Inzet verslavings-ervaringsdeskundigheid bij dubbele diagnose cliënten in langdurig klinische zorg

In Nederland zijn ca 6500 mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) langdurig klinisch opgenomen. Van hen heeft naar schatting tot 50% ook een verslaving. Verslaving bemoeilijkt de behandeling en de samenwerking. Binnen de Herstelondersteunende Vervolgklinieken (HOV) van Mentrum is het Middelen Opvang Team (MOT) opgezet: een team waarin een ervaringsdeskundige en een verpleegkundige samen langdurig cliënten begeleiden. We willen de effecten van dit aanbod graag onderzoeken, het aanbod goed beschrijven en opschaling mogelijk maken.

Doel

Het project richt zich op het onderzoeken van de bijdrage van het MOT aan het herstel van cliënten met EPA en verslaving in langdurige klinische zorg. Bijzondere aandacht gaat uit naar de rol van de ervaringsdeskundige: hoe diens inzet verbinding en motivatie bevordert bij een  doelgroep met vaak stagnatie in herstel. Daarnaast worden de opgedane inzichten vertaald naar praktische richtlijnen, zodat andere instellingen binnen de GGZ en het sociaal domein deze aanpak kunnen toepassen.

Aanpak werkwijze

Onderzoeksvragen:

• Hoe zetten andere langdurig klinische afdelingen in Nederland ervaringsdeskundigen in bij cliënten met dubbele diagnose problematiek?
• Welke onderdelen van het MOT worden als meest effectief ervaren?
• Welke veranderingen in het psychisch welbevinden en leefomstandigheden van cliënten zijn waarneembaar na de inzet van het MOT?

Plan van aanpak:

Hiertoe legt het team (met twee ervaringsdeskundige onderzoekers) werkbezoeken af bij vier collega-instellingen in Nederland. Daarnaast worden cliënten, naasten en behandelaren geïnterviewd over hun ervaringen met het MOT, en vindt dossier-onderzoek plaats.
De resultaten worden verwerkt in een adviesrapport met een beschrijving van werkzame elementen en implementatie-adviezen voor andere instellingen.

Samenwerkingspartners

Het project is een samenwerking tussen Arkin (Mentrum) en het ART-netwerk. De HOV-klinieken van Mentrum leiden het project. ART-onderzoekers zijn zelf ook werkzaam binnen Lentis en Altrecht en zijn betrokken voor de toetsing en overdraagbaarheid. Het ART-platform is een landelijk netwerk dat zich richt op herstelgerichte zorg voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Het platform faciliteert kennisdeling, methodiekontwikkeling en implementatie van herstelgerichte zorgmodellen, waardoor de overdraagbaarheid en schaalbaarheid van het MOT aldaar versterkt worden.Uiteraard zijn de cliëntenraad en de naastenraad van Arkin onderdeel van de klankbordgroep en vormt het platvorm ervaringsdeskundigen van Arkin ook een belangrijke partner.

Verwachte resultaten

Het eindproduct van dit onderzoek is een adviesrapport, dat;

• De werkzame principes van het MOT beschrijft, specifiek wat betreft de ervaringsdeskundige inzet.
• Beschrijft hoe collega-instellingen ervaringsdeskundigen nu inzetten bij klinisch opgenomen EPA-cliënten met een verslaving.
• Richtlijnen biedt voor de toepassing van verslavings-ervaringsdeskundigheid bij de behandeling van EPA-cliënten met een verslaving binnen langdurig klinische afdelingen in de ggz en beschermd wonen locaties in het sociaal domein.