Neurale mechanismen van psychoanalytische therapie in depressie: een longitudinale fMRI studie
Bij chronische depressie speelt vaak een kwetsbaar zelfgevoel. Cognitieve Gedragstherapie (CGT) en Kortdurende Psychoanalytische Steungevende Psychotherapie (KPSP) zijn beide effectief bij depressie, maar de specifieke hersenmechanismen gerelateerd aan zelfgevoel en KPSP zijn nog onbekend. Dit gaat het project onderzoeken in 100 mensen met depressie, bij wie er voor en na psychotherapeutische behandeling hersenscans (fMRI) gemaakt zullen worden. Potentiële opbrengsten zijn een beter inzicht in wie baat heeft bij welke behandeling en de betrokken hersenmechanismen die samenhangen met herstel, wat toekomstige behandeling kan verbeteren.
Doel
In de RESONANTIE-studie wordt onderzocht hoe twee psychotherapeutische behandelingen voor chronische depressie, psychoanalytische psychotherapie (KPSP) en CGT, de werking van de hersenen en het zelfgevoel beïnvloeden. Het project zal onderzoeken welke veranderingen beide behandelingen gemeen hebben en welke specifiek zijn voor KPSP. Ook wordt onderzocht welke veranderingen in hersenactiviteit samenhangen met zelfgevoel, emotieregulatie en herstel van depressieve klachten.
Aanpak
Het onderzoek volgt 100 volwassenen met een langdurige of terugkerende depressie. Deelnemers ontvangen een psychotherapeutische behandeling (KPSP of CGT) met maximaal 25 sessies. Voor en na de behandeling worden hersenscans (functionele MRI) en vragenlijsten afgenomen om veranderingen in hersenwerking, zelfgevoel en omgang met emoties te meten. Drie en zes maanden na afloop worden opnieuw vragenlijsten en testen afgenomen om de effecten te onderzoeken. De behandelingen worden begeleid en gecontroleerd op kwaliteit. De resultaten van beide groepen worden vervolgens vergeleken om te bekijken welke (hersen)veranderingen specifiek samenhangen met psychoanalytische psychotherapie.
Samenwerkingspartners
De samenwerking brengt expertise samen op het gebied van klinische psychologie, psychoanalytische psychotherapie, psychiatrie, neuroimaging (MRI) en depressie. Er wordt samengewerkt met GGZ-instellingen en een academisch ziekenhuis. Betrokkenheid van een patiëntvertegenwoordiging (Depressie Vereniging) zal de relevantie en haalbaarheid vergroten.
De combinatie van wetenschappelijke expertise, klinische praktijk en patiëntbetrokkenheid maakt het mogelijk om hersenmechanismen, behandeluitkomsten en ervaringen van patiënten in relatie tot elkaar te onderzoeken.
De partners van het project hebben ruime ervaring met MRI-onderzoek, klinische studies, behandeling van (chronische) depressie met zowel expertise op het gebied van cognitieve gedragstherapie als psychoanalytische psychotherapie (KPSP). Met deze multidisciplinaire samenwerking kan het project wetenschappelijke inzichten te vertalen naar (poli)klinische zorg en cliëntgerichte verbeteringen.
(Verwachte) resultaten
Het onderzoek zal meer inzicht geven in hoe psychoanalytische psychotherapie (KPSP) en cognitieve gedragstherapie (CGT) de hersenen, het zelfgevoel, depressie en emotionele processen beïnvloeden. Dit kan helpen om beter te begrijpen voor welke patiënten KPSP passend is en hoe de behandeling verder kan worden verbeterd. De uitkomsten van het project dragen bij aan betere behandelkeuzes voor patiënten en professionals en vergroten wetenschappelijke kennis over de relatie tussen psychotherapie, hersenwerking en (chronische) depressie. Op langere termijn kan dit bijdragen aan meer passende en effectieve zorg. De resultaten worden verwacht in de laatste fase van het project.