Mobiele menu

How do residents reflect in practice? Building an evidence base for meaningful reflection education in General Practitioners'''' specialty training

Om de huisartsopleiding succesvol te doorlopen, moeten aios kunnen leren van hun ervaringen en reflecteren. Veel aios vinden reflectie belangrijk, maar ervaren het soms ook als een vage activiteit. Verder wordt reflectie weleens tot een vingeroefening gemaakt met weinig leeropbrengst.

Doel

Het doel van dit project is om reflectie concreet en waardevol te maken voor huisartsen in opleiding (aios).

Werkwijze

In dit onderzoek gaan we niet uit van een theorie over reflectie, maar beschrijven we eerst hoe reflectie van aios er concreet uitziet. We brengen de sociale interacties in kaart waarmee aios reflecteren, welke strategieën ze daarbij inzetten en hoe zij reflectie als iets waardevols construeren in de bredere reflectiecultuur in de huisartsopleiding. Daarvoor analyseren we video- en audio opnames van groepsreflectiesessies, leergesprekken met de opleider en focusgroepen. 

Reflectie-onderwijs

De bevindingen gebruiken we om reflectie-onderwijs in de huisartsopleiding aan te laten sluiten bij wat in de praktijk zinvolle manieren van reflectie kunnen zijn. Daarvoor ontwikkelen wij een praktijkboek voor aios, docenten en opleiders.

Resultaat

In het eerste deel van het project is een theoretische basis gelegd met behulp van filosofisch geïnformeerde literatuurstudies en conceptuele verkenningen van het begrip reflectie. Dit deel vormt de basis voor het empirisch onderzoek in het tweede deel, waarin is gekeken naar de onderwijspraktijk hoe aios, docenten en opleiders ‘reflectie doen’ in de praktijk. Elk deel bestaat uit 3 studies  en deze zijn de fundering voor de implementatie in de praktijk middels workshops en lesmateriaal in de vorm van een praktijkboek voor aios, docenten en opleiders binnen de huisartsopleiding. Het praktijkboek wordt verspreid onder de 8 huisartsopleidingen. Daarnaast worden introducerende workshops en presentaties geortganiseerd voor optimaal gebruik van de methode. 

Conclusies

Het onderzoek:

  • maakt opleiders, onderwijzers, huisartsen in opleiding en studenten in het onderwijs voor gezondheidsberoepen ervan bewust dat er een gevarieerd interactioneel en onderwijskundige repertoire bestaat wat reflectie in de praktijk vormgeeft, en dat wat zij doen effect heeft op het reflectieonderwijs en wat reflectie in situ betekent voor artsen en studenten in opleiding. 
  • beoogt het onderwijskundige en interactierepertoire van opleiders, onderwijzers en studenten te verbreden, en hen te leren hoe ze aandachtig kunnen worden voor hun eigen repertoire. Dit impliceert tevens het maken van (normatieve) keuzes. Als onderwijzers of studenten bijvoorbeeld emoties willen bespreken in een reflectieve onderwijssetting, dan kunnen zij zich afvragen waarom zij dat doen, hoe zij dat doen en welke normen en waarden ze met hun interactionele en onderwijshandelingen uitdragen waarmee zij hun reflectiecultuur vormgeven. 

Educatieve dialoog

Het onderzoek toont daarmee niet wat succesvolle reflectie inhoudt, maar met de inzichten uit onze analyses creëren wij een educatieve dialoog waarin onderwijzers, opleiders, huisartsen in opleiding en studenten geconfronteerd worden met hun eigen praktijken en vooronderstellingen over de waarde en invulling van reflectie. Deze benadering lost de uitdaging van het onderwijzen van de complexiteit van reflectie niet definitief op, maar het is een aandachtige beweging in de richting van het omarmen ervan.

Interview

Promovendus Sven Schaepkens (Erasmus MC) brengt in kaart hoe reflectie binnen de huisartsopleiding eruit ziet. ‘Wij willen een soort staalkaart te kunnen laten zien van de verschillende vormen van reflectie die er zijn en op welke manieren haios deze gebruiken.’

> Lees het interview

Aanbevelingen

Wij adviseren onderzoekers die Conversatie Analyse/Discursieve Psychologie (CA/DP) willen gebruiken om te letten op de mate van tijdsinvestering van betrokkenen. Dat kan onder andere op de volgende manieren:

  • Onderzoekers kunnen bij het laten opnemen van audio-videodata letten op het goed en eenvoudig technisch faciliteren daarvan, en waar mogelijk bestaande (technische) structuren en platformen gebruiken die aios reeds kennen (bijvoorbeeld het opnemen van leergesprekken tussen aios-opleider kan geschieden door middel van de bestaande opnametechnologie waarmee aios ook reeds hun eigen consultvoering voor de opleiding opnemen).
  • Onderzoekers kunnen ook uitwijken naar het opnemen van reeds bestaande onderwijsvormen die binnen het curriculum plaatsvinden zodat deelnemers geen ‘extra’ inspanningen hoeven leveren, of datamomenten te integreren in/vervlechten met bestaande onderwijsmomenten. 
  • Wij adviseren onderzoekers ook in kaart te brengen welke data reeds beschikbaar is. 
    Wij hebben, om het gebrek aan data te ondervangen, gebruikgemaakt van een bestaande dataset (uit ZonMw-onderzoeksproject van Lisanne Welink, 27 opnames van Leergesprekken aios-opleider, UMC Utrecht) en verder was de dataset uit het ZonMw-project van Marije van Braak (41 opnames van Leren van Ervaringen, Erasmus MC) reeds onderdeel van de originele subsidieaanvraag.

Producten

Titel: College of Family Physicians of Canada - CoFEES – the safe pitch series. Presentation: Values and Competence. An argument in two parts.
Auteur: Sven Schaepkens, Brett Diaz
Titel: #FR3.1 Rotterdam 2059: Mi have een droom
Auteur: Sven Schaepkens
Titel: Fishing for reflection
Auteur: S.Schaepkens
Titel: Niet alles is meetbaar: Training subjectief beoordelen
Auteur: Dr. M. Veen; L. de Jonge – ’t Hoen, MA; S. P. C. Schaepkens, MA(Ed)
Titel: Fishing for reflection
Auteur: S.Schaepkens
Titel: Conference - Digital Meeting for Conversation Analysis (DMCA) 2022. When institutional and personal reflective goals align, but not quite’ – Understanding General Practitioner registrars’ assessments of reflective practice interactionally.
Auteur: Sven Schaepkens, Mario Veen, Anne de la Croix
Titel: Heilige huisjes afbreken en opbouwen
Auteur: Dr. M. Veen; dr. A. de la Croix; MA; S. P. C. Schaepkens, MA(Ed)
Titel: Huiasrtsopleidingen Nederland – Interstavendag 2023. Workshop: Hoe doe jij dat nou, reflectie? Een workshop over reflectie en reflectiegesprekken
Auteur: Sven Schaepkens, Mario Veen, Anne de la Croix
Titel: “Help!” . . . When ballpoint pens make me write sloppy
Auteur: Sven Schaepkens
Titel: NVMO 2023, conferentie - workshop: Hoe doe jij dat nou, reflecteren? Een workshop over reflectiegesprekken
Auteur: Sven Schaepkens, Mario Veen, Anne de la Croix
Titel: University of Toronto, Wilson Centre. Lab meeting - Workshop: Critically Reflective Practice: What it is, why it matters, and how to teach for it
Auteur: Sven Schaepkens, Brett Diaz
Titel: ‘You are not alone.’ An exploratory study on open-topic, guided collaborative reflection sessions during the General Practice placement
Auteur: Chris W. Walinga, Pieter C. Barnhoorn, Geurt T.J.M. Essers, Sven P.C. Schaepkens and Anneke W.M. Kramer
Magazine: BMC Medical Education
Titel: Mind The Gap: A Philosophical Analysis of Reflection’s Many Benefits
Auteur: Sven Schaepkens, Thijs Lijster
Magazine: Teaching and Learning in Medicine
Titel: ‘Oh yes, that is also reflection’—Using discursive psychology to describe how GP registrars construct reflection
Auteur: Sven Schaepkens, Anne de la Croix, Mario Veen
Magazine: Medical Education
Titel: Zombies in onderwijsland. Health care humanities als medicijn tegen ‘skillification’
Auteur: Anne de la Croix, Sven Schaepkens, Mario Veen
Magazine: Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek
Titel: What affects you? A conversation analysis of exploring emotions during reflection sessions in Dutch general practitioner training
Auteur: Marije van Braak†, Sven P. C. Schaepkens†, Elise van Dolder, Luna K. Dral, Zoey van der Horst, Daan B. Houben and Emma E. Mees
Magazine: Frontiers in Psychology
Titel: Shall We All Unmute?
Auteur: Marije van Braak, Mike Huiskes,Sven Schaepkens, Mario Veen
Magazine: Language in Society
Begin- en eindpagina:
Link: https://doi.org/10.3390/languages6020072
Titel: Growing a professional identity: A philosophical gardening demonstration
Auteur: Dr. A. de la Croix; dr. M. Veen; S. P. C. Schaepkens, MA(Ed)
Link: https://www.youtube.com/watch?v=g7jZigyfKHI

Kenmerken

Projectnummer:
839130011
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2019
2023
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
dr. J. Rijkels-Otters
Verantwoordelijke organisatie:
Erasmus Medisch Centrum
Afbeelding

Onderzoek van onderwijs

Om de kwaliteit van de opleidingen tot huisarts en specialist ouderengeneeskunde te verbeteren, financieren we onderzoek van onderwijs. Dit project is één van die onderzoeken. Bekijk de andere projecten.