Lokale implementatie Gezonde Start - rookvrij, alcoholvrij, mentaal gezond

Projectomschrijving

Een kind dat de 1e 1000 dagen blootstaat aan roken, alcohol of chronische stress, begint met een achterstand aan het leven. Het programma Gezonde Start (GS) bundelt de aanpakken Rookvrije Start, Alcoholvrije Start en Mentaal Gezonde Start. Het biedt professionals in de preconceptie-, geboorte- en jeugdgezondheidszorg scholing, gespreksinstrumenten en verwijsmogelijkheden om (toekomstige) ouders effectief te ondersteunen. In dit project onderzoeken we hoe we GS als gezamenlijke aanpak kunnen implementeren in coalities Kansrijke Start (KS).

Doel

We willen dat zorgverleners uit medisch en sociaal domein makkelijker en vaker in gesprek gaan met (toekomstige) ouders over roken, alcoholgebruik en mentale gezondheid. Het doel is een samenhangende en effectieve aanpak op deze thema’s binnen een regionale en lokale coalitie KS door implementatie en evaluatie van het programma GS. Deze inzichten gebruiken we om de aanpak vervolgens ook te implementeren in andere regionale en lokale coalities KS.

Aanpak, werkwijze

In twee coalities KS voeren we praktijkgericht implementatieonderzoek uit op basis van de Verandertheorie, in 3 fases:

• Fase 1: We brengen de huidige situatie in kaart en inventariseren knelpunten en behoeftes bij professionals en (toekomstige) ouders. Met de coalities ontwikkelen we een implementatieplan op maat, met meetbare indicatoren.
• Fase 2: Coalities voeren het plan uit, we organiseren implementatiebijeenkomsten en monitoren via vastgestelde indicatoren.
• Fase 3: We borgen de aanpak in een praktische handleiding voor andere coalities, VSV’s en onderwijsinstellingen. Ook borgen we inzichten in bestaande scholing en materialen GS zodat professionals (in opleiding) er direct gebruik van kunnen maken.

Samenwerkingspartners

Het project wordt uitgevoerd door het Trimbos-instituut, samen met de regionale coalitie KS Fryslân en de lokale coalitie KS Vijfheerenlanden. Ook werken we samen met het Geboortezorgconsortium Midden-Nederland, cliëntenorganisatie Buikencollectief en de Taskforce Gezonde Start met afgevaardigden uit alle relevante beroepsgroepen betrokken bij de zorg voor (ongeboren) kinderen. We combineren kennis van onderzoekers, zorgverleners, onderwijsprofessionals en ervaringsdeskundigen. Deze samenwerking zorgt ervoor dat het project goed aansluit bij de praktijk en de behoeften van ouders en professionals (in opleiding).

Verwachte resultaten

• Meer zorgverleners bespreken roken, alcoholgebruik en mentale gezondheid met (toekomstige) ouders, met handvatten voor laagdrempelige en effectieve communicatie. Ze verwijzen zo nodig voor verdere hulp.
• Zorgverleners en andere hulpverleners uit coalities KS werken nauwer samen rond deze thema’s en bieden beter afgestemde ondersteuning.
• Inzicht in strategieën en activiteiten voor implementeren van preventieprogramma’s in de geboortezorg, specifiek het programma GS.
• Vroegtijdige signalering en interventie rond deze thema’s helpt schade bij ouders en kind voorkomen en bevordert gelijke kansen vanaf het prille begin. Dat levert ook maatschappelijke kostenbesparing op.

Overig

We bouwen in dit project voort op ervaringen vanuit Rookvrije Start (oa implementatie bij coalities en VSV’s) en Mentaal Gezonde Start (implementeren en evalueren van ketenaanpak met verandertheorie). Het werken aan concrete thema’s helpt coalities invulling te geven aan lokale samenwerking. We sluiten aan op en versterken bestaande programma’s zoals KS, het VSV-basiskader en Gezond Zwanger worden. Inzichten uit dit project kunnen ook worden
benut door gemeenten en coalities KS die vanaf 2027 structurele financiering krijgen voor inzet op RVS vanuit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).