Late-life depression revisited by nursing science: development of an add-on intervention targeting functional recovery

Depressie op latere leeftijd door een verpleegkundige bril: ontwikkeling van een aanvullende interventie gericht op functioneel herstel

Depressie op latere leeftijd is een belangrijk maatschappelijk probleem. Ondanks de beschikbaarheid van behandelingen zijn de resultaten vaak beperkt, aangezien slechts de helft van de depressieve ouderen binnen 2 jaar herstelt. Bovendien blijft een deel van deze ‘herstelde’ ouderen kampen met functionele beperkingen. Dit betekent dat zij, ondanks verbeterde stemming, niet in staat zijn om hun dagelijks leven te hervatten op het niveau dat ze hadden vóór de depressie (functioneel herstel).

Verpleegkundige zorg

De huidige behandelingen richten zich voornamelijk op medicatie en psychotherapie. Echter, er is een duidelijke behoefte aan aanvullende behandelingsopties om de prognose van depressie bij ouderen te verbeteren. Een belangrijk doel van verpleegkundige zorg is het bevorderen van het dagelijks functioneren van patiënten, waarbij rekening wordt gehouden met hun persoonlijke wensen, doelen en mogelijkheden. Om dit te kunnen realiseren, is er meer inzicht nodig in de relatie tussen depressie op latere leeftijd en functioneel herstel.

Doel

Het doel van dit onderzoek was om een verpleegkundige add-on interventie te ontwikkelen die gericht is op functioneel herstel bij ouderen met een depressie. De interventie wordt ontwikkeld vanuit een verpleegkundig perspectief, waarbij het dagelijks functioneren, de behoeften, doelen en mogelijkheden van de patiënt centraal staan.

Aanpak

Het onderzoek bestond uit 2 werkpakketten en maakte gebruik van een mixed-methods-aanpak. In werkpakket 1 werd onderzocht hoe functionele beperkingen en depressieve symptomen zich gedurende zes jaar tot elkaar verhouden. Met gegevens uit de Netherlands Study of Depression in Older persons (NESDO) wordt onderzocht welke rol factoren als kwetsbaarheid (frailty), multimorbiditeit, cognitief functioneren en de ernst van de depressie spelen in het verloop van symptomatisch en functioneel herstel. Daarnaast werden diepte-interviews uitgevoerd met oudere deelnemers uit de MIND-Set-studie. Hierbij werd onderzocht welke thema’s ouderen zelf belangrijk vinden in hun proces van functioneel herstel, waaronder dagelijks functioneren, betekenisgeving, sociale relaties, autonomie en welbevinden.

De resultaten van beide deelonderzoeken werden geïntegreerd in werkpakket 2 en vormden de basis voor de ontwikkeling van een gepersonaliseerde verpleegkundige interventie. De interventie zal worden aangeboden binnen een collaborative-caremodel en bestaat uit een individueel gesprek met een verpleegkundig specialist, gevolgd door 4 groepsbijeenkomsten. Op basis van de functionele beperkingen, persoonlijke waarden en doelen van de patiënt worden concrete, haalbare doelen voor het dagelijks functioneren geformuleerd. Activatie en het doorbreken van de negatieve spiraal van inactiviteit en depressieve klachten vormen belangrijke onderdelen van de interventie.

Vervolgens wordt de interventie in een pilotstudie onderzocht op eerste aanwijzingen voor effectiviteit en op haalbaarheid.

Resultaten

Het onderzoek leverde 3 belangrijke resultaten op: 

  • Frailty en cognitie zijn belangrijke determinanten van het beloop van functioneel herstel bij depressie op latere leeftijd.
  • De rol van ouder worden bij functioneel herstel is een belangrijk aanvullend thema op de thema's in het social production function (SPF) framework.
  • Een met behulp van intervention mapping ontwikkelde interventie die klaar is om ge-pilot te worden en voor verdere effectevaluatie. Op langere termijn kan deze interventie bijdragen aan meer gepersonaliseerde behandeling van depressie op latere leeftijd, waarbij niet alleen symptoomremissie maar ook herstel van het dagelijks functioneren centraal staat.

Daarnaast draagt het project bij aan de professionalisering van de verpleegkundige discipline. De gegenereerde kennis wordt vertaald naar onderwijs voor verpleegkundig specialisten en verpleegkundigen, onder andere binnen de Master Advanced Nursing Practice, en naar richtlijnen en andere vormen van kennisbenutting.

Producten

Dit project heeft onderstaande producten opgeleverd:

Titel: Experiences and Perceptions of Functional Recovery in Late-Life Depression: A Qualitative Study
Auteur: Shannon Cardol, Ilse Timmerman, Jon Matthews, Peter Lucassen, Rose Collard
Magazine: International Journal of Mental Health Nursing
Begin- en eindpagina: 70182-70182
Link: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/inm.70182

Kenmerken

Projectnummer:
10040022110003
Looptijd: 100%
2022
2026
Gerelateerde programma's:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
dr. R.M. Collard PhD
Verantwoordelijke organisatie:
Radboudumc

Rose Collard

Lees meer over Rose Collard

Talentontwikkeling

Met leertrajecten en persoonsgebonden subsidies ondersteunen we talentvolle verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en verzorgenden in de ontwikkeling van hun persoonlijke leiderschapskwaliteiten. Zodat zij hun zeggenschap kunnen vergroten en zelf invloed kunnen uitoefenen op het beleid en de financiering in de zorg. Lees wat we nog meer doen.