Ontwikkeling, toepassing en evaluatie van een implementatiemodel voor brede invoering van evidence-based programma's, met Triple P als voorbeeld.
Vraagstuk
De praktijk heeft behoefte aan een goed toepasbaar model om effectieve programma’s te implementeren. Door gebruik te maken van een implementatiemethode volgens de laatste wetenschappelijke inzichten, is de kans groter dat de effectiviteit van een programma behouden blijft tijdens de uitvoering. Is zo’n implementatiemodel te ontwikkelen?
Onderzoek
Volgens een design met ‘vergelijkende casestudies’ zijn de implementatieprocessen in de deelnemende regio’s gevolgd. Ook is de uitvoering van het programma met observaties onderzocht.
Uitkomst
Het onderzoek vond plaats binnen het project Kansrijk Implementeren (Nederlands Jeugdinstituut en Trimbos-instituut). Opbrengst is een implementatiemodel met drie fases (voorbereiding, uitvoering en borging) en veertien stappen met doelen, strategieën en hulpmiddelen. Het model helpt, maar kennis en kunde van de professional geven uiteindelijk de doorslag bij het succesvol implementeren van Triple P. Een deelstudie naar de programma-integriteit liet zien dat de interventies maar gedeeltelijk worden uitgevoerd zoals bedoeld. Professionals voeren vanuit hun competenties aanpassingen door.
Verslagen
Eindverslag
In de periode 2011-2013 is het project Kansrijk Implementeren uitgevoerd, dit is een samenwerkingsproject van het Nederlands Jeugdinstituut en het Trimbos Instituut. Dit project is mede mogelijk gemaakt door ZonMw. In dit project is een implementatiemodel ontwikkeld voor de invoering van multi-level programma’s in de jeugdzorg of jeugd-ggz, met als voorbeeld Triple P. Dit implementatiemodel is toegepast bij de implementatie van Triple P in de praktijk. De implementatie van Triple P met behulp van dit model is geëvalueerd.
Op basis van bestaande theorieën, praktijkervaringen en gesprekken met implementatiedeskundigen is een concept implementatiemodel ontwikkeld. Door de opgedane ervaringen bij de uitvoering van de implementatieprocessen tijdens de uitvoering van het onderzoek, is het model steeds verder aangepast en verfijnd. Het implementatiemodel bestaat uit drie fases: voorbereidende fase, uitvoerende fase en borgingsfase. Daarin zijn 14 stappen uitgewerkt met doelen, strategieën en hulpmiddelen/documenten.
Het onderzoek naar de implementatie van Triple P in verschillende regio’s is in kaart gebracht middels drie deelonderzoeken. In het eerste deelonderzoek zijn de stappen en activiteiten in het implementatieproces geëvalueerd middels interviews met programma coördinatoren. In het tweede deelonderzoek is de vraag of het Triple P programma succesvol is geïmplementeerd. Middels vergelijkende casestudies zijn negen implementatieprocessen geanalyseerd, tevens is er ongeveer een jaar na uitvoering een online vragenlijst afgenomen onder getrainde professionals.
Het derde deelonderzoek bekijkt de programma-integriteit, wordt Triple P uitgevoerd zoals bedoeld? Dit is onderzocht met behulp van 27 observaties door Triple P trainers, een online vragenlijst over de wijze van uitvoering en een competentie checklist.
Eindconclusie
Ten eerste geeft het onderzoek informatie over de ervaringen van regionale coördinatoren en professionals bij het implementeren van een multi-level programma en over de gevolgde stappen en activiteiten bij het implementeren. Ten tweede laat het onderzoek zien dat de uitgevoerde implementatieactiviteiten vooral effect hebben op de kenmerken van de participerende instellingen en daarmee een vruchtbare omgeving lijken te scheppen voor de uitvoering van de interventies. De professional bepaalt uiteindelijk het wel of niet realiseren van een succesvolle implementatie van het Triple P programma. Ten derde, laat de deelstudie naar de programma-integriteit zien dat de interventies maar gedeeltelijk worden uitgevoerd zoals bedoeld. Tegelijkertijd achten de professionals zich zelf wel competent genoeg om Triple P interventies te kunnen uitvoeren. De door professionals ervaren competenties strekken deels ook breder dan wat een Triple P interventie vereist en verklaren mogelijk ook de vrijheid die ze nemen om zelf aanpassingen te doen in plaats van het programma te volgen.
Het eindrapport Project Kansrijk Implementeren is te downloaden in de webwinkel van het Trimbos-instituut.
Het doel van dit project is om een effectieve landelijke implementatiestrategie te vervaardigen voor de implementatie van (multilevel) programma's in de jeugdzorg/jeugd-ggz (preventie en geïndiceerde zorg). Triple P is hierbij het voorbeeld. Het doel is tweeledig: 1) Het ontwikkelen van een implementatiemethode voor de invoering van multi-level programma's. 2) Toepassen en evalueren van de implementatie van Triple P volgens het nieuwe implementatiemodel. Het project bestaat uit 3 fases: 1. Ontwikkeling van een implementatiemodel, gebaseerd op wetenschappelijke kennis en theorieën, en op praktijkervaringen. 2. Het toepassen en evalueren van het implementatiemodel: evaluatie van het model en ervaringen tijdens de uitvoering. 3. Analyse & rapportage.
In september/oktober 2013 worden de laatste data verzameld. Vervolgens worden de analyes uitgevoerd en de eindproducten vervaardigd. Naar verwachting zullen in het voorjaar van 2014 de resultaten van zowel kwalitatief als kwantiatief onderzoek worden verspreid.