Ontwikkelen en testen van gedragsinterventies om besmetting en verspreiding van COVID-19 tegen te gaan
De COVID-19 pandemie heeft grote gevolgen gehad voor de Nederlandse samenleving. Tijdens de pandemie is veel onderzoek gedaan om gedrag te volgen en verklaren, maar er is weinig onderzoek gedaan naar het effect van interventies om de naleving van maatregelen te stimuleren.
Doel
In dit project werd onderzoek gedaan naar hoe de naleving van COVID-19 gedragsregels kan worden gestimuleerd om besmetting en verspreiding van SARS-CoV-2 tegen te gaan. Het project richtte zich op maatregelen die altijd belangrijk zijn, met een laag-risico scenario (testen, hygiëne) en hoog-risico scenario (afstand houden, mondkapjes).
Het hoofddoel van dit project was nagaan welke inhoudelijke communicatiestrategieën het meest geschikt zijn om mensen te motiveren zich aan gedragsaanbevelingen te houden om een pandemie te bestrijden.
Aanpak/werkwijze
Dit project heeft gekeken naar effect van communicatiestrategieën op 4 gedragingen :
- Blijf thuis als je ziek bent
- Hoest of nies in uw elleboog.
- 1,5 meter afstand houden
- Thuisblijven bij positieve zelf-test.
Tijdens het onderzoek werden 3 onderzoeksmethoden toegepast:
- Analyse van tijdens de pandemie gemaakte video-observaties in Amsterdam om onder andere het effect van waarschuwingsborden ten aanzien van afstand houden en dragen van een mondneusmasker te onderzoeken;
- Online experimenten. We vergeleken 8 verschillende informatiestrategieën die nog weinig zijn onderzocht/vergeleken in COVID-19 context;
- Focusgroepen. Met deelnemers werd gesproken over hun motieven om zich niet aan maatregelen te houden.
Samenwerkingspartners
Dit project bestond uit een samenwerking tussen de Universiteit van Amsterdam (UvA), Radboud Universitair Medisch Centrum Nijmegen (RUMC), Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR), Universiteit Utrecht (UU) en Amsterdam Universitair Medisch Centrum (AUMC).
Resultaten
De belangrijkste conclusie is dat blootstelling aan communicatie-uitingen online of in gebouwen beperkte effecten heeft en dat de effecten afhankelijk zijn van doelgedrag en doelgroep. De meest positieve resultaten zijn gevonden voor de sociale communicatiestrategie (“help anderen gezond te blijven”; vooral bij thuisblijven bij ziekteklachten) en de herhalingsstrategie (verschillende uitingen vaker laten zien; vooral bij 1,5 meter afstand houden). Wat betreft verschillen tussen doelgroepen vonden wij, bijvoorbeeld, dat voor vrouwen de gedragsintentie het hoogst was bij 5 of meer blootstellingen, maar bij mannen bij 1-2 blootstellingen. Verder laat een analyse van gedrag op straat tijdens de pandemie zien dat handhaving een sterk positief effect heeft op het dragen van mondneusmaskers.
Producten
Auteur: Amy Van der Heijden; Anne Vos; John de Wit, Danielle Timmermans; Bas van den Putte
Magazine: Health Psychology and Behavioral Medicine
Begin- en eindpagina: 1-17
Link: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/21642850.2026.2616931
Auteur: Amy Van der Heijden; Anne Vos; John de Wit, Danielle Timmermans; Bas van den Putte
Magazine: Health Psychology and Behavioral Medicine
Begin- en eindpagina: 1-17
Link: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/21642850.2026.2616931