Ontwerpfase Participatiehub Zaanstreek-Waterland
In de regio Zaanstreek-Waterland is er een groeiende behoefte aan structurele en inclusieve bewonersparticipatie binnen zorg en welzijn. Uit de eerdere bijeenkomsten en dialoogsessies ter voorbereiding van een regionale participatiehub kwam naar voren dat diverse bewonersgroepen, waaronder ouderen, mantelzorgers en sociaal kwetsbare gemeenschappen, ervaren dat hun perspectieven niet altijd worden meegenomen in beleidsvorming. Daarnaast bleken veel bestaande participatievormen versnipperd en niet altijd laagdrempelig, waardoor inwoners vaak geen herkenbare plek hebben om hun stem te laten horen.
De aanwezigen tijdens de bijeenkomsten benadrukten dat bestaande initiatieven weliswaar een bepaalde mate van zeggenschap hebben, maar graag meer invloed willen uitoefenen op de zorgtransitie. De participatiehub moet dit ondersteunen door inwoners, cliënten, naasten en belangenorganisaties structureel een stem te geven in het zorg- en welzijnsbeleid. Daarnaast is er behoefte aan duidelijke positionering en mandaat van de hub, zodat deze daadwerkelijk invloed kan uitoefenen en structureel ingebed is in regionale besluitvormingsprocessen. Gezamenlijk vormen deze uitkomsten de principes van waaruit inwoner- en beleidsparticipatie ontwikkeld wordt.
Doel
- Het maken van een ontwerp en actieplan voor de organisatie en inrichting van de participatiehub Zaanstreek-Waterland, om de hub daadwerkelijk te kunnen starten begin 2026, of zodra de subsidie daarvoor start.
- Leerpunten betekenisvolle participatie uit andere regio’s zijn met elkaar gedeeld.
Aanpak/werkwijze
- Voorbereiding actieonderzoek:
Op basis van de vorige fase en aanvullende gesprekken met betrokken inwoners, organisaties en andere stakeholders worden de belangrijkste thema’s en opgaven geïdentificeerd. Dit vormt de inhoudelijke basis voor verdere samenwerking en gezamenlijke prioritering rond een specifiek vraagstuk.
- Planvorming experiment:
Middels netwerkvorming rond het vraagstuk verbinden we ervaringsdeskundigen, actieve inwoners, zorg- en maatschappelijke professionals, beleidsmakers actief met elkaar. Dit stimuleert samenwerking tussen sleutelfiguren uit bewonersinitiatieven, cliënten- en belangenorganisaties en bestaande regionale structuren. Deze benadering draagt bij aan het versterken en verbinden van initiatieven op gemeente- en wijkniveau.
- Van praktijk naar actieplan:
Vanuit de experimenten vanuit informele netwerken, cliëntenorganisaties en en welzijn- & zorgorganisaties worden de bouwstenen bepaald voor de participatiehub. Dit proces resulteert in een breed gedragen actieagenda, een plan van aanpak en een strategie die richting geven aan de realisatie van de participatiehub in de volgende fase.
Samenwerkingspartners
Aanvragers: Cliëntenbelang Noord-Holland en Hogeschool Inholland Lectoraat Empowerment & Professionalisering
Coalitiepartners: Welzijn Wonen Plus, Adviesraad Sociaal Domein Oostzaan, Koepel Sociaal Domein Edam-Volendam
Sparringspartners: G'Oud, ondersteuningsteam IZA Zaanstreek-Waterland, ZonH.
De coalitie in ontwikkeling is goed gepositioneerd om beleidsparticipatie rond actuele thema’s in zorg, welzijn en ondersteuning te faciliteren. De samenstelling sluit aan op de regionale behoeften van Zaanstreek-Waterland, waar versnippering van participatiestructuren, het wegvallen van adviesraden en beperkte betrokkenheid van inwoners aanleiding gaven tot dit project.
Resultaten
In deze fase is het belang van inwonersparticipatie effectief geconcretiseerd binnen regionale beleidsthema's. In de drie participatieprojecten rond ouderen, wonen & zorg, jongeren en opgroeien en gezondheid en leefstijl zullen de ervaringen en inzichten systematisch worden opgehaald, geanalyseerd en worden verbonden met de beleidstafels. Het proces om tot een actieplan te komen, heeft de samenwerking versterkt en het vertrouwen tussen van elkaar verschillende partijen vergroot. Dit heeft een basis gelegd voor een structuur waarin de stem van inwoners uit de regio meer vanzelfsprekend wordt en in gezamenlijkheid wordt toegewerkt aan oplossingen.