Omgaan met dilemma's bij zorgverdeling tussen zorgprofessionals, mantelzorgers en ouderen thuis

Mantelzorgers spelen een onmisbare rol in de zorg voor thuiswonende ouderen. Ze doen bijvoorbeeld boodschappen, houden het huis op orde en bieden gezelschap. Samen met zorgprofessionals maken zij het mogelijk dat ouderen langer eigen regie behouden en zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Maar samenwerking tussen mantelzorgers, cliënten en zorgprofessionals kan ook spanningen opleveren. Wie neemt welke taken op zich? Hoe verdeelt een werkende mantelzorger tijd tussen werk, gezin en de zorg voor een naaste?  

Kan een zorgprofessional een mantelzorger vragen tijdelijk extra taken op te pakken als er bijvoorbeeld plotseling gaten in het rooster vallen? En vinden ouderen het zelf wel prettig dat sommige zorgtaken, zoals douchen en aankleden, worden overgenomen door hun naasten? Inzicht in deze dilemma’s en het leren voeren van een goed gesprek hierover kan bijdragen aan het verminderen van stress en een betere verdeling van zorg.

Doel 

Het doel van het onderzoek is om zorgprofessionals, mantelzorgers en cliënten inzicht te geven in hun eigen en elkaars dilemma’s, afwegingen en keuzes rondom zorgverdeling. Vervolgens leren zorgprofessionals hoe zij deze dilemma’s kunnen herkennen en bespreekbaar kunnen maken met mantelzorgers en cliënten. Het doel is samen tot een passende verdeling van zorgverantwoordelijkheden te komen. Een open gesprek over dilemma’s bij de verdeling van zorgtaken kan eraan bijdragen dat ouderen langer eigen regie behouden en zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. 

Aanpak 

Het onderzoek duurt 32 maanden en bestaat uit 2 delen:

1. Inventarisatie: De dilemma’s, afwegingen en keuzes worden in kaart gebracht door middel van interviews en groepsgesprekken met zorgprofessionals, mantelzorgers en cliënten. Deze worden vervolgens uitgewerkt tot herkenbare voorbeelden (vignetten). 

2. Pilot: Zorgprofessionals volgen een training om dilemma’s te herkennen en bespreekbaar te maken. De vignetten dienen hierbij als hulpmiddel. Vervolgens oefenen de professionals in hun eigen praktijk, in gesprekken met mantelzorgers en cliënten. Ook morele overwegingen rond zorgverdeling komen daarbij aan bod. Samen met de onderzoekers reflecteren zij op de ervaringen met deze gesprekken, zodat de aanpak kan worden verbeterd. De resultaten van de pilot worden in groepsgesprekken geëvalueerd met zorgprofessionals, mantelzorgers en cliënten.

Samenwerkingspartners 

Het onderzoeksproject is een samenwerking met 3 ouderenzorgorganisaties, die verbonden zijn met het Universitair Netwerk Ouderenzorg van het UMCG (UNO-UMCG). Binnen dit project is gekozen om samen te werken met cliënten, mantelzorgers, casemanagers dementie, wijkverpleegkundigen en praktijkondersteuners. Door meerdere doelgroepen van verschillende organisaties te betrekken, ontstaat diversiteit in ervaringen en perspectieven.

(Verwachte) Resultaten 

De onderzoeksgroep verwacht dat: 

• Zorgprofessionals, mantelzorgers en cliënten meer inzicht krijgen in morele dilemma’s en keuzes bij zorgverdeling.
• Zorgprofessionals beter toegerust zijn om deze dilemma’s te herkennen en bespreekbaar te maken.
• Dit leidt tot meer onderling begrip en betere samenwerking.
• De verdeling van zorgtaken beter aansluit bij ieders mogelijkheden en grenzen.
• Morele stress bij betrokkenen vermindert.

Uiteindelijk dragen de verwachte resultaten bij aan het langer zelfstandig en met kwaliteit van leven thuis kunnen blijven wonen van ouderen. 

De onderzoeksresultaten en de ontwikkelde werkwijze worden gedeeld en verspreid via een online toolbox.