Achtergrond afbeelding Achtergrond afbeelding darkmode

New moral responsibilities assigned to family care? Finding moral balance in changing roles between professionals and family carers

Samenvatting na afronding

In de dagelijkse afstemming van zorg(verantwoordelijkheden) tussen cliënten met niet aangeboren hersenletsel (NAH), hun mantelzorgers en professionals bestaan er vanuit verschillende perspectieven diverse morele vragen over wat goede zorg is en wat een goede taakverdeling is. Deze morele vragen zijn in dit onderzoek per perspectief én in hun onderlinge samenhang in de triade in kaart gebracht.

Om de onderlinge zorgafstemming te optimaliseren is het belangrijk dat de morele vragen tijdig herkend, erkend en openlijk met elkaar besproken worden. In dit project zijn de verschillende morele issues van de betrokkenen in de triade in kaart gebracht. Vervolgens is een drieluik ontwikkeld voor de dagelijkse zorg- en onderwijspraktijk.
Dit drieluik bestaat uit:

  1. centrale narratieven over morele vraagstukken binnen de triade, die zorgen voor een plaatsvervangende ervaring in alle perspectieven van de triade
  2. een overzicht van de inhoudelijke ethische analyses in zowel de narratieven als de overige data
  3. een aangepast stappenplan voor morele reflectie rondom morele vraagstukken als basismateriaal voor zorgprofessionals en studenten

Binnen het project is daarnaast een manier ontwikkeld om de ervaren onderlinge samenwerking en dat wat de verschillende betrokkenen een wenselijke samenwerking vinden, in kaart te brengen: de methode van visualisatie. In die methode worden door middel van blokken neerleggen de huidige en de ideale samenwerking met elkaar in beeld weergegeven. Deze methode zal verder ontwikkeld gaan worden.
 

Samenvatting bij start

In dit onderzoeksproject wordt samen met verschillende betrokkenen op zoek gegaan naar morele vragen die zich voordoen in de samenwerking tussen hulpverleners, mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en hun partners of familieleden. Het gaat daarbij vooral om morele vragen over de samenwerking en verantwoordelijkheden (en veranderingen daarbinnen).

Naast literatuuronderzoek worden mensen met NAH, hun hulpverleners en partners of familieleden geïnterviewd. De in kaart gebrachte morele vragen en dilemma's worden geanalyseerd en vervolgens met de andere betrokkenen in dit onderzoek besproken in verschillende uitwisselingsbijeenkomsten. Tijdens die bijeenkomsten komen ook enkele morele vragen aan de orde volgens verschillende methoden van moreel beraad, om al doende een aangepaste methode te ontwikkelen die in de praktijk gebruikt kan gaan worden als er morele vragen zijn of ontstaan.
Het materiaal dat hieruit volgt kan later onderdeel uitmaken van het onderwijsmateriaal voor hulpverleners in opleiding.

Verslagen


Eindverslag

In de dagelijkse afstemming van zorg(verantwoordelijkheden) tussen cliënten met niet-aangeboren hersenletsel (NAH), hun mantelzorgers en professionals bestaan er vanuit verschillende perspectieven diverse morele vragen over wat goede zorg is en wat een goede taakverdeling is. Deze morele vragen zijn in dit onderzoek per perspectief én in hun oderlinge samenhang in de triade in kaart gebracht. Om de onderlinge zorgafstemming te optimaliseren is het belangrijk dat de morele vragen tijdig herkend, erkend en openlijk met elkaar besproken worden. In dit project zijn de verschillende morele issues van de betrokkenen in de triade in kaart gebracht. Vervolgens is een drieluik ontwikkeld voor de dagelijkse zorg- en onderwijspraktijk. Dit bestaat uit 1) centrale narratieven over morele vraagstukken binnen de triade, die zorgen voor een plaatsvervangende ervaring in alle perspectieven van de triade b2) een overzicht van de inhoudelijke ethische analyses in zowel de narratieven als de overige data, en c3) een aangepaste stappenplan voor morele reflectie rondom morele vraagstukken als basismateriaal voor zorgprofessionals en studenten Binnen het project is daarnaast een manier ontwikkeld om de ervaren onderlinge samenwerking, en dat wat de verschillende betrokkenen een wenselijke samenwerking vinden, in kaart te brengen: de methode van visualisatie. In die methode worden door middel van blokken neerleggen huidige en ideale samenwerking met elkaar in beeld weergegeven. Deze methode zal verder ontwikkeld gaan worden.
Nieuwe taken en verantwoordelijkheden voor mantelzorgers? Het vinden van een evenwicht in veranderende rollen tussen professionals en mantelzorgers. De laatste jaren heeft de overheid meer en meer de nadruk gelegd op hulp en ondersteuning door naasten en vrijwilligers. Als iemand een ondersteuningsvraag heeft, dan wordt er eerst gekeken of het eigen netwerk de vraag kan oppakken. Er wordt alleen professionele hulp ingezet als het eigen netwerk de zorg of ondersteuning niet kan bieden. Naasten nemen taken van professionele zorgverleners over en werken meer en meer samen met professionele zorgverleners. Dit alles geeft een verschuiving van verantwoordelijkheden en taken. Wat doet de persoon met hersenletsel, wat doet de naaste en wat doet de professionele zorgverlener? Wat verwacht een ieder van elkaar en wie draagt waar de verantwoordelijkheid voor? Door de verschuiving van taken, kunnen ook de onderlinge relaties veranderen. De onderlinge rollen kunnen veranderen? Van partner verander je opeens in zorgverlener of ‘cliënt’ die zorg van zijn partner moet accepteren. Wat gebeurt er in de relatie als opeens de partner zorg gaat verlenen in plaats van de professionele zorgverlener? Hoe is dit voor de persoon met hersenletsel en voor de mantelzorger? Wij horen van professionele zorgverleners, mensen met hersenletsel en hun naasten terug dat de verschuiving van taken en verantwoordelijkheden best ingewikkeld is en soms morele vragen en dilemma's oproept. Daarom gaat het VUmc samen met de HvA en hersenletsel.nl onderzoek doen naar morele vragen en dilemma's in de samenwerking. Op 1 april 2016 starten wij met een onderzoek dat 11 maanden zal duren. Tijdens het onderzoek brengen wij morele vragen, dilemma's en ervaringen van professionele zorgverleners, mensen met hersenletsel en hun naasten in kaart. Door met alle betrokkenen te gaan praten, krijgen wij inzicht te krijgen in hoe alle betrokkenen omgaan met de nieuwe taken, rollen, verantwoordelijkheden en de uitdagingen die hier bij komen kijken. Ook krijgen wij inzicht in wat werkt en wat niet werkt en waar een ieder tegen aanloopt. Deze kennis kan ons helpen om 1) een onderwijsmodule voor zorgverleners te ontwikkelen en 2) alle betrokkenen handvatten te geven om om te gaan met deze nieuwe situatie en alle bijbehorende ingewikkeldheden.

Kenmerken

  • Projectnummer:
    731010015
  • Looptijd: 100%
    Looptijd: 100 %
    2016
    2017
  • Gerelateerde programma's:
  • Gerelateerde subsidieronde:
  • Projectleider en penvoerder:
    Prof. dr. A.C. Molewijk
  • Verantwoordelijke organisatie:
    Amsterdam UMC - locatie VUmc