Medium and long-term benefits of a structured rehabilitation (Beweegkuur+) program in long-standing type 2 diabetes patients with multiple disabling co-morbidities
De Beweegkuur is een door het NISB ontwikkelde interventie voor mensen met overgewicht en een risico op diabetes en/of hart- en vaatziekten. Vanuit de huisartspraktijk begeleidt de huisarts, een leefstijladviseur, een fysiotherapeut en een diëtiste mensen naar een gezond beweeg- en eetpatroon. ZonMw laat een aantal onderzoeken uitvoeren naar de effecten, de kosten en de haalbaarheid van deze interventie. De minister van VWS neemt in 2011 een besluit over opname van deze interventie in het basispakket van de verzekerde zorg.
In de Beweegkuur+-studie wordt een aangepast programma ontwikkeld voor mensen met diabetes type 2 die vanwege diabetescomplicaties en ernstige beweegbeperkingen wat extra begeleiding nodig hebben. In deze studie wordt onderzocht of de Beweegkuur+ veilig en effectief is voor deze doelgroep. Het onderzoek is nog niet afgerond. Inmiddels is gebleken dat de beoogde doelgroep moeilijk is te werven vanuit de huisartspraktijk. Daarom worden diabetespatiënten nu ook door hun medisch specialisten gevraagd om mee te doen aan het interventieonderzoek.
Verslagen
Eindverslag
In dit project werd de haalbaarheid onderzocht van een gecombineerde leefstijlinterventie bij een populatie 2e lijns type 2 diabetes patienten. De beweeginterventie bestond uit 2x per week gesuperviseerde medische fitness gericht op verbeteren van spierkracht en fysieke conditie. De dieetinterventie bestond uit een individuele intake bij een diëtiste en 5 maandelijkse groepsbijeenkomsten. In totaal werden op 3 ziekenhuislocaties in de periode juli 2010-juli 2012 een groep van 33 gedeconditioneerde type 2 diabetespatiënten met 2 of meer co-morbiditeiten geïncludeerd. Deze patiënten rapporteren een laag activiteiten niveau, een opvallend matige kwaliteit van leven. Daarnaast scoren ze hoog op de depressievragenlijst. Bij de 12 diabetespatiënten die de gecombineerde leefstijlinterventie volbrachten werden er geen significante verbeteringen in bloedsuikerregulatie (HbA1c), bloeddrukregulatie, vetpercentage, maximaal fietsvermogen of zuurstofopnamecapaciteit gemeten. Wel was er een significante afname in buikomvang (-3 cm) en een klinisch significante verbetering (+51%) in functionele spierkracht van armen en benen. Deze functionele verbeteringen leidden echter niet tot een significante verandering in objectief gemeten activiteitenpatroon na 6 maanden. Tevens was er na 6 maanden geen significante verbetering in kwaliteit van leven of depressiescore. Grootschalige implementatie van een BeweegKuur+ programma in de 2e lijn gezondheidszorg zal in Nederland waarschijnlijk niet leiden tot een belangrijke vermindering van de ziektelast voor type 2 diabetespatiënten met 2 of meer co-morbiditeiten. Mogelijk dat goed gemotiveerde 2e lijns diabetespatiënten in de toekomst zouden kunnen worden doorverwezen naar een 1e lijns leefstijl- of beweeginterventieprogramma. Additionele dieetbegeleiding lijkt bij deze doelgroep van beperkt toegevoegde waarde. De hoge depressiescore bij deze populatie geeft indirect aanwijzingen dat een motivationeel coachings-programma de kans op (blijvende) participatie wellicht zou kunnen vergroten.
Het oorspronkelijk doel van het Beweegkuur+ onderzoek was om met behulp van een randomized controlled clinical trial te onderzoeken of in de 2e lijn een gecombineerde beweeg- en dieetinterventie voor type 2 diabetespatienten met 1 of meer co-morbiditeiten meerwaarde heeft tov een dieetinterventie. Als gevolg van onvoldoende instroom van patienten in 3 centra kan er geen uitspraak worden gedaan omtrent de klinische effectiviteit van de BeweegKuur+ aanpak. Ondanks de tegenvallende inclusieaantallen levert deze studie zeer relevante informatie op omtrent het haalbaarheidsvraagstuk van een BeweegKuur+ in de 2e lijn.
Het vervolgtraject zal bestaan uit een haalbaarheidsstudie. Dit wordt gecombineerd met een 20-tal diepteinterviews bij zowel deelnemers als bij diabetespatiënten die volgens hun diabeteszorgverlener wel geschikt zijn voor deelname, maar uiteindelijk besluiten om niet te participeren. Hiertoe zal gebruik worden gemaakt van zgn. ‘contextmapping’ , een methodiek afkomsting uit de industrieel ontwerpwereld.