Gezonde voedselomgeving als complex vraagstuk: samenwerking met inwoners in besluitvorming

Goede samenwerking tussen inwoners en gemeenten draagt bij aan inclusieve besluitvorming en vergroot steun voor genomen besluiten. Het gezonder inrichten van de voedselomgeving is een urgent en complex vraagstuk voor gemeenten, maar hiervoor bestaan conflicterende normen, behoeften en overtuigingen onder inwoners uit kwetsbare gebieden. Besluitvorming is daarom uitdagend en kan leiden tot weerstand. Gemeenten hebben momenteel geen duidelijk handelingsperspectief voor samenwerking met inwoners aan complexe vraagstukken. In dit project ontwikkelde we een aanpak voor gemeenten, waarbij inzichten uit het systeemdenken en de participatiepraktijk zijn gebruikt.

Doel

In dit project stond de ambitie centraal om inwoners uit kwetsbare gebieden actief te betrekken in de besluitvorming rondom het gezonder inrichten van de voedselomgeving. Het doel was om een participatieve aanpak te ontwikkelen voor gemeenten en ervaring op te doen in het betrekken van inwoners bij complexe vraagstukken, met als beoogd resultaat een gedeelde visie over het probleem en een verhoogde betrokkenheid, legitimiteit en draagvlak voor de besluitvorming onder inwoners uit kwetsbare gebieden. 

Aanpak/werkwijze

Voor dit onderzoek was de methode van ‘participative backcasting’ toegepast, bestaande uit drie fasen:

1. Met inwoners dromen over de ideale voedselomgeving van de toekomst
2. Met beleidsadviseurs van de gemeente verkennen welke kansen en mogelijkheden beschikbaar zijn in programma’s, beleid en instrumentarium
3. Met inwoners en gemeente samen kansen en mogelijkheden identificeren voor de toekomstige voedselomgeving, en het concretiseren van mogelijke acties en initiatieven. 

Samenwerkingspartners

In dit project was bewust gekozen voor een brede samenwerking tussen meerdere gemeenten, stakeholders uit de praktijk en universiteiten om reeds bestaande kennis te integreren en de ontwikkelde producten breed te kunnen verspreiden. Ook komt het project voort uit de City Deal Gezonde en duurzame voedselomgeving.

Resultaten

Het project heeft een Toolbox Inwonersparticipatie Gezonde Voedselomgeving opgeleverd die professionals bij gemeenten en GGD'en ondersteunt om kansen voor een gezondere voedselomgeving samen met inwoners te verkennen, met speciale aandacht voor kwetsbare buurten. De aanpak helpt om het thema op de agenda te zetten en om gezamenlijk kansen en acties te verkennen. 

Het bevat onder andere: 

• Een heldere vijfstappenaanpak
• Draaiboeken voor bijeenkomsten met bewoners en beleidsadviseurs
• Voorbeelden van werkvormen en ondersteunend materiaal