Hard(t) voor een Goede Start

Aanleiding / achtergrond
Preconceptiezorg is passende zorg: het grijpt in vóór de zwangerschap en voorkomt complicaties bij moeder en kind. In deze fase kunnen risicofactoren zoals chronische ziekten, medicatiegebruik en leefstijl tijdig worden aangepakt. Denk aan foliumzuurgebruik of diabetesregulatie, eenvoudige interventies met grote impact. Toch bereikt preconceptiezorg te weinig mensen. Veel vrouwen weten niet dat zij hiervoor bij de huisarts of verloskundige terechtkunnen, vooral vrouwen in kwetsbare situaties. Hierdoor blijven risico’s onopgemerkt en ontstaan vermijdbare gezondheidsproblemen én kosten. Structurele inbedding in de eerstelijnszorg is cruciaal, met een belangrijke rol voor huisartsen, om het bereik en de effectiviteit van preconceptie te vergroten. Dit sluit aan bij het concept van de eerste 1000 dagen en draagt bij aan de doelstellingen van het programma Kansrijke Start.

Doel 
In dit project ontwikkelen onderzoekers samen met huisartsen én vrouwen uit kwetsbare doelgroepen een praktische en haalbare strategie om preconceptiezorg beter te integreren in de huisartsenpraktijk. Deze aanpak testen ze in 3 praktijken. Ze onderzoeken wat huisartsen nodig hebben om het gesprek over de kinderwens eerder en vaker te voeren en hoe kwetsbare groepen beter bereikt kunnen worden. Het project resulteert in inzichten over belemmerende en bevorderende factoren, een aangepaste opschalingsstrategie en concrete hulpmiddelen voor opschaling van de implementatie. Zo levert dit onderzoek een bijdrage aan gezonde zwangerschappen en een kansrijke start voor ieder kind. 

Aanpak / werkwijze
Voor de ontwikkeling van een implementatiestrategie wordt het CFIR-model gebruikt. In fase 1 verzamelen onderzoekers kwalitatieve data via interviews en focusgroepen met huisartsen, verloskundig zorgverleners en vrouwen, met specifieke aandacht voor chronische ziekte en kwetsbare situaties. Op basis van deze inzichten ontwikkelen ze een implementatiestrategie die past bij de dagelijkse praktijk. In fase 2 wordt deze strategie met actieonderzoek getest in 2 huisartsenpraktijken. Deze aanpak wordt aangepast aan de lokale context en cyclisch gemonitord. Evaluatie vindt plaats via Proctor’s model (adoptie, trouw, duurzaamheid). Dit creëert een aanpak die schaalbaar is en toepasbaar is binnen de eerstelijnszorg. 

Samenwerkingspartners 
Het projectteam heeft ruime ervaring met implementatieonderzoek en samenwerking in de eerste lijn, waaronder uitstekende contacten met academisch huisartsennetwerk PrimEUR en het Kansrijke Start-netwerk. De nauwe samenwerking tussen de afdelingen Huisartsgeneeskunde en Gynaecologie, in combinatie met actief betrokken patiëntvertegenwoordigers gedurende opzet en uitvoering, zorgt voor inbedding in de dagelijkse praktijk. 

Verwachte Resultaten
Het project levert inzicht op in de factoren die succesvolle implementatie van preconceptiezorg in de huisartsenpraktijk bevorderen of belemmeren. Op basis daarvan wordt een opschaalbare implementatiestrategie ontwikkeld en getest. De resultaten bestaan uit een aangepaste opschalingsstrategie en concrete hulpmiddelen. Daarmee verbetert de structurele inzet van preconceptiezorg, met specifieke aandacht voor vrouwen in kwetsbare situaties. Zo draagt deze studie bij aan gezonde zwangerschappen en een kansrijke start voor iedereen.