Omgaan met afweergedrag bij eten en drinken van jonge en oudere verpleeghuisbewoners met een dementie

Bij sommige mensen met gevorderde dementie komt afweergedrag bij eten en drinken voor. In ernstige gevallen kan dit leiden tot ondervoeding of zelfs overlijden. Dit gedrag is vaak moeilijk te begrijpen en roept vragen op over hoe ermee om te gaan in de zorgpraktijk.

Werkwijze

Binnen dit project is onderzocht hoe afweergedrag eruit ziet, hoe vaak het voorkomt, hoe besluitvorming rondom dit gedrag verloopt en welke impact het heeft. Hiervoor zijn interviews afgenomen met naasten en zorgprofessionals. Daarnaast is een groep verpleeghuisbewoners met dementie een jaar lang gevolgd. In een verdiepend deelonderzoek zijn zes specifieke casussen intensief geanalyseerd. De rol van multidisciplinaire samenwerking en ethische overwegingen bleek essentieel bij het opstellen van behandelplannen.

Samenwerkingspartners

Er is samengewerkt met studenten van de Hogeschool Arnhem-Nijmegen en leden van de expertgroep. Op basis van het functieprogramma is een scholing voor zorgmedewerkers niveau 3 en 4 ontwikkeld waarin de casus uit dit project ook een plaats krijgen. Het functieprogramma is verspreid via o.a. de website van het Universitair Kennisnetwerk Nijmegen en het kenniscentrum dementie op jonge leeftijd en er is onderzocht hoe delen daarvan ingebouwd kunnen worden in de curricula van logopedie, ergotherapie en verpleegkunde van de Hogeschool Arnhem Nijmegen en de vervolgopleidingen van specialisten ouderengeneeskunde. De scholing voor niveau 3 en 4 is aangeboden aan het ROC Nijmegen.

Resultaten

De interviews toonden aan dat afweergedrag een complex verschijnsel is, beïnvloed door zowel de dementie zelf als de omgeving. Hoewel afweergedrag met ernstige gevolgen relatief zeldzaam is, blijkt de impact ervan op naasten en zorgverleners groot. Een persoonsgerichte aanpak is in alle gevallen van groot belang. De inzichten en aanbevelingen uit het onderzoek zijn gebundeld in een handreiking en materialen ter ondersteuning van zorgprofessionals en mantelzorgers. 

De materialen zijn te vinden op de website van UKON of hieronder bij 'Producten'. 

Producten

Dit project heeft onderstaande producten opgeleverd:

Titel: Understanding mealtime behavioral problems in nursing home residents with dementia
Auteur: Eline van Buuren, Marieke Perry, Christian Bakker, Raymond Koopmans, Jenny van der Steen
Titel: Incidence of behaviors adversely affecting intake of food and fluids is higher in persons with young onset dementia compared to late onset dementia
Auteur: Eline van Buuren, Jenny van der Steen, Marieke Perry, Raymond Koopmans, Christian Bakker
Titel: Incidence of behaviors adversely affecting intake of food and fluids is higher in persons with young onset dementia compared to late onset dementia
Auteur: Eline van Buuren
Titel: The complexity of nutritional problems in persons with dementia: expanding a theoretical model
Auteur: Eline van Buuren, Jenny van der Steen, Marielle Olthof-Nefkens, Christian Bakker, Raymond Koopmans, Marieke Perry, Hanneke Kalf
Magazine: Journal of Alzheimer's Disease
Begin- en eindpagina: 183-192
Titel: Navigating resistive behavior that adversely affects the intake of food and fluids in people living with dementia: A multiple case study.
Auteur: van Buuren ECP, van der Steen JT, van Dartel AAM, Maria Koopmans RTC, Bakker C, Perry M
Magazine: J Alzheimers Dis
Begin- en eindpagina: 1950-1960
Link: https://doi.org/10.1177/13872877261427800
Titel: Understanding mealtime behavioral problems in nursing home residents living with dementia: a group concept mapping approach
Auteur: Eline van Buuren, Marieke Perry, Christian Bakker, Raymond Koopmans, Jenny van der Steen
Magazine: BMC Geriatrics
Begin- en eindpagina: 1-12
Titel: Incidence of Resistive Behavior Adversely Affecting the Intake of Food and Fluids in Younger and Older People with Dementia
Auteur: van Buuren ECP, van der Steen JT, Perry M, Koopmans RTCM, Bakker C.
Magazine: Nutr Gerontol Geriatr.
Begin- en eindpagina: 17-32
Link: https://doi.org/10.1080/21551197.2026.2616811
Titel: Toolkit op basis van de bevindingen omtrent afweergedrag bij eten en drinken, bestaande uit: een handreiking, observatieformulier, folder voor naasten, poster voor zorgteam. Een kennissessie (webinarvorm) is opgenomen en wordt momenteel gemonteerd.
Link: https://www.ukonnetwerk.nl/tools/toolkit-afweergedrag-bij-eten-en-drinken/

Kenmerken

Projectnummer:
639003902
Looptijd: 100%
2020
2024
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Jenny van der Steen
Verantwoordelijke organisatie:
Radboudumc