Ontwikkeling kwaliteitsstandaarden V&V: Knelpuntenanalyse eHealth

Projectomschrijving

eHealth is het gebruik van informatie- en communicatietechnologie om de gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen en/of te verbeteren. Om eHealth succesvol te gebruiken, is inzicht nodig in de verschillende knelpunten ten aanzien van eHealth.

Doel

Het doel van dit project is het in kaart brengen van de knelpunten ten aanzien van eHealth die spelen bij verpleegkundigen, verzorgenden en cliënten in verschillende zorgsettingen. Er is in het bijzonder aandacht voor de wijkzorg.

Werkwijze

Aan de hand van literatuuronderzoek en praktijkraadpleging wordt een compleet overzicht verkregen van welke knelpunten er spelen, bij wie en waar. Deze informatie wordt gebruikt om concrete adviezen te geven aan de beroepsvereniging Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland over mogelijke vervolgactiviteiten om de verschillende knelpunten op te lossen.

Interview

Of het nou e-health of Slimme Zorg heet, het zijn hulpmiddelen waardoor ouderen gezond, veilig en redelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. ‘Maar mijn eigen zintuigen zijn niet voor 100% te vervangen door het scherm’, zegt wijkverpleegkundige Lisa Lammers.’ (VWS#Dia, februari 2021)

> Lees het interview met Lisa Lammers

Verslagen

Eindverslag

eHealth kan de zorg toegankelijker, efficiënter en goedkoper te maken. Het gebruik van eHealth blijft ook in de wijkverpleging sterk achter op het snel toenemende aantal beschikbare eHealth toepassingen. Met steeds meer mensen die wijkverpleging nodig hebben en steeds minder wijkverpleegkundigen die zorg kunnen leveren is meer gebruik maken van eHealth aan te bevelen.
In dit onderzoek werden drie stappen uitgevoerd om knelpunten bij het gebruik van eHealth in de wijkverpleging in kaart te brengen: 1) een literatuurreview; 2) een vragenlijst onder zorgprofessionals; en 3) interviews met cliënten.
De resultaten van het onderzoek kwamen overeen. Het grootste aantal knelpunten had te maken met gelegenheid (bijv. technische problemen). Hoewel eHealth al jaren geldt als een grote belofte, laat dit onderzoek zien dat er nog veel winst valt te halen om eHealth goed in de wijkverpleging te gebruiken. Knelpunten van het gebruik van eHealth in de wijkverpleging kunnen worden aangepakt door prioriteiten te stellen en passende acties te nemen. Denk hierbij aan onderzoek naar ervaringen en gebruik van eHealth, geven van lessen en opdrachten over eHealth op de beroeps-of vervolgopleiding en bieden van hulp bij de implementatie aan zorgorganisaties. Daarnaast heeft de pandemie geleid tot meer aandacht voor eHealth onder zorgprofessionals en cliënten. Dit biedt kansen voor het implementeren en uitbreiden van eHealth in de zorg. Hierbij is het van belang dat eHealth gezien gebruikt wordt als middel om de zorg te ondersteunen en verbeteren, en niet om de zorg te vervangen.

Samenvatting van de aanvraag

Achtergrond: De gezondheidszorg staat onder druk en roept om de juiste zorg, op de juiste tijd op de juiste plaats en door de juiste persoon. Om nu en in de toekomst kwaliteit van zorg te bieden, tegen een betaalbare prijs en met minder mensen is een omslag in denken en doen nodig. De inzet van technologie kan hieraan bijdragen, waarbij het mogelijk is om met ICT zorg op afstand te leveren, te monitoren, gezond gedrag te bevorderen en ondersteuning te intensiveren bij cliënten in de thuissituatie. De toepassing van zowel digitale informatie als communicatie om de gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen en/of te verbeteren wordt eHealth genoemd. Ondanks de toenemende inzet van eHealth toepassingen in de zorg, maakt eHealth nog nauwelijks onderdeel uit van de structurele zorginfrastructuur of van zorgprocessen. Om de toepassing van eHealth doelgericht in te zetten in de zorg en de inbedding van eHealth in de zorg te versnellen is grip nodig op het type, aard en de ernst van verschillende knelpunten ten aanzien van het gebruik van eHealth. Door knelpunten te identificeren en te prioriteren op het niveau van de verpleegkundige beroepsgroep, cliënten en zorginfrastructuur/organisatie kunnen gerichte vervolgactiviteiten en concrete adviezen geformuleerd worden ten aanzien van het toepassen van eHealth in de zorg, waaronder bijvoorbeeld het ontwikkelen van een kwaliteitsstandaard en/of scholing. Doelstelling: In kaart brengen van de knelpunten die spelen bij zorgprofessionals (verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten, verzorgenden) en cliënten rondom het gebruik van eHealth toepassingen in verschillende zorgsettingen. Deze knelpuntenanalyse leidt tot een compleet en concreet beeld van welke knelpunten er spelen bij welke patiëntengroep, in welke setting en bij welk type eHealth. Methode: Op een systematische wijze worden een viertal opeenvolgende stappen uitgevoerd volgens de AQUA-methode: 1. Literatuurverkenning naar knelpunten die spelen bij zorgprofessionals en cliënten rondom het gebruik van eHealth toepassingen in verschillende settingen, met focus op de wijkverpleging. Literatuur wordt gezocht in verschillende elektronische databases. De belemmerende en bevorderende factoren die ten grondslag liggen aan het gebruik van eHealth worden gesynthetiseerd en samengevat. Hierbij wordt het COM-B gedragsveranderingsmodel (capability, opportunity, motivation als componenten die van invloed zijn op gedrag (behaviour)) gebruikt, waarbij gekeken wordt of de knelpunten die maken dat eHealth wel of niet toegepast wordt op het gebied van de ‘capability’, ‘opportunity’ en/of de ‘motivation’ zitten. 2. Praktijkraadpleging onder zorgprofessionals, cliënten en verantwoordelijken voor zorgprocessen om de resultaten van de literatuurverkenning te verdiepen en/of aan te vullen. Achtereenvolgend wordt 1) een online vragenlijst uitgezet onder zorgprofessionals en managers/leidinggevenden van zorgorganisaties uit verschillende settingen; 2) een focusgroep gehouden met 7-8 cliënten die wijkzorg ontvangen en 3) een expertsessie gehouden met zorgprofessionals en cliënten. De praktijkraadpleging resulteert in een overzicht van 1) de geïdentificeerde knelpunten (met behulp van COM-B), waarbij de onderzoeksvragen beantwoord worden ter aanvulling op de literatuurverkenning en 2) de prioritering van de knelpunten en 3) de mogelijke activiteiten die ingezet kunnen worden om de knelpunten te adresseren. 3. Beoordeling van knelpunten in relatie tot de gewenste activiteiten. Op basis van resultaten uit stap en 1 en 2 worden activiteiten geformuleerd en voorgelegd aan 3 cliënten, 3 zorgprofessionals en 2 experts volgens de delphi methode, waarbij gestreefd wordt naar consensus over de activiteiten. 4. Vertaling van de gevonden knelpunten naar concrete adviezen aan V&VN. Per activiteit worden doelen beschreven en concrete adviezen geformuleerd over hoe eHealth toegepast kan worden en welke implementatie strategieën het best passen. Tijdsplan: Stap 1: Literatuur verkenning: november 2019 - december 2019 Stap 2: Praktijkraadpleging: januari 2020 - maart 2020 Stap 3: Beoordeling resultaten tot gewenste activiteiten - april 2020 Stap 4. Formulering van concrete adviezen - mei 2020

Kenmerken
Projectnummer:
516004032
Looptijd:
2019
2021
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Drs. H. Westland
Verantwoordelijke organisatie:
Universitair Medisch Centrum Utrecht
Afbeelding
Om de de kwaliteit van zorg te behouden en te vergroten, is inzicht nodig in de knelpunten in het wijkverpleegkundig handelen zodat die aangepakt kunnen worden. Daarom financieren we knelpuntenanalyses op verschillende onderwerpen. Dit project is daar één van. Bekijk de andere projecten.