ICOVE: Ontwikkeling van een beslissingsondersteuningssysteem voor huisartsenpraktijken en de 2e lijn met behulp van kwaliteitsindicatoren

Probleem: In Nederland zijn er miljoenen contacten tussen dokters en patiënten per jaar. Dat betekent dat er een enorm aantal beslissingen worden genomen, soms ook de verkeerde. De kans op verkeerde of suboptimale beslissingen is vooral groot bij ouderen omdat hun zorg complex is.

De kwaliteit van de ouderenzorg kan gemeten worden aan de hand van kwaliteitsindicatoren. In de VS zijn in 2000 de ACOVE kwaliteitsindicatoren ontwikkeld. Een ACOVE indicator wordt uitgedrukt als een ALS-DAN regel waarbij een voorwaarde (ALS gedeelte) wordt gekoppeld aan een actie (DAN gedeelte). Momenteel wordt de kwaliteit van zorg volgens deze regels slechts incidenteel gemeten en alleen nadat de zorg was al lang verleend. Er ontbreekt een proactieve benadering voor het verbeteren van de kwaliteit van de ouderenzorg.

Oplossing: In het ICOVE project ontwikkelden we een systeem dat huisartsen tijdens een consult alerts stuurt met tips en adviezen die gebaseerd zijn op een geselecteerde verzameling van de ACOVE kwaliteitsindicatoren. Het idee is dat dit systeem het gedrag van zorgprofessionals tijdig kan verbeteren. Informatie over deze indicatoren wordt ook toegankelijk gemaakt voor de oudere cliënten en hun families. Gelijksoortige systemen hebben we ook ontwikkeld in twee ziekenhuizen.

Aanpak: Middels enquêtes en focusgroepen werden de toekomstige gebruikers van het systeem (de artsen) gevraagd naar de kwaliteitsindicatoren waarvoor ze behoefte hebben aan ondersteuning. De indicatoren werden via een stapsgewijze methode vertaald in een formaat die geschikt is voor computer-gebaseerde beslissingsondersteuning. We hebben drie beslissingsondersteunende systemen ontwikkeld, geïmplementeerd, en geëvalueerd in drie verschillende settings: bij ongeveer 40 huisartsen in Amsterdam Zuid Oost met een populatie van ruim 46000 patiënten inclusief 5500 ouderen; bij poliklinieken van de Interne Geneeskunde van het AMC, en bij de afdeling Interne Geneeskunde van het Spaarne ziekenhuis in Hoofddorp. Naast deze systemen die de zorgprofessional ondersteunen is er ook een website ontwikkeld om de kwaliteitsindicatoren inzichtelijk te maken voor ouderen, cliënten en hun mantelzorgers en advies geeft omtrent medicatiegebruik. Een andere tak van het ICOVE project had ten doen het genereren van nieuwe relevante kennis middels het schrijven van (Cochrane) reviews van de literatuur.

De belangrijkste conclusie van dit project is dat computer-gebaseerde beslissingsondersteuning het gedrag van artsen in de ouderenzorg positief kunnen beïnvloeden. We hebben state-of-the-art technieken en methoden geïmplementeerd in dit project om de slagingskansen van de beslissingsondersteunende systemen te vergroten maar acceptatie van deze systemen is niet vanzelfsprekend en de implementatie van beslissingsondersteunende systemen blijft complex.