Handen en voeten geven aan het stimuleren van eigen regie en zelfredzaamheid in de langdurige ggz

Een deel van de mensen met een ernstige psychische kwetsbaarheid verblijft zeer langdurig op klinische afdelingen van ggz-instellingen. Onderzoek laat zien dat hun kwaliteit van leven kan verbeteren door een herstelgerichte benadering. Daarbij staan persoonlijke talenten en wensen centraal, in samenwerking tussen cliënt, naasten en professionals (triade).

Deze aanpak is uitgewerkt in het ART-model (ActiveRecoveryTriad), dat de eigen regie en zelfredzaamheid wil versterken. Binnen dit model werken steungroepen van familie, vrienden en hulpverleners rondom de cliënt, met de cliënt in de regierol.

In de langdurige ggz-praktijk blijkt het echter lastig om herstelgericht werken concreet vorm te geven, vooral bij cliënten die al jaren verblijven op een afdeling en soms ook ouderdomsklachten hebben. Bewoners, hun naasten en professionals zijn soms ongewild in niet-helpende patronen beland die beweging naar herstel moeilijk maken. Er is daarom behoefte aan tools die ‘handen en voeten’ geven aan herstelgericht werken, met name gericht op de MBO-professionals, die de dagelijkse begeleiding bieden.

Doel

Dit project wil ‘handen en voeten geven’ aan herstelgericht werken. Dit wordt (o.a.) gedaan door middel van inzet van de tool ‘herstelboek’. Dit is een dag/werkboek waarmee de cliënt, samen met de begeleiders en naasten op speelse wijze kan verkennen welke persoonlijke voorkeuren, doelen en wensen hem of haar kunnen helpen in herstel. Het herstelboek wordt doorontwikkeld en toegepast met aandacht voor de ouder wordende cliënt, onder andere binnen het kader van het ART-addendum voor senioren. De ontwikkeling vindt plaats in en door de praktijk, in nauwe samenwerking met MBO-studenten, docenten, zorgprofessionals en ervaringsdeskundigen.

Aanpak/werkwijze

De aanpak krijgt stap voor stap vorm in de praktijk, afgestemd op de mensen en hun context. Op 2 afdelingen voor langdurig klinisch verblijf van de 2 Ggz-instellingen gaan getrainde teams – en daarbinnen duo’s van stagiaires met professionals - aan de slag met versterking van steungroepen, met gebruik van het concept-herstelboek. Door middel van intervisiegroepen ontstaat een lerende praktijk, ondersteund door denktanks van cliënten, naastenvertegenwoordigers en andere experts. De benadering wordt regelmatig geëvalueerd en verder ontwikkeld, met extra aandacht voor leeftijdsspecifieke thema’s.

Samenwerkingspartners

Het project wordt uitgevoerd in samenwerking tussen 2 ggz-praktijkinstellingen, 2 MBO’s en het Trimbos-instituut. Bij de begeleiding van kwetsbare cliënten in de langdurige ggz werken veel MBO-opgeleide professionals, die vaak via stages ervaring opdoen. Dit project bouwt voort op bestaande samenwerkingen tussen opleidingen en zorgpraktijken. Professionals, docenten, studenten, cliënten en naasten werken samen binnen een actieonderzoek. Zo wordt tegelijkertijd gewerkt aan betere zorg én aan praktijkgericht onderwijs dat herstel ondersteunt.

(Verwachte) Resultaten

Het project levert een onderwijsproduct op dat MBO-studenten helpt bij herstelgericht werken. Daarnaast wordt het herstelboek verder ontwikkeld en wordt een overkoepelend eindverslag gepubliceerd. De resultaten van het actieonderzoek worden verwacht in december 2027.

Rond die tijd zal er ook een symposium worden gehouden waar de bevindingen worden gedeeld en waar verdere verspreiding van de inzichten start.