Mobiele menu

Lung cancer low-dose CT screening trial (NELSON): the final follow-up evaluations

Longkankerscreening verlaagt de sterfte aan longkanker

Vraagstuk

Het Nederlands-Leuvens Longkanker ScreeningsONderzoek (NELSON) is een proefbevolkingsonderzoek dat bekijkt of de vroege opsporing en behandeling van longkanker bij mensen zonder klachten zinvol is.

Onderzoek

Op basis van bevolkingsregisters zijn ruim 600.000 mensen gevraagd een vragenlijst in te vullen. Daarna zijn 15.792 mensen (84% man) met een verwacht hoog risico op longkanker ingeloot; 50% in de screengroep (CT scan in jaar 1, 2, 4 en 6,5) of controle groep (standaard zorg).
De kwaadaardigheid van een longafwijking werd bij een nieuwe longafwijking bepaald door het volume en bij een bestaande longafwijking door de groei. Dit hield het aantal verwijzingen naar de longarts laag, terwijl longtumoren toch in een vroeger stadium konden worden opgespoord.

Uitkomst

De longkankers die tijdens screening werden gevonden bevonden zich in een gunstiger en beter behandelbaar stadium. Na 10 jaar was de longkankersterfte bij mannen in de screengroep 26% lager vergeleken met de controlegroep. Bij vrouwen was het effect nog groter, namelijk 40-60%.

Producten

Titel: Computer-Aided Segmentation and Volumetry of Artificial Ground-Glass Nodules at Chest CT
Auteur: Scholten ET, Jacobs C, van Ginneken B, Willemink MJ, Kuhnigk JM, van Ooijen PM, et al
Magazine: American Journal of Roentgenology
Titel: Variants in the 15q24/25 locus associate with lung function decline in active smokers
Auteur: Mohamed Hoesein FA, Wauters E, Janssens W, Groen HJ, Smolonska J, Wijmenga C, et al
Magazine: PLoS ONE
Titel: Impact of cardiovascular calcifications on the detrimental effect of continued smoking on cardiovascular risk in male lung cancer screening participants.
Auteur: Jairam PM, de Jong PA, Mali WP, Isgum I, de Koning HJ, van der Aalst C, et al
Magazine: PLoS ONE
Titel: Association of COPD and Smoking Status with Bone Density and Vertebral Fractures in Male Lung Cancer Screening Participants.
Auteur: de Jong WU, de Jong PA, Vliegenthart R, Isgum I, Lammers JW, Oudkerk M, et al.
Magazine: Bone Miner Res
Titel: Non-solid lung nodules on low-dose computed tomography: comparison of detection rate between 3 visualization techniques.
Auteur: Scholten ET, Mali WP, Prokop M, van Ginneken B, Glandorf R, van Klaveren R, et al
Magazine: Cancer imaging
Titel: Discriminating dominant computed tomography phenotypes in smokers without or with mild COPD.
Auteur: Mohamed Hoesein FA, Schmidt M, Mets OM, Gietema HA, Lammers JW, Zanen P, et al.
Magazine: Respiratory medicine
Titel: Lung cancer probability in patients with CT-detected pulmonary nodules: a prespecified analysis of data from the NELSON trial of low-dose CT screening.
Auteur: Horeweg N, van Rosmalen J, Heuvelmans MA, van der Aalst CM, Vliegenthart R, Scholten ET, et al.
Magazine: Lancet Oncology
Titel: Validation and Prognosis of Coronary Artery Calcium Scoring inNon-Triggered Thoracic Computed Tomography: Systematic Review and Meta-Analysis. Circ Cardiovasc Imaging
Auteur: Xie X, Zhao Y, de Bock GH, de Jong PA, Mali WP, Oudkerk M, et al.
Magazine: European Radiology
Titel: Computed tomography structural lung changes in discordant airflow limitation
Auteur: Mohamed Hoesein FA, de Jong PA, Lammers JW, Mali WP, Schmidt M, de Koning HJ, et al.
Magazine: PLoS ONE
Titel: Characteristics of Lung Cancers Detected by Computer Tomography Screening in the Randomized NELSON Trial.
Auteur: Horeweg N, van der Aalst CM, Thunnissen E, Nackaerts K, Weenink C, Groen HJ, et al.
Magazine: American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine
Titel: A practical approach to radiological evaluation of CT lung cancer screening examinations
Auteur: Xie X, Heuvelmans MA, van Ooijen PM, Oudkerk M, Vliegenthart R.
Magazine: Cancer imaging
Titel: Low-dose CT measurements of airway dimensions and emphysema associated with airflow limitation in heavy smokers: a cross sectional study
Auteur: Dijkstra AE, Postma DS, Ten Hacken N, Vonk JM, Oudkerk M, van Ooijen PM, et al.
Magazine: Respiratory Research
Titel: Inter- and intra-scanner variability of pulmonary nodule volumetry on low-dose 64-row CT: an anthropomorphic phantom study.
Auteur: Xie X, Willemink MJ, Zhao Y, de Jong PA, van Ooijen PM, Oudkerk M, et al
Magazine: British journal radiology
Titel: low-growing lung cancer: an emerging entity from screening to clinical management.
Auteur: Infante M, Berghmans T, Heuvelmans MA, Hillerdal G, Oudkerk M
Magazine: European Respiratory Journal
Titel: Low-dose CT measurements of airway dimensions and emphysema associated with airflow limitation in heavy smokers: a cross sectional study.
Auteur: Dijkstra AE, Postma DS, Ten Hacken N, Vonk JM, Oudkerk M, van Ooijen PM, et al
Magazine: Respiratory Research
Titel: Features of resolving and nonresolving indeterminate pulmonary nodules at follow-up CT: the NELSON study.
Auteur: Zhao YR, Heuvelmans MA, Dorrius MD, van Ooijen PM, Wang Y, de Bock GH, et al
Magazine: Radiology
Titel: omparison of three software systems for semi-automatic volumetry of pulmonary nodules on baseline and follow-up CT examinations
Auteur: Zhao YR, Ooijen PM, Dorrius MD, Heuvelmans M, Bock GH, Vliegenthart R, et al
Magazine: Acta Radiologica
Titel: Computed tomographic characteristics of interval and post screen carcinomas in lung cancer screening
Auteur: Scholten ET, Horeweg N, de Koning HJ, Vliegenthart R, Oudkerk M, Mali WP, et al.
Magazine: European Radiology
Titel: Optimisation of volume-doubling time cutoff for fast-growing lung nodules in CT lung cancer screening reduces false-positive referrals
Auteur: Heuvelmans MA, Oudkerk M, de Bock GH, de Koning HJ, Xie X, van Ooijen PM, et al
Magazine: European Radiology
Titel: Contribution of CT quantified emphysema, air trapping and airway wall thickness on pulmonary function in male smokers with and without COPD
Auteur: Mohamed Hoesein FA, de Jong PA, Lammers JW, Mali WP, Mets OM, Schmidt M, et al
Magazine: COPD
Titel: Diagnosis of chronic obstructive pulmonary disease in lung cancer screening Computed Tomography scans: independent contribution of emphysema, air trapping and bronchial wall thickening.
Auteur: Mets OM, Schmidt M, Buckens CF, Gondrie MJ, Isgum I, Oudkerk M, et al
Magazine: Respiratory Research
Titel: Lung function decline in male heavy smokers relates to baseline airflow obstruction severity
Auteur: Mohamed Hoesein FA, Zanen P, Boezen HM, Groen HJ, van Ginneken B, de Jong PA, et al
Magazine: Chest
Titel: The impact of radiologists' expertise on screen results decisions in a CT lung cancer screening trial
Auteur: Heuvelmans MA, Oudkerk M, de Jong PA, Mali WP, Groen HJ, Vliegenthart R
Magazine: European Radiology
Titel: Detection and quantification of the solid component in pulmonary subsolid nodules by semiautomatic segmentation
Auteur: Scholten ET, Jacobs C, van Ginneken B, van Riel S, Vliegenthart R, Oudkerk M, et al
Magazine: European Radiology
Titel: Volumetric computed tomography screening for lung cancer: three rounds of the NELSON trial.
Auteur: Horeweg N, van der Aalst CM, Vliegenthart R, Zhao Y, Xie X, Scholten ET, et al.
Magazine: European Respiratory Journal
Titel: Semi-automatic quantification of subsolid pulmonary nodules: comparison with manual measurements
Auteur: Scholten ET, de Hoop B, Jacobs C, van Amelsvoort-van de Vorst S, van Klaveren RJ, Oudkerk M, et al
Magazine: PLoS ONE
Titel: Early identification of small airways disease on lung cancer screening CT: comparison of current air trapping measures
Auteur: Mets OM, Zanen P, Lammers JW, Isgum I, Gietema HA, van Ginneken B, et al.
Magazine: Lung
Titel: Pulmonary function and CT biomarkers as risk factors for cardiovascular events in male lung cancer screening participants: the NELSON study
Auteur: Takx RA, Vliegenthart R, Mohamed Hoesein FA, Išgum I, de Koning HJ, Mali WP, van der Aalst CM, Zanen P, Lammers JW, Groen HJ, van Rikxoort EM, Schmidt M, van Ginneken B, Oudkerk M, Leiner T, de Jong PA.
Magazine: European Radiology
Titel: Variation in quantitative CT air trapping in heavy smokers on repeat CT examinations
Auteur: Mets OM, Isgum I, Mol CP, Gietema HA, Zanen P, Prokop M, et al
Magazine: European Radiology
Titel: Low-dose computed tomography screening for lung cancer: results of the first screening round.
Auteur: Horeweg N, Nackaerts K, Oudkerk M, de Koning HJ.
Magazine: Journal of Comparative Effectiveness Research
Titel: Osteoporosis markers on low-dose lung cancer screening chest computed tomography scans predict all-cause mortality
Auteur: Buckens CF, van der Graaf Y, Verkooijen HM, Mali WP, Isgum I, Mol CP, et al
Magazine: European Radiology
Titel: Rate of progression of CT-quantified emphysema in male current and ex-smokers: a follow-up study
Auteur: Mohamed Hoesein FA, Zanen P, de Jong PA, van Ginneken B, Boezen HM, Groen HJ, et al.
Magazine: Respiratory Research
Titel: Reply: Stage Distribution of Lung Cancers Detected by Computed Tomography Screening in the NELSON Trial
Auteur: Horeweg N, de Koning HJ.
Magazine: American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine
Titel: The importance of screening for lung cancer.
Auteur: Horeweg N, de Koning H.
Magazine: Expert Rev Respir Med
Titel: Contribution of CT quantified emphysema, air trapping and airway wall thickness on pulmonary function in male smokers with and without COPD.
Auteur: Mohamed Hoesein FA, de Jong PA, Lammers JW, Mali WP, Mets OM, Schmidt M, et al.
Magazine: COPD
Titel: Interscan variation of semi-automated volumetry of subsolid pulmonary nodules
Auteur: Scholten ET, de Jong PA, Jacobs C, van Ginneken B, van Riel S, Willemink MJ, Vliegenthart R, Oudkerk M, de Koning HJ, Horeweg N, Prokop M, Mali WP, Gietema HA
Magazine: European Radiology
Titel: Computed tomography-quantified emphysema distribution is associated with lung function decline.
Auteur: Mohamed Hoesein FA, van Rikxoort E, van Ginneken B, de Jong PA, Prokop M, Lammers JW, et al.
Magazine: European Respiratory Journal
Titel: Impact of emphysema and airway wall thickness on quality of life in smoking-related COPD
Auteur: Gietema HA, Edwards LD, Coxson HO, Bakke PS, Investigators E
Magazine: Respiratory medicine
Titel: Blinded and uniform cause of death verification in a lung cancer CT screening trial.
Auteur: Horeweg N, van Klaveren RJ, Groen HJ, Lammers JW, Weenink C, Nackaerts K, et al.
Magazine: Lung Cancer
Titel: Automatic coronary calcium scoring in low-dose chest computed tomography
Auteur: Isgum I, Prokop M, Niemeijer M, Viergever MA, van Ginneken B
Magazine: IEEE Transactions on Medical Imaging
Titel: Systematic error in lung nodule volumetry: effect of iterative reconstruction versus filtered back projection at different CT parameters.
Auteur: Willemink MJ, Leiner T, Budde RP, de Kort FP, Vliegenthart R, van Ooijen PM, et al.
Magazine: American Journal of Roentgenology
Titel: Detection of lung cancer through low-dose CT screening (NELSON): a prespecified analysis of screening test performance and interval cancers.
Auteur: Horeweg N, Scholten ET, de Jong PA, van der Aalst CM, Weenink C, Lammers JW, et al
Magazine: Lancet Oncology
Titel: The relationship between lung function impairment and quantitative computed tomography in chronic obstructive pulmonary disease
Auteur: Mets OM, Murphy K, Zanen P, Gietema HA, Lammers JW, van Ginneken B, et al
Magazine: European Radiology
Titel: Predictive value of scan results
Titel: Agreement of diameter- and volume-based pulmonary nodule management in CT lung cancer screening
Titel: Lung cancer probability of subjects with CT-detected nodules
Titel: Cause of death verification in lung cancer screening trials
Titel: The impact of radiologists’ expertise on screen results decisions in CT lung cancer screening
Titel: Characteristics of CT-detected lung cancers
Titel: Accuracy of lung cancer diagnosis for fast-growing lung nodules in CT lung cancer screening approved via optimisation of volume-doubling time cut-off
Titel: Optimization of volume-doubling time cutoff for fast-growing lung nodules in CT screening improves accuracy of lung cancer diagnosis.
Titel: Accuracy of lung cancer diagnosis for fast-growing lung nodules in CT lung cancer screening approved via optimisation of volume-doubling time cut-off.
Titel: Comparison of diameter and volume measurements for the estimation of nodule size for lung nodules detected in a CT lung cancer screening trial
Titel: Outcomes three rounds of the NELSON trial” and poster session facilitator
Titel: Radiological characteristics of screen-detected lung cancers: Predictive for histological subtype?
Titel: Screening conditions
Titel: Agreement of diameter- and volume-based pulmonary nodule management in CT lung cancer screening
Titel: Overruling of screen test results in a CT lung cancer screening trial: value of radiologists’ expertise
Titel: Volumetric screening for lung cancer”
Titel: Blinded and uniform cause of death verification in a lung cancer CT screening trial
Titel: Overruling of screen test results in a CT lung cancer screening trial: value of radiologists’ expertise
Titel: Lung cancer screening by low-dose computed tomography: A practical approach
Titel: Consequences of differences in radiological quality of CT screening trials
Titel: Features of resolving and non-resolving indeterminate pulmonary nodules on follow-up CT: the NELSON study
Titel: Features of resolving and non-resolving indeterminate pulmonary nodules on follow-up CT: the NELSON study
Titel: SubSolid Nodules in lung cancer screening
Auteur: Scholten E.Th.
Titel: Response in Radiology 2014 Apr;271(1):311.

Verslagen


Eindverslag

Longkanker is de voornaamste aan kanker gerelateerde doodsoorzaak wereldwijd. Sinds enkele jaren wordt longkanker CT screening bij personen met een hoog risico op longkanker geadviseerd in de VS naar aanleiding van de sterftereductie van 20% die gevonden is in een groot RCT (National Lung cancer Screening Trial, n=53,436). Echter het onderzoek naar de kosteneffectiviteit en de optimale screeningsstrategie is nog niet afgerond.
De Nederlands-Belgisch Longkanker Screeningsonderzoek (NELSON) is het grootst lopende Europese longkanker CT screeningsonderzoek. Het doel is om vast te stellen: (1) of screenen op longkanker met multi-slice low-dose CT in een hoog risico groep leidt tot een afname in longkankersterfte van 25% of meer; (2) wat de effecten zijn op de kwaliteit van leven en op het stoppen met roken; (3) en wat de kosteneffectiviteit van longkankerscreening is.
Inmiddels heeft de NELSON studie, na het volgen van de deelnemers gedurende 10 jaar, aangetoond dat longkanker in een veel gunstiger stadium kan worden ontdekt door het ondergaan van een CT-scan van de longen. Hierdoor wordt de kans om aan deze ziekte te overlijden met 26% verlaagd.
Het onderzoek onder 16.000 vrijwilligers in de leeftijdsgroep 50-74 met een hoog risico op longkanker omvatte ook bijna 7.000 personen die in de 10 jaren voor start van de studie waren gestopt met roken. Uiteindelijk werd na 10 jaar bij 443 personen uit de screengroep longkanker ontdekt, terwijl in de controle groep bij 394 personen longkanker aan het licht kwam, meestal naar aanleiding van klachten. In deze controle groep werd bijna 50% in het meest ongunstige en ongeneeslijke stadium (IV) gevonden, terwijl in de gescreende groep dit slechts bij 10% het geval was. De CT scan kon dus jaren eerder een belangrijk vlekje in de longen als longkanker aanduiden, en behandeling vroeg laten inzetten. Na 10 jaar waren in de controle groep 214 mannen overleden aan longkanker ten opzichte van 157 mannen in de gescreende arm: een verschil van 26%. Opmerkelijk was dat onder de kleinere groep vrouwen die meedeed, het verschil in de sterfte aanzienlijk nog groter was, rond de 40-60%.
In de NELSON studie werd gebruik gemaakt van het meten van het volume of de groei (3D) van een longafwijking, waardoor het aantal mensen dat werd doorgestuurd voor aanvullend onderzoek drastisch kon worden verlaagd, wat veel onrust voorkomt en geld bespaard, maar toch veel gezondheidswinst oplevert.
Stoppen met roken, of er helemaal niet mee beginnen, blijft een top prioriteit, maar hiermee zijn jaarlijks duizenden volwassenen geholpen, ook zij die netjes al jaren met roken gestopt zijn, maar nog steeds veel risico lopen.

Longkanker is een groot wereldwijd probleem. In het afgelopen jaar is longkanker CT screening bij personen met een hoog risico op longkanker geadviseerd in de VS naar aanleiding van de sterftereductie van 20% die gevonden is in een groot RCT (National Lung cancer Screening Trial, n=53,436). Echter het onderzoek naar de kosteneffectiviteit en de optimale screeningsstrategie is nog niet afgerond.
De NELSON trial is het grootst lopende Europese longkanker CT screeningsonderzoek. Het doel is om vast te stellen: (1) of screenen op longkanker met multi-slice low-dose CT in een hoog risico groep leidt tot een afname in longkankersterfte van 25% of meer; (2) wat de effecten zijn op de kwaliteit van leven en op het stoppen met roken; (3) en wat de kosteneffectiviteit van longkankerscreening is.

De NELSON trial is in 2003 opgezet waarbij personen met een hoog risico op longkanker uit de algemene bevolking voor deelname zijn geselecteerd. Na verstrekking van de toestemmingsverklaring zijn in totaal 15.822 deelnemers gerandomiseerd (1:1) in de screengroep (n=7,915) of de controlegroep (n=7,907). Deelnemers in screengroep hebben in de 1e ronde (op baseline), 2e ronde (na 1 jaar), 3e ronde (na 2 jaar) en 4e ronde (na 2,5 jaar) een CT-scan van de longen gehad en deelnemers uit de controlegroep de reguliere medische zorg (geen screening). NELSON gebruikt een uniek nodule management protocol. Afhankelijk van de grootte en de volume verdubbelingtijd (VDT) van de waargenomen nodules waren er drie mogelijke screeningstestuitslagen; negatief (uitnodiging voor de volgende screeningsronde), twijfelachtig (uitnodiging voor een herhaalscan) of positief (doorverwijzing naar de longarts vanwege verdenking op longkanker). Eind 2012 zijn alle scans voltooid.

De resultaten van de eerste drie rondes zijn al gepubliceerd: de longkankerdetectie bedraagt respectievelijk, 0,9%, 0,8% en 1,1% (totaal 2,6%). Het aantal fout-positieve uitslagen onder de positieve resultaten is 59,4%. Voorlopige resultaten van de vierde ronde zijn: longkankerdetectie van 0,8% en het aantal fout-positieve uitslagen onder positieve resultaten is 52,4%. Vanwege het uniek nodule management protocol, is het aantal fout-positieve uitslagen lager dan in andere onderzoeken (totaal 1,2% in de eerste drie rondes), zonder de detectie van longkanker negatief te beïnvloeden bij screening in een hoog risico populatie. Op basis van de NELSON data hebben aanvullende analyses geleid tot het verder optimaliseren van het nodule management protocol, waarmee betere resultaten worden verwacht.

De uitkomsten van de eerste drie rondes laten zien dat 70.8% van de longkankers in een vroeg stadium zijn ontdekt. Tumors ontdekt in een vroeg stadium hebben meer kans om met gunstigere behandelopties te worden behandeld met ook als doel om de prognose te verbeteren. Dit zou kunnen leiden tot longkankersterfte reductie en kosteneffectiviteit.
Er is gestart met de voorbereiding van de kosten-effectiviteitsanalysen, waarbij zal worden nagegaan of CT screening op longkanker kan leiden tot een sterftereductie van tenminste 25%. De kosten zullen worden afgezet tegen de baten. Hiervoor wordt er gewerkt aan een longkankerevaluatie-tabel, een tabel waarin informatie gebaseerd op screening door NELSON en informatie op basis van koppelingen met CBS, CBG en de Nederlandse (en later ook Belgische) Kankerregistratie (NKR) samen komen. In 2009 en 2011 hebben de laatste koppelingen plaatsgevonden. In 2014 (CBS) en 2015 (NKR) zullen nieuwe koppelingen worden gerealiseerd. Daarnaast worden de medische gegevens van alle screen- en controlegroep deelnemers die gediagnosticeerd zijn met longkanker in een database ingevoerd. Per fase (diagnostiek, primaire behandeling, follow-up en palliatieve fase) wordt bijgehouden welke onderzoeken en behandelingen hebben plaatsgevonden en wat de medische kosten daarvan zijn. Dit is een doorlopend proces en zal gecontinueerd worden totdat van alle longkankerpatiënten informatie verza

Onderwerpen

Kenmerken

Projectnummer:
200330006
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2012
2018
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Prof. dr. H.J. de Koning
Verantwoordelijke organisatie:
Erasmus MC