Mindfulness training for patients with medically unexplained symptoms in primary care
in de huisartsenpraktijk. Wanneer deze klachten langdurig bestaan, kunnen ze leiden tot een afname van de kwaliteit van leven. Voor de huisarts kosten patiënten met deze klachten veel tijd en energie. Vaak staan artsen hierbij met lege handen. Cognitieve gedragstherapie is echter een effectieve therapie bij patiënten met onverklaarde lichamelijke klachten en mindfulness training is een nieuwe ontwikkeling in dit veld. Mindfulness staat voor "aanwezig zijn in het hier en nu". Onderzoek heeft aangetoond dat deelnemers zich beter kunnen ontspannen en minder last hebben van psychische en lichamelijke klachten na twee maanden mindfulness training. Deze studie zal moeten aantonen of mindfulness training ook voor patiënten met aanhoudende onverklaarde lichamelijke klachten (kosten-) effectief is als behandelmethode.
Producten
Auteur: van Ravesteijn H, van Dijk I, Lucassen P
Magazine: Patient Education and Counseling
Auteur: Dijk I., van Ravesteijn H.J., Speckens A.E.M.,
Auteur: van Boven K, Lucassen P, van Ravesteijn H, olde Hartman T, bor H, van Weel-Baumgarten E, van Weel C.
Magazine: British Journal of General Practice
Auteur: van Ravesteijn H, Suijkerbuijk Y, Langbroek J, Muskens E, Lucassen P, van Weel C, Wester F, Speckens A.
Magazine: Journal of Psychosomatic Research
Auteur: Lucassen P.L.B.J., van Ravesteijn H.J
Auteur: van ravesteijn H, Gritters H, olde Hartman T, Lucassen P, Bor H, van Weel C, van der Wilt GJ, Speckens A.
Magazine: Journal of Psychosomatic Research
Auteur: van Ravesteijn H, Wittkampf K, Lucassen P, van de Lisdonk E, van den Hoogen H, van Weert H, Huijser J, Schene A, van Weel C, Speckens A.
Magazine: Annals of Family Medicine
Auteur: van Ravesteijn H, Lucassen P, olde Hartman T.
Magazine: British Journal of Psychiatry
Auteur: Olde Hartman T, Van Ravesteijn H, Lucassen P, Van Boven K, Van Weel-Baumgarten E, Van Weel C.
Magazine: British Journal of General Practice
Auteur: van Ravesteijn H, van Dijk I, Darmon D, van de Laar F, Lucassen P, Hartman TO, van Weel C, Speckens A
Magazine: Patient Education and Counseling
Auteur: van Ravesteijn H, Lucassen P
Magazine: Huisarts en Wetenschap
Auteur: Eveleigh RM Muskens E van Ravesteijn H van Dijk I van Rijswijk E Lucassen P
Magazine: Journal of Clinical Epidemiology
Auteur: van Ravesteijn H, Lucassen P, Bor H, van weel C, Speckens A.
Magazine: Psychotherapy and Psychosomatics
Auteur: van Ravesteijn H van Dijk I Darmon D van de Laar F Lucassen P olde Hartman T van Weel C Speckens A
Magazine: Patient Education and Counseling
Auteur: olde Hartman T, van Ravesteijn H, Lucassen P
Magazine: Huisarts en Wetenschap
Auteur: Redactie: Ger Keijsers, Agnes van Minnen, Kees Hoogduin, 2011 Hoofdstuk: Y. Rood en H. van Ravesteijn
Link: https://www.boompsychologie.nl
Auteur: Rood YR, Van Ravesteijn HJ, De Roos C, Ph Spinhoven, Speckens AEM.
Auteur: van Ravesteijn H
Verslagen
Eindverslag
Onverklaarde lichamelijke klachten zijn klachten waarvoor geen lichamelijke oorzaak wordt gevonden. Patienten met onverklaarde klachten hebben vaak veel hinder van hun lijf en ondergaan veel onnodige onderzoeken. Hierdoor lopen ze kans op nadelige gevolgen van onderzoek. Het hoge zorggebruik leidt bovendien tot hoge kosten.
Cognitieve gedragstherapie is een van de weinige behandelingen die bewezen effectief zijn bij mensen met onverklaarde klachten, maar veel mensen willen deze behandeling niet ('het zit in mijn lijf, niet in mijn hoofd'). Wij hebben daarom in de eerste lijn de effectiviteit onderzocht van mindfulness, een behandeling die voor patienten beter acceptabel is omdat het zich richt op het lijf. Mindfulness richt zich niet in de eerste plaats op het verminderen van klachten maar veel meer op het accepteren ervan. Wij deden dit onderzoek door middel van een gerandomiseerde gecontroleerde studie waarbij de ene groep mindfulness training kreeg en de andere groep gewone zorg. De patienten voor ons onderzoek werden geworven in huisartspraktijken. De 19 deelnemende huisartsen selecteerden uit hun 10% meest bezoekende patienten de mensen met onverklaarde klachten. Uiteindelijk deden 125 patienten mee. Patienten die de mindfulness training volgden hadden een significante verbetering in het mentaal functioneren; vooral de vitaliteit en het sociaal functioneren verbeterden. Het lichamelijk functioneren en de klachten verbeterden niet.
Uit herhaalde individuele interviews met de deelnemers aan de mindfulness training bleek dat mensen vaak grote veranderingen doorvoerden in hun leven. Ook bleken het bestaan van sociale problemen en het onvermogen/omwil om de klachten te accepteren belangrijke hinderpalen te zijn voor het slagen van de training. Mindfulness training blijkt een proces van verandering te starten dat begint met bewustwording van het huidige moment, en overgaat in acceptatie van de klachten en problemen, herkenning van de eigen gedragspatronen en een toename van zelfzorg en compassie.
In een gerandomiseerde trial onderzochten wij het effect van mindfulness bij patienten met langdurig bestaande onverklaarde klachten. Er deden 125 patienten mee met dit onderzoek. De ene helft werd gerandomiseerd naar mindfulness training, de andere helft naar reguliere zorg. Alle patienten werden gedurende een jaar gevolgd. Patienten die mindfulness training volgden functioneerden mentaal beter dan patienten die reguliere zorg kregen. Ze voelden zich vitaler en functioneerden in sociaal opzicht beter. Wij vonden geen verschillen in lichamelijk functioneren.
Behalve de gerandomiseerde trial deden wij kwalitatief onderzoek bij 12 patienten uit de mindfulnessgroep. Zij werden op 3 tijdstippen gedurende het jaar geinterviewd. Daarnaast gebruikten we de aantekeningen van de patienten gedurende de interventie en observatieverslagen van observatoren van de trainingen. Met dit materiaal konden we het proces beschrijven waardoor deelnemers veranderden. Dat proces bestaat uit 6 stappen: aanwezigheid in het hier-en-nu, bewustzijn, niet steeds reageren, inzicht in patronen, zelfzorg en verandering. Enkele deelnemers ervoeren barrieres, bijvoorbeeld het niet in staat zijn de sessies te bezoeken vanwege emotionele betrokkenheid in sociale problematiek. De effecten van de trainingen verschilden zeer van persoon tot persoon. Sommigen veranderden nauwelijks, anderen namen ingrijpende beslissingen. De veranderingen die voorkwamen betroffen: meer rust nemen, grenzen stellen op het werk, keuzes maken in relaties en eetgewoontes.
Samenvattend lijkt mindfulness training een waardevolle aanvulling op het bestaande therapeutische arsenaal voor patienten met langdurig bestaande onverklaarde klachten.