Hard(t) voor preconceptie

Projectomschrijving

Gezond zwanger worden begint vóór de zwangerschap. Toch weten veel vrouwen met een kinderwens dit niet en ook niet dat ze hiervoor bij de huisarts terechtkunnen. Ook huisartsen informeren mensen vaak niet uit zichzelf, onder meer door gebrek aan kennis, kunde of tijd. Vooral mensen met een chronische ziekte zoals astma of diabetes of in sociaal kwetsbare situaties krijgen daardoor geen passende preconceptiezorg. Dat vergroot het risico op gezondheidsproblemen voor moeder en kind, tijdens de zwangerschap én op de lange termijn.

Doel

We willen preconceptiezorg beter inbedden in de huisartspraktijk. Het doel is dat huisartsen mensen die (op termijn) een kinderwens hebben eerder en vaker voorlichten over gezond zwanger worden, vooral bij verhoogde risico’s. We onderzoeken wat zij daarvoor nodig hebben, en hoe kwetsbare groepen beter kunnen worden bereikt. Dit levert kennis op over wat werkt in de praktijk en hoe dit breder ingevoerd kan worden. Zo dragen we bij aan betere gezondheidsuitkomsten voor alle (toekomstige) ouders en kinderen.

Aanpak, werkwijze

In dit project werken we samen huisartsen en vrouwen met een kinderwens. In fase 1 doen we interviews en focusgroepen met huisartsen, assistentes, praktijkondersteuners, verloskundig zorgverleners en vrouwen in de vruchtbare leeftijd, met speciale aandacht voor chronisch zieken en mensen in sociaal kwetsbare situaties. Zo brengen we wensen, behoeften, kansen en knelpunten in kaart. Op basis daarvan ontwikkelen we een praktische strategie om preconceptiezorg beter toe te passen. In fase 2 testen we deze strategie via actieonderzoek in 6 diverse huisartspraktijken in Rotterdam-Rijnmond en regio Leiden-Den Haag. We evalueren wat werkt, wat haalbaar is en hoe tevreden de deelnemers zijn.

Samenwerkingspartners

Dit project is een samenwerking tussen huisartsen, verloskundigen, gynaecologen, onderzoekers en patiëntvertegenwoordigers. De combinatie van medische praktijk, wetenschap én ervaringsdeskundigheid maakt deze samenwerking sterk. Alle betrokkenen brengen hun eigen perspectief in en beslissingen worden gezamenlijk genomen. De patiëntvertegenwoordigers denken actief mee over opzet, uitvoering en communicatie. Door deze gelijkwaardige samenwerking sluiten de aanpak en uitkomsten aan op de behoeften van mensen met een kinderwens, ook in kwetsbare situaties. Dat vergroot de kans op succesvolle invoering en duurzame verbetering van preconceptiezorg in de huisartsenpraktijk.

Verwachte resultaten

Na drie jaar is preconceptiezorg structureel ingebed in 6 huisartsenpraktijken. Huisartsen en/of de teamleden starten het gesprek eerder en vaker, vooral met mensen in kwetsbare situaties. Dat draagt bij aan gezondere zwangerschappen en betere uitkomsten voor moeder en kind (minder vroeggeboorte en laag geboortegewicht). De aanpak is uitvoerbaar, getest en overdraagbaar naar andere praktijken. Huisartsen voelen zich beter toegerust, vergroot werkplezier, en vrouwen beter ondersteund. Via het netwerk van Kansrijke Start kan de aanpak landelijk worden verspreid, met blijvende aandacht voor mensen in kwetsbare situaties. Dit project levert concrete handvatten op voor duurzame verbetering van preventieve zorg in de huisartsenpraktijk.

Overig

Deze aanpak helpt huisartsen hun informatieplicht rond ziekte, medicatie en zwangerschap waar te maken. De aandacht voor sociaal kwetsbare situaties versterkt tegelijk de brug tussen medische zorg en publieke gezondheid. Er wordt ook gekeken naar innovatieve oplossingen, zoals het inzetten van digitale hulpmiddelen en AI, om huisartsen te ondersteunen, werkdruk te verlichten en werkplezier te vergroten. Daarmee draagt het project bij aan toekomstbestendige zorg: goed onderbouwd, breed inzetbaar en haalbaar in de praktijk. Maatschappelijk leidt de implementatie van preconceptiezorg tot minder zorgkosten. De opgedane inzichten zijn ook richtinggevend zijn voor andere vormen van preventieve zorg binnen de eerste lijn.