Opsporen valrisico in de fysiopraktijk: ketenaanpak en meetmomenten

Aanleiding

Valpreventie kreeg in de regio tot nu toe beperkt structurele aandacht, terwijl het aantal ouderen met een verhoogd valrisico toeneemt. Dit project is daarom opgezet om valpreventie nadrukkelijker op de agenda te zetten en ouderen eerder in beeld te krijgen.

Vanuit de geriatriefysiotherapie is bekend dat valincidenten meestal niet door één enkele oorzaak ontstaan. Naast fysieke factoren spelen ook medicatiegebruik, slaapkwaliteit, leefstijl en sociale participatie een belangrijke rol. Daarom is gekozen voor een integrale aanpak waarin valpreventie wordt gecombineerd met voorlichting over slaaphygiëne, medicatieveiligheid en passend beweegaanbod.

Doel

Het doel van het project was om een klinisch onderbouwde en praktisch uitvoerbare werkwijze te ontwikkelen voor het vroegtijdig signaleren van ouderen met een verhoogd valrisico.

Binnen het project werden 75 ouderen bereikt via 3 gerichte bijeenkomsten. Daarbij werd niet alleen gekeken naar fysieke risicofactoren, maar ook naar factoren zoals medicatiegebruik, slaap en leefstijl. Op basis van de uitkomsten konden deelnemers gericht worden begeleid naar passende interventies en ondersteuning.

Aanpak

Binnen het project werd gebruikgemaakt van een combinatie van objectieve metingen en functionele testen om valrisico in kaart te brengen.

Voor de screening werden onder andere ingezet:

• De Eforto-meter voor het meten van knijpkracht.
• Een loopmat voor objectieve gegevens over loopsnelheid en balans.
• De Timed Up and Go-test (TUG) voor het beoordelen van functionele mobiliteit.

Deze gecombineerde aanpak leverde een objectief beeld op van fysieke kwetsbaarheid en valrisico. Op basis van de resultaten konden deelnemers gericht worden geadviseerd of doorverwezen naar passende vervolgzorg.

Daarnaast werd samengewerkt met de apotheek om aandacht te besteden aan medicatiegerelateerde risicofactoren, zoals orthostatische hypotensie en het gebruik van psychofarmaca. Ook werd een slaapexpert betrokken om bewustwording rondom slaaphygiëne en het gebruik van slaapmedicatie te vergroten.

Bij de uitvoering werd voortgebouwd op bestaande protocollen en draaiboeken, zodat de aanpak aansloot bij bewezen werkwijzen binnen de valpreventiezorg.

Samenwerkingspartners

Binnen het project werd samengewerkt met de apotheek, huisartsen, wijkverpleegkundigen, beweegmakelaars, gemeenten en andere lokale partners.

Een belangrijk onderdeel van de aanpak was het versterken van de verbinding tussen zorg en het sociaal domein. In samenwerking met de beweegmakelaar in Zevenaar werd gewerkt aan een goede doorstroom naar passend vervolgaanbod. Afhankelijk van het vastgestelde valrisico konden deelnemers worden verwezen naar regulier beweegaanbod, valpreventieve interventies of gespecialiseerde geriatrische begeleiding.

Daarnaast werd verkend hoe de lokale sociale kaart verder geactualiseerd en toegankelijk gemaakt kon worden, zodat inwoners en professionals beter inzicht krijgen in het beschikbare aanbod.

Behaalde resultaten

Het project heeft geleid tot een praktisch toepasbare werkwijze voor het signaleren en beoordelen van ouderen met een verhoogd valrisico.

Daarnaast zijn de volgende resultaten gerealiseerd:

• 75 ouderen zijn bereikt via 3 gerichte bijeenkomsten.
• Objectieve meetinstrumenten zijn ingezet voor het beoordelen van valrisico.
• Medicatiegerelateerde risicofactoren zijn structureel meegenomen in de beoordeling.
• De samenwerking tussen fysiotherapie, apotheek en andere ketenpartners is versterkt.
• De doorgeleiding naar passend beweeg- en ondersteuningsaanbod is verbeterd.
• Er zijn aanknopingspunten geformuleerd voor het actualiseren van de lokale sociale kaart.

Het project heeft daarmee een belangrijke bijdrage geleverd aan de verdere ontwikkeling van een duurzame lokale ketenaanpak valpreventie. De opgedane ervaringen vormen de basis voor verdere borging van valpreventie binnen de reguliere praktijkvoering en de regionale samenwerking.