en doen dit meer onverantwoord. Vrouwelijke judoka’s hanteren daarbij een iets meer geleidelijke aanpak. Geleidelijk afvallen wordt als zwaar ervaren en is moeilijk op te brengen. Gedragscontrole en intentie bleken dan ook bepalend voor de ernst en agressiviteit waarmee gewicht wordt gemaakt. Er zijn significante relaties gevonden tussen onverantwoord gewicht maken en lichamelijke klachten en acute blessures. Zowel snelle als geleidelijke afvalmethoden zijn gerelateerd aan mentale klachten, en ook de prestaties lijken negatief te worden beïnvloed. Het veelvuldige afvallen en de focus die hiermee op gewicht wordt gelegd kan bij bepaalde judoka’s zelfs leiden tot eetproblemen. Vervolgonderzoek is nodig om deze relaties te kunnen bevestigen. Richtlijnen voor verantwoord gewicht maken zijn opgesteld maar moeten specifieker gemaakt worden om beter aan te sluiten bij het hedendaagse judo. Meer kennis alleen is echter niet voldoende om over te gaan tot meer verantwoord gewicht maken. Afvallen hoort bij de judocultuur en wordt vanzelfsprekend gevonden. Om de onderzoeksresultaten effectief in de praktijk te implementeren moet daarom ‘judowereld’ breed ingezet worden op gedragsverandering en een cultuuromslag. Dit onderzoeksrapport en het daarin opgenomen Social Marketing plan vormen daarvoor een gedegen basis, maar samenwerking met de Judo Bond Nederland, NOC*NSF, en andere relevante kennisorganisaties is nodig om daadwerkelijk tot implementatie te komen.
Om hun wedstrijdgewicht te halen moeten judoka's vaak jarenlang meerdere malen per seizoen in korte tijd meerdere kilo's
afvallen. Dit kan oplopen tot meer dan 10% van het lichaamsgewicht in minder dan 7 dagen. Vaak begint dit gedrag al op jonge
leeftijd en worden methoden gebruikt die schadelijk kunnen zijn voor de fysieke en mentale gezondheid. De gebruikte
methoden zijn veelal gericht op dehydratie en lopen uiteen van niet eten of drinken, trainen met regenkleding, en overmatig
zweten in de sauna of een heet bad, tot gebruik van laxantia of diuretica en braken. Eerder onderzoek laat zien dat naarmate
de leeftijd, waarop dit gedrag begint, lager ligt, de gebruikte methoden agressiever zijn. Onderzoek heeft verder aangetoond
dat de weerstand van judoka's en taekwondoka's na snel gewichtsverlies verlaagd is en dat er een verhoogd risico is op
infecties en blessures. Ook komen er zeer frequent menstruatiestoornissen voor en is er een negatief effect op de mentale
gesteldheid. Bovendien lopen sporters die uitkomen in gewichtsklassen een grotere kans op het ontwikkelen van een
eetstoornis, zeker als zij langdurig lijnen of frequente gewichtsfluctuaties hebben.
Ondanks dat de medische en psychische gevolgen van gewicht maken groot kunnen zijn en naar verwachting veelvuldig in
gewichtsklassensporten voorkomen, is er weinig tot geen onderzoek verricht naar dit fenomeen in het judo. Dit onderzoek naar
gewicht maken in wedstrijdjudo wil in deze leemte voorzien. Met het onderzoek wordt beoogd de omvang, aard, motieven en
effecten van gewicht maken op de gezondheid en prestaties van wedstrijdjudoka's in kaart te brengen.
In een literatuurstudie zijn epidemiologische aspecten van "gewicht maken", hieraan gerelateerde gezondheidsrisico's, en
negatieve effecten op de sportprestatie in het judo en andere gewichtsklasse gerelateerde vechtsporten in kaart gebracht.
Vervolgens zijn de frequentie, ernst en methoden van "gewicht maken" binnen de nederlandse judosport onderzocht,
alsmede de gevolgen hiervan. Hiervoor hebben we gebruik gemaakt van een kwantitatieve studie met behulp van vragenlijsten, die in een valideringsonderzoek zijn gevalideerd. Deze zal nog worden gevolgd door een kwalitatieve studie in de vorm van 20 interviews bij (ex-) judoka's met en zonder problemen bij gewicht maken.
Door patronen van gewicht maken inzichtelijk te maken, wordt een eerdere signalering van probleemgedrag mogelijk en
kunnen gezondheidsklachten voorkomen worden of sneller worden aangepakt. Door specifiek te kijken naar culturele en
cognitieve factoren die aan dit gedrag ten grondslag liggen, kunnen effectievere preventie- en voorlichtingstrategiëen voor
sporters, trainers, en (para)medische begeleiders worden ontwikkeld. Met behulp van de interviews en focusgroepgesprekken met trainers, ouders, en begeleiders, zal input voor een effectieve implementatie worden verkregen. Door de samenwerking met relevante kennisorganisaties,
waaronder de Judo Bond Nederland, NOC*NSF, NL Coach, VSN en FSMI, is de kans op een succesvolle implementatie reëel.