Health improvement for workers and self-employed people with low social economic position and work-related health problems: early detection and intervention in primary care.

Doel

Werkenden met een lage sociaaleconomische positie (SEP) zijn in vergelijking met de beroepsbevolking minder gezond, lopen meer risico’s op het werk en hebben minder vaak toegang tot bedrijfsgezondheidszorg. In dit project is een arbeidsgerelateerde interventie in de eerstelijns gezondheidzorg ontwikkeld en geïmplementeerd. De interventie is erop gericht om de psychische en lichamelijke gezondheid te verbeteren van werkenden met een lage SEP en bestaat uit drie onderdelen: vroeg-signalering, (preventieve) behandeling en afstemming met de bedrijfsgezondheidszorg. De effectiviteit van de afzonderlijke onderdelen op vermindering van arbeidsgerelateerde gezondheidsklachten is wetenschappelijk aangetoond; de gecombineerde toepassing ervan niet. Wat zijn de kenmerken van de interventie voor arbeidsgerelateerde zorg in de eerstelijns gezondheidszorg voor werknemers met een laag SEP? Welke factoren vergemakkelijken of belemmeren de ontwikkeling en succesvolle implementatie van de interventie?

Aanpak/werkwijze

Een participatieve, bottom up aanpak is toegepast om de ontwikkeling en implementatie van de interventie te volgen en te onderzoeken. De ontwikkeling en implementatie van de interventie heeft plaatsgevonden in de praktijk van de eerstelijns gezondheidszorg met zorgprofessionals en patiënten. De ontwikkeling en implementatie van de interventie is onderzocht door middel van actie onderzoek en procesevaluatie. Onderzoekers volgden de activiteiten binnen het gezondheidscentrum en koppelden resultaten tussentijds terug aan betrokkenen. De opzet was dat professionals de bevindingen van de procesevaluatie gebruikten om de interventie te verbeteren. Bij professionals en patiënten zijn metingen verricht op twee momenten en op verschillende manieren (kwantitatief en kwalitatief).

Resultaten

Uit het onderzoek blijkt dat de waargenomen urgentie bij de eerstelijns professionals en de mogelijkheid om zorginnovaties toe te passen in de eerstelijns praktijk bevorderend werken. De toegevoegde waarde van vroegsignalering en consultatie van een bedrijfsarts of arbeidsdeskundige blijkt met name bij patiënten met een lage SEP, een onzekere arbeidsrelatie en/of mentale of psychische klachten. Met name de arbeidsdeskundige blijkt van grote toegevoegde waarde te zijn voor adviezen over rechtspositie en sociale zekerheid. De patiënten zijn enthousiast over de interventie en voelen zich gehoord. De onafhankelijkheid van de bedrijfsarts en arbeidsdeskundige worden hiervoor als belangrijkste redenen genoemd. Belemmeringen voor het implementeren van de interventie betreffen de onbekendheid van eerstelijns professionals met het werkveld van de arbeidsdeskundige, de tijdsinvestering en het ontbreken van structurele financiering. Ook de potentiële wrijving tussen de bedrijfsarts of arbeidsdeskundige in de eerste lijn enerzijds, en de bedrijfsarts via de werkgever anderzijds wordt als barrière gezien.