Identificatie van de pathogenese van COVID-19 pathologie in de Nederlandse bevolking en ontrafeling van verschillen in pathogenetische mechanismen tussen hoog- en laag-risico groepen.
COVID-19 kende een opvallende variatie in ernst van ziekte tussen patiënten. Er was onvoldoende kennis over welke processen in het weefsel de oorzaak waren van deze variatie. Dit beperkte de ontwikkeling van doelgerichte diagnostiek en therapie voor individuele patiënten.
Studie van het weefsel van COVID-19-patiënten kon hierin verandering brengen, omdat in het weefsel een onderscheid kon worden gemaakt tussen direct door het virus veroorzaakte beschadiging, uit de hand gelopen ontsteking, toegenomen stolling, en verlittekening, die mogelijk allen een andere behandeling nodig hadden.
Aanpak/werkwijze
In het kader van dit project werd het in Nederland beschikbare en geschikte weefsel van zowel overleden als levende COVID-19-patiënten bijeengebracht om hiermee onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden. De resultaten moesten leiden tot verbeterd begrip van de variabiliteit van deze ziekte en leiden tot een meer gepersonaliseerde behandeling.
Resultaten
Het project van het Dutch COVID-19 Pathology Consortium (DCPC) heeft bijgedragen aan het inzicht dat COVID-19 geassocieerd is met bijzondere vormen van weefselschade, die specifieke behandeling nodig hebben. Zo bleek uit weefselonderzoek van het DCPC al snel dat zowel verplaatsing van elders in het lichaam (trombo-embolieën) als ter plaatse (in situ) ontstane bloedstolsels, met name in kleine vaten van de long, konden leiden tot verminderde doorbloeding en daarmee verminderde longfunctie. Deze 2 vormen van trombose moeten klinisch herkend worden en mogelijk verschillend behandeld worden (dit werd onderwerp van een vervolgstudie). Ook werden afwijkingen in de hersenen gevonden, die een verklaring konden vormen voor de met COVID-19 gepaard gaande neurologische verschijnselen. DNA en eiwit analyses toonden mogelijke mechanismen aan die de rol van risicofactoren voor COVID-19 konden verklaren.
Producten
Auteur: Jan H von der Thüsen, Elyas Ghariq, Maria J Overbeek, Eliane Leyten, Tessa Drijkoningen, Hester A Gietema, Mathias Prokop, Henriette M E Quarles van Ufford
Magazine: Crit Care Explor.
Begin- en eindpagina: 1-5
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7587417/
Auteur: Jelle Miedema, Marco Schreurs, Simone van der Sar – van der Brugge, Marthe Paats, Sara Baart, Marleen Bakker, Rogier Hoek, Willem Arnout Dik, Henrik Endeman, Vincent Van Der Velden, Adriaan van Gammeren, Antonius Ermens, Joachim G. Aerts, Jan Von Der Thüsen
Magazine: Front Immunol
Begin- en eindpagina: 1-8
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8155664/pdf/fimmu-12-684142.pdf
Auteur: Mam Stals, Fhj Kaptein, Ljm Kroft, F A Klok, M V Huisman
Magazine: Postgrad Med
Begin- en eindpagina: 36-41
Link: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00325481.2021.1920723
Auteur: Jan H von der Thüsen, Jasper van Bommel, Johan M Kros, Robert M Verdijk, Boaz Lopuhaä, King H Lam, Willem A Dik, Jelle R Miedema
Magazine: J Hematop.
Begin- en eindpagina: 79-83
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7581498/
Auteur: Bart L Haagmans, Danny Noack, Nisreen M A Okba, Wentao Li, Chunyan Wang, Theo Bestebroer, Rory de Vries, Sander Herfst, Dennis de Meulder, Elwin Verveer, Peter van Run, Mart M Lamers, Bart Rijnders, Casper Rokx, Frank van Kuppeveld, Frank Grosveld, Dubravka Drabek, Corine Geurts van Kessel, Marion Koopmans, Berend Jan Bosch, Thijs Kuiken, Barry Rockx
Magazine: J Infect Dis
Begin- en eindpagina: 2020-2028
Link: https://academic.oup.com/jid/article/223/12/2020/6287120?login=true
Auteur: Simon D. Pouwels, Maarten van den Berge, Gwenda F. Vasse, Wim Timens, Corry-Anke Brandsma, Hananeh Aliee, Pieter S. Hiemstra, Victor Guryev, Alen Faiz
Magazine: Respiratory Research
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10174605/
Auteur: Stefan Roest, Jasper J Brugts, Jeroen J A van Kampen, Jan H von der Thüsen, Alina A Constantinescu, Kadir Caliskan, Alexander Hirsch, Olivier C Manintveld
Magazine: International Journal of Infectious Diseases
Begin- en eindpagina: 34-36
Link: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1201971221003246?via%3Dihub
Auteur: Yuling Han, Liuliu Yang, Tae Wan Kim, Manoj S Nair, Oliver Harschnitz, Pengfei Wang, Jiajun Zhu, So Yeon Koo, Xuming Tang, Lauretta A Lacko, Vasuretha Chandar, Yaron Bram, Tuo Zhang, Wei Zhang, Feng He, James Caicedo, Yaoxing Huang, Todd Evans, Paul van der Valk, Maarten J Titulaer, Jochem K H Spoor, Robert L Furler, Peter Canoll, James E Goldman, Serge Przedborski, Robert E Schwartz, David D Ho, Lorenz Studer
Magazine: Res Sq .
Begin- en eindpagina: 1-31
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8142658/pdf/nihpp-rs513461v1.pdf
Auteur: Lisa Sikkema, Ciro Ramírez-Suástegui, Daniel C. Strobl et al.
Magazine: Nat Med.
Begin- en eindpagina: 1563-1577
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10287567/
Auteur: Jolien Van Cleemput, Willem van Snippenberg, Laurens Lambrechts, Amélie Dendooven, Valentino D’Onofrio, Liesbeth Couck, Wim Trypsteen, Jan Vanrusselt, Sebastiaan Theuns, Nick Vereecke, Thierry P. P. van den Bosch, Martin Lammens, Ann Driessen, Ruth Achten, Ken R. Bracke, Wim Van den Broeck, Jan Von der Thüsen, Hans Nauwynck, Jo Van Dorpe, Sarah Gerlo, Piet Maes, Janneke Cox, Linos Vandekerckhove
Magazine: Nat Commun.
Begin- en eindpagina: 1-11
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8595628/
Auteur: Sam Schoenmakers, Pauline Snijder, Robert M Verdijk, Thijs Kuiken, Sylvia S M Kamphuis, Laurens P Koopman, Thomas B Krasemann, Melek Rousian, Michelle Broekhuizen, Eric A P Steegers, Marion P G Koopmans, Pieter L A Fraaij, Irwin K M Reiss
Magazine: J Pediatric Infect Dis Soc
Begin- en eindpagina: 556-561
Link: https://academic.oup.com/jpids/article/10/5/556/6053141?login=true
Auteur: Marc C Shamier, Yvette S Crijnen, Susanne Bogers, Jeroen W IJpelaar, Juna M de Vries, Mathieu van der Jagt, Jochem K H Spoor, Jan H von der Thüsen, Marco W J Schreurs, Corine H GeurtsvanKessel, Maarten J Titulaer
Magazine: J Neuroimmunol.
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9701569/
Auteur: Mari E K Niemi, Juha Karjalainen, Rachel G Liao et al.
Magazine: Nature
Begin- en eindpagina: 472-477
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8674144/
Auteur: F H J Kaptein, M A M Stals, M V Huisman, F A Klok
Magazine: Postgrad Med
Begin- en eindpagina: 27-35
Link: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00325481.2021.1891788
Auteur: Masahiro Kanai, Shea J Andrews, Mattia Cordioli et al.
Magazine: Nature
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10482689/
Auteur: Boaz V Lopuhaä, Coskun Guzel, Anabel van der Lee, Thierry P P van den Bosch, Folkert J van Kemenade, Menno V Huisman, Marieke J H A Kruip, Theo M Luider, Jan H von der Thüsen
Magazine: Histopathology
Begin- en eindpagina: 1-16
Link: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/his.15143
Auteur: Ana I Hernández Cordero, Xuan Li, Chen Xi Yang, Stephen Milne, Yohan Bossé, Philippe Joubert, Wim Timens, Maarten van den Berge, David Nickle, Ke Hao, Don D Sin
Magazine: Sci Rep.
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7736291/
Auteur: Stephen Milne, Chen Xi Yang, Wim Timens, Yohan Bossé, Don D Sin
Magazine: Lancet Respir Med.
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7220165/
Auteur: Jelle R. Miedema, Matthijs L. Janssen, Jan von der Thüsen, Henrik Endeman, Anton W. Langerak, Merel E. Hellemons, Els van Nood, Bas W. A. Peeters, Sara J. Baart, Marco W. J. Schreurs
Magazine: Front. Immunol.
Begin- en eindpagina: 1-10
Auteur: Stephanie Stanelle-Bertram, Sebastian Beck, Nancy Kouassi Mounogou et al.
Magazine: Cell Rep Med.
Begin- en eindpagina: 1-19
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10518605/
Auteur: Bernadette Schurink, Eva Roos, Teodora Radonic et al.
Magazine: The Lancet Microbe
Begin- en eindpagina: 290-299
Link: https://www.thelancet.com/journals/lanmic/article/PIIS2666-5247(20)30144-0/fulltext
Auteur: Samuel B Polak, Inge C Van Gool, Danielle Cohen, Jan H von der Thüsen, Judith van Paassen
Magazine: Mod Pathol.
Begin- en eindpagina: 2128-2138
Link: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0893395222004367?via%3Dihub
Auteur: Werner J D Ouwendijk, Matthijs P Raadsen, Jeroen J A van Kampen, Robert M Verdijk, Jan H von der Thusen, Lihui Guo, Rogier A S Hoek, Johannes P C van den Akker, Henrik Endeman, Thomas Langerak, Richard Molenkamp, Diederik Gommers, Marion P G Koopmans, Eric C M van Gorp, Georges M G M Verjans, Bart L Haagmans
Magazine: The Journal of Infectious Diseases
Begin- en eindpagina: 1512-1521
Link: https://academic.oup.com/jid/article/223/9/1512/6122477?login=true
Auteur: Jasper M Smit, Jorge E Lopez Matta, Roel Vink, Marcella C A Müller, Kee F Choi, Frank E H P van Baarle, Alexander P J Vlaar, Frederikus A Klok, Menno V Huisman, Carlos V Elzo Kraemer, Armand R J Girbes, David J Van Westerloo, Pieter R Tuinman
Magazine: Thromb Res
Begin- en eindpagina: 87-90
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7835604/
Auteur: Ana I Hernández Cordero, Xuan Li, Stephen Milne, Chen Xi Yang, Yohan Bossé, Philippe Joubert, Wim Timens, Maarten van den Berge, David Nickle, Ke Hao, Don D Sin
Magazine: Hum Genet
Begin- en eindpagina: 969-979
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7892327/
Auteur: Dutch COVID & Thrombosis Coalition; F H J Kaptein, M A M Stals, M Grootenboers, S J E Braken, J L I Burggraaf, B C T van Bussel, S C Cannegieter, H Ten Cate, H Endeman, D A M P J Gommers, C van Guldener, E de Jonge, N P Juffermans, K M Kant, M E Kevenaar, S Koster, L J M Kroft, M J H A Kruip, J Leentjens, C Marechal, Y L Soei, L Tjepkema, C Visser, F A Klok, M V Huisman
Magazine: Thromb Res
Begin- en eindpagina: 143-148
Link: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0049384820306757?via%3Dihub
Auteur: P Hofman, M Ilié, E Chamorey, P Brest, et al.
Magazine: ESMO Open
Link: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2059702920328891?via%3Dihub