Implementatieactiviteiten om suïcidepreventie-therapie lhbt-jeugd te stimuleren
Lesbische, homoseksuele, biseksuele, trans en genderdiverse (lhbt+) jongeren hebben een fors verhoogd risico op suïcidaliteit. Binnen de lhbt+ groep zijn transgender en genderdiverse jongeren (TGD) de groep met het meest verhoogde risico. Suïcidaliteit hangt in deze doelgroep sterk samen met stress over hun seksuele identiteit, genderidentiteit en genderexpressie, en negatieve reacties hierop.
Waarom een online hulpaanbod voor lhbt jongeren, gebaseerd op cognitieve gedragstherapie?
Ondanks de hoge mentale nood bij lhbt- jongeren, is passende hulp is helaas vaak onvoldoende beschikbaar. Cognitieve gedragstherapie is een van de weinige behandelingen waarvoor de effectiviteit is aangetoond voor het verminderen van suïcidaliteit, ook bij LHBTIQ+ individuen (Ougrin et al., 2015; Yu et al.,2020; Pachankis et al., 2022; Van Ballegooijen et al., 2025). Echter, bestond er nog geen behandeling die specifiek het snijvlak tussen suïcidaliteit, cognitieve vertekeningen (of denkfouten) van lhbt jongeren aanpakte. Die lacune hebben wij geadresseerd.
Eerder ontwikkeld aanbod: online therapie voor 1) lhbt jongeren en specifiek voor 2)trans- of gender diverse jongeren:
In 2017 – 2021 en in 2022 -2025 hebben wij dankzij twee ZonMw subsidies twee nieuwe web-based cognitieve gedragstherapieën (CGT) gericht op suïcidaliteit ontwikkeld en onderzocht, namelijk een versie voor lhbt+ jongeren (pilot, project nummer 531004005), een tweede versie exclusief voor transgender en genderdiverse jongeren (record-ID 4745418, dossiernr 05550032210007). Deze projecten en onderzoeken werden uitgevoerd door de Rijksuniversiteit Groningen in samenwerking met Praten Online (Kenter Jeugdhulp), 113 Zelfmoordpreventie, lhbt belangenorganisaties het COC, Transvisie, het Kennis en zorgcentrum voor Genderdysforie (Amsterdam UMC) alsmede de UvA. De therapieën die in samenspraak met de doelgroepen zijn vormgegeven wordt gegeven door de therapeuten van PratenOnline en 113 Zelfmoordpreventie. Er zijn inmiddels twee protocollen en een handleiding voor online therapeuten opgeleverd.
Samenwerkingspartners
Kenter Jeugdhulp is de grootste aanbieder van deze gespecialiseerde zorg in de regio's IJmond en Zuid-Kennemerland, en biedt hulp aan ongeveer 5.000 kinderen en gezinnen per jaar.
De organisatie 113 Zelfmoordpreventie is de grootste aanbieder van hulp bij suïcidegedachten en suïcidaal gedrag. In 2024 heeft 113 zelfmoordpreventie namelijk 10.564 sessies voor coaching en therapie uitgevoerd.
Huidig projectfase
Een belangrijke fase waarin wij nu zijn aangekomen is het onderzoeken van hoe we de overdraagbaarheid van de lhbt-therapie en transgender therapie onder behandelaren kunnen opzetten en verbeteren, welk implementatie-knelpunten er bestaan. Op basis hiervan willen we voorstellen voor verbetering doen en ook daadwerkelijk gaan uitvoeren en doorvoeren. Digitalisering, laagdrempeligheid en visuele aantrekkelijkheid bewerkstelligen van de protocollen lijken hiervoor essentieel. Bij Kenter Jeugdhulp willen wij het aanbod ook breder verankeren (dat wil zeggen, opschalen, namelijk van ‘Praten Online’ naar Kenter Jeugdhulp breed, dus van 5 naar 15 behandelaren).
Onze eindproducten samengevat
- Verslag implementatie bevindingen en knelpunten, inclusief voorstellen tot verbetering voor de twee therapieen ( (lhbt en transgender specifiek);
- Twee doorontwikkelde CGT-SP therapie protocollen, versie 2.0 (lhbt en transgender specifiek);
- Gedigitaliseerder versies van het protocol (verbeterde versie, dus 2.0) voor 113 Zelfmoordpreventie (Platform “Brightplan”) en “Kenter Jeudgzorg (Platform “Mijn omgeving”), inclusief wensen vanuit eindgebruikers;
- Lhbt-therapie ingebed bij Kenter Jeugdhulp i.p.v. alleen bij Praten online (van 5 naar 15 behandelaren);
- Training Kenter-collega’s die de lhbt therapie willen geven;
- Voorlichting en themasessies binnen 113 en Kenter om de protocollen 2.0 bekendheid te geven.