Achtergrond afbeelding Achtergrond afbeelding darkmode

Indirect paternalism and medical professional ethics

Volgens zijn beroepsethiek mag een arts een wilsbekwame patiënt niet zonder diens toestemming behandelen. Maar tegelijk mag een arts ook geen behandeling geven die zijn patiënt per saldo schaadt, ook niet als die patiënt daar op aandringt. Deze ethiek staat onder druk: steeds vaker wordt aangenomen dat het eigenlijk de patiënt is die over de behandeling beslist. De patiënt wordt dan een ‘zorgconsument’. Deze verandering wordt verdedigd met een beroep op de autonomie van de patiënt. Met met name op grond van het klassieke beginsel Volenti non fit iniuria: wie zelf heeft toegestemd kan niet klagen dat hem onrecht wordt aangedaan.
In dit onderzoeksproject wordt op twee domeinen van de geneeskunde nagegaan hoe artsen omgaan met verzoeken van een patiënt die naar hun oordeel niet in diens belang zijn. Het betreft plastische chirurgie en oncologie. In het ethische deel wordt onderzocht of er goede redenen zijn om op het gebied van de geneeskunde het Volenti-beginsel niet te laten gelden.

Producten

Titel: De dood van een demente
Auteur: H.W.J.M. Wijsbek
Magazine: Filosofie en Praktijk
Titel: Samen op weg naar het einde
Auteur: H.W.J.M. Wijsbek
Magazine: Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek
Titel: Pallium
Titel: ‘To thine own self be true.’
Auteur: Wijsbek, Henri
Magazine: Bioethics
Titel: Can we turn down autonomous wishes to donate anonymously?
Auteur: Medard Hilhorst, Henri Wijsbek, Ruud Erdman, Herold Metselaar, Gert van Dijk, Willi Zuidema, and Willem Weimar
Magazine: Transplant International
Titel: Medisch Contact
Titel: The facilitating role of chemotherapy in the palliative phase of cancer: qualitative interviews with advanced cancer patients.
Auteur: Buiting HM, Terpstra W, Dalhuisen F, Gunnink-Boonstra N, Sonke GS, den Hartogh G.
Magazine: PLoS ONE
Titel: Een goede dood
Auteur: Buiting HM
Magazine: Pallium
Titel: Euthanasie bij gevorderde dementie: wilsverklaring is wel nuttig
Auteur: Wijsbek, Henri
Magazine: Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde
Titel: Is Consent of the Donor Enough to Justify the Removal of Living Organs?
Auteur: Govert den Hartogh
Magazine: Cambridge Quarterly of Health Care Ethics
Titel: Understanding provision of chemotherapy to patients with end stage cancer: qualitative interview study.
Auteur: Buiting HM, Rurup ML, Wijsbek H, van Zuylen L, den Hartogh G.
Magazine: British Medical Journal
Titel: Optimising end of life care requires an individualized approach.
Auteur: Buiting HM Sonke GS
Magazine: British Medical Journal
Titel: Ethiek en Gezondheidsrecht,
Auteur: den Hartogh, Govert
Titel: Komt een filosoof bij de dokter
Auteur: Wijsbek, Henri
Titel: Physician-Assisted Death in Perspective: Assessing the Dutch Experience.
Auteur: Wijsbek, Henri
Titel: Ethical Issues in Modern Medicine: Contemporary Readings in Bioethics.
Auteur: Wijsbek, Henri
Titel: Physician-Assisted Death in Perspective: Assessing the Dutch Experience.
Auteur: Den Hartogh, Govert

Verslagen


Eindverslag

Het project ging uit van de vaststelling dat de medische beroepsethiek vanouds gekenmerkt wordt door indirect paternalisme: het geldt niet als een voldoende rechtvaardiging voor een medische handeling dat de patiënt daarom vraagt of daarmee instemt, de arts moet er zelf op goede gronden van overtuigd zijn dat die handeling in het belang van de patiënt is. Volgens het Volenti-principe kun je iemand geen onrecht aandoen met een handeling waarmee hij uit vrije wil heeft ingestemd, maar dit principe geldt kennelijk niet onbeperkt voor de geneeskunde. In dit project is enerzijds op twee domeinen –plastische chirurgie en oncologie- nagegaan in hoeverre artsen vasthouden aan dit aspect van hun traditionele beroepsethiek, en anderzijds onderzocht of dat niet een moreel problematisch aspect is. Is indirect paternalisme moreel beter te verdedigen dan direct paternalisme? Hierbij is ook gekeken naar het besluit om in te gaan op een verzoek om euthanasie of hulp bij zelfdoding als specifieke casus.
Volgens de gangbare beroepsethiek van artsen kan een arts alleen aan een behandeling beginnen met toestemming van de patiënt, maar daarnaast moet hij ook zelf de overtuiging hebben dat de behandeling in het belang van de patiënt is. Dat de patiënt om een behandeling vraagt is dus niet genoeg. In een tijd waarin de patiënt als 'zorgconsument' wordt beschouwd, zou deze beroepsethiek onder druk kunnen komen. In het empirische deel van dit onderzoek wordt voor enkele medische domeinen (oncologie en kosmetische chirurgie) nagegaan of die veronderstelling juist is. In het normatieve deel wordt onderzocht of er goede redenen zijn om aan de traditionele opvatting vast te houden.

Snel naar

Kenmerken

  • Projectnummer:
    141010004
  • Looptijd: 100%
    Looptijd: 100 %
    2009
    2013
  • Gerelateerde programma's:
  • Gerelateerde subsidieronde:
  • Projectleider en penvoerder:
    Prof. dr. G.A. den Hartogh
  • Verantwoordelijke organisatie:
    Universiteit van Amsterdam