Heads up at handovers
Centrale vraag is dit project is: hoe ontwikkel je de ideale overdracht?
Zeven ziekenhuizen hebben de overdrachten van de operatiekamer naar de recovery afdeling en de intensive care verbeterd. Dit door in multidisciplinair verband te kijken naar filmopnames van de eigen overdrachten.
Uit diepgaande analyse van de gefilmde overdrachten blijkt dat een structuur vaak ontbreekt. Ook wordt er nauwelijks gecontroleerd of de overgedragen informatie is begrepen. Informatieoverdracht vindt meestal gelijktijdig plaats met het aansluiten van de patiënt aan de monitorapparatuur. Dit zogenaamde multi-tasken vormt een potentieel veiligheidsrisico. Het vergroot de kans op informatieverlies.
Op basis van de video-analyses is de overdracht in de individuele ziekenhuizen verbeterd. Dit vond plaats met behulp van de videoreflectie-methode. De gefilmde overdrachten zijn eerst één-op-één bekeken met de betrokkenen. Vervolgens werden geselecteerde fragmenten getoond tijdens een multidisciplinaire sessie. Daarbij werden elementen voor effectieve overdracht aangeboden. Het team kon zo gezamenlijk eigen ideale overdracht ontwikkelen.
Verslagen
Eindverslag
“Hoe ontwikkel je de ideale overdracht?” Dat was de centrale vraag in dit project. Zeven ziekenhuizen hebben de overdrachten van de operatiekamer naar de recovery afdeling en de intensive care verbeterd door in multidisciplinair verband te kijken naar filmopnames van de eigen overdrachten. Uit een diepgaande analyse van de gefilmde overdrachten bleek dat een structuur vaak ontbreekt en dat er nauwelijks gecontroleerd wordt of de overgedragen informatie wel begrepen wordt. Daarnaast vond het overdragen van informatie meestal gelijktijdig plaats met het aansluiten van de patiënt aan de monitor apparatuur. Dit zogenaamde “multi-tasken’ vormt een potentieel veiligheidsrisico, omdat het de kans op informatie verlies vergroot. Op basis van deze video analyses werd de overdracht in de individuele ziekenhuizen verbeterd met behulp van de videoreflectie methode. De gefilmde overdrachten werden eerst “een op een” bekeken met de betrokkenen. Vervolgens werden zorgvuldig geselecteerde fragmenten tijdens een multidisciplinaire sessie getoond en elementen voor effectieve overdracht aangeboden. Het team ontwikkelde zo gezamenlijk hun eigen ideale overdracht.
Samenvatting
Onderzoek heeft duidelijk gemaakt, dat in Nederlandse ziekenhuizen jaarlijks 1735 patiënten sterven door onbedoelde schade (bron: NIVEL/EMGO). Verder ondervindt 2% van de patiënten tijdens een opname dramatische en vermijdbare schade door tekortkomingen in de zorgverlening. Vaak speelt hierbij gebrekkige communicatie een belangrijke rol. Uit literatuur komt naar voren dat bij overdrachtsmomenten informatie verloren gaat, waardoor de continuïteit van de zorg voor de patiënt gevaar loopt. Gevolgen hiervan kunnen zijn dat een patiënt verkeerde medicijnen krijgt toegediend, patiënten langer in het ziekenhuis verblijven dan nodig of diagnoses te laat worden onderkend, waardoor de behandeling later op gang komt.
In december 2006 is het UMC Utrecht in samenwerking met verschillende ziekenhuizen begonnen met een onderzoek naar de overdracht. De ziekenhuizen die deelnemen zijn:
UMC Utrecht, AZU en WKZ
Medisch Centrum Alkmaar
Isala klinieken Zwolle, lokatie Weezenlanden
Twente ziekenhuizen in Almelo
Elkerliek ziekenhuis in Helmond
Canisius ziekenhuis te Nijmegen
De bedoeling van dit onderzoek is om de overdrachtsmomenten te verbeteren. Wij richten ons op de recovery. We onderzoeken hoe de overdracht verloopt bij patiënten die van de operatiekamer worden overgedragen aan de recovery.
Het onderzoek bestaat uit de volgende fasen:
Filmen van de overdracht.
In dit deel van het onderzoek worden video-opnames gemaakt van overdrachtsmomenten om te analyseren hoe de overdracht op dit moment verloopt. Vlak na de overdracht wordt aan de betrokken artsen of verpleegkundigen gevraagd een formulier over de overdracht in te vullen. Na 2-3 uur wordt aan de arts of verpleegkundige die de overdracht heeft ontvangen, gevraagd welke informatie van de overdracht nog bekend is en of er nog bepaalde informatie miste.
Afnemen interviews.
Om meer achterliggende informatie te verkrijgen, worden er interviews gehouden met werknemers in de deelnemende ziekenhuizen, die te maken hebben met de overdracht. Het gaat hierbij zowel om de huidige overdracht als om ideeën rondom een ideale overdracht; wat zou er in dit ziekenhuis kunnen verbeteren.
Afnemen enquětes.
Om informatie van zoveel mogelijk mensen te verkrijgen, is voor de artsen een landelijke enquête uitgezet. Aan alle anesthesiologen en arts-assistenten in opleiding tot anesthesioloog in Nederland is een enquête gestuurd, die gericht is op de overdracht rondom de recovery. Anesthesiemedewerkers en recovery-verpleegkundigen uit de deelnemende ziekenhuizen hebben dezelfde enquête gekregen.
Analyse van het filmmateriaal.
Speciale software is aangeschaft om zoveel mogelijk informatie uit de video-opnames te halen. Deze software is met name geschikt om observationele data te verzamelen en te analyseren. Medische en communicatieve aspecten worden, gekoppeld aan elkaar, gescoord volgens een door ons zelf ontworpen coderingsschema.
Implementatie plan tot verbetering van de overdracht.
Aan de hand van wensen in ideeën van artsen, verpleegkundigen en onderzoekers wordt een plan van aanpak gemaakt om te werken aan verbeteringen van de overdracht. Dit plan wordt op de afdeling geïntroduceerd met de bedoeling om dit tijdens de overdracht te gaan toepassen
Evaluatie overdracht.
Enige tijd na de implementatie zal geëvalueerd worden welke maatregelen rondom het verbeteren van de overdracht uitgevoerd zijn in de diverse ziekenhuizen en hoe de werknemers hier over denken.
Trainingsmodule.
Uiteindelijk zal een DVD gemaakt worden voor opleidingsdoeleinden. Aan de hand van de resultaten van deze studie zal weergegeven worden wat belangrijke elementen zijn bij het optimaal uitvoeren van een overdracht.