Optimaliseren van vroegsignalering; kwetsbaarheid eerder zien, bespreken en hiernaar handelen

Projectomschrijving

Vroegsignalering van psychosociale kwetsbaarheid tijdens de zwangerschap is essentieel voor het verbeteren van zwangerschapsuitkomsten en opgroeikansen voor kinderen. Toch wordt deze kwetsbaarheid vaak niet systematisch gesignaleerd, ondanks beschikbare instrumenten. Zorgverleners ervaren onzekerheid en missen praktische handvatten. In dit project ontwikkelen we, in samenwerking met zorg- en hulpverleners en ouders, een toolbox voor vroegsignalering. De werkwijze wordt geïmplementeerd en geëvalueerd in vier verschillende Verloskundige Samenwerkingsverbanden (VSV’s) in Nederland, waarna de Toolbox verder wordt geoptimaliseerd.

Doel

Het doel van het project is het ontwikkelen van een landelijk bruikbare Toolbox, die zorgverleners en VSV's ondersteunt bij het signaleren van psychosociale kwetsbaarheid. De toolbox bevat bijvoorbeeld praktische handvatten en gespreksvoeringstechnieken, voorbeelden van zorgpaden, en versterkt de samenwerking tussen geboortezorg en sociaal domein, wat bij kan dragen aan betere zwangerschapsuitkomsten en opgroeikansen voor kinderen.

Aanpak, werkwijze

Het project bestaat uit drie werkpakketten:

1. Aanvullende dataverzameling: We beginnen met deskresearch en een quick scan onder alle VSV’s in Nederland om bestaande signaleringsinstrumenten en 'good practices’ in kaart tebrengen. Vervolgens voeren we kwalitatief veldonderzoek uit, door interviews en focusgroepen met zorgverleners, ouders en andere betrokkenen om knelpunten en bevorderende factoren voor vroegsignalering te identificeren. Aan de hand van deze dataverzameling komen we tot een eerste uitwerking van een landelijke Toolbox vroegsignalering.
2. Ontwikkeling en implementatie: In vier verschillende VSV’s, stellen wesamen met zorgverleners, cliënten en de lokale coalitie de gewenste tools en interventies (geselecteerd uit de landelijke Toolbox) vast die het hele proces van vroegsignalering ondersteunen; van systematisch screenen tot opvolging en monitoring. Dit gebeurt via co-creatiesessies waarin we samen met de praktijk de behoeften, knelpunten en mogelijke oplossingen verkennen. Na implementatie in de vier proeftuinen, waarvan drie die al met een signaleringsinstrument werken, en één waar dit nog niet het geval is, gebruiken we de geleerde lessen om de landelijke Toolbox verder te optimaliseren.
3. Regionale/landelijke opschaling en borging: De verbeterde toolbox wordt geborgd in een landelijke leidraad Vroegsignalering, die beschikbaar wordt gesteld aan beroepsorganisaties en verspreid onder zorgprofessionals en sociaal domein-partners om landelijke opschaling mogelijk te maken.

Samenwerkingspartners

Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met verloskundig zorgverleners, hulpverleners uit het sociale domein, beleidsmakers en ouders. De samenwerking is bijzonder omdat we de toolbox gezamenlijk ontwikkelen, waarbij we de praktijkbehoeften van zorgverleners en cliënten centraal stellen. De samenwerking tussen geboortezorg en sociaal domein is cruciaal om de effectiviteit van vroegsignalering en het toeleiden naar passende hulp te verbeteren.

Verwachte resultaten

De verwachte impact van het project is een effectievere implementatie van vroegsignalering van psychosociale kwetsbaarheid, wat leidt tot tijdige ondersteuning voor kwetsbare zwangeren en hun kinderen. Zorgverleners krijgen handvatten om vroegsignalering beter te implementeren, kwetsbaarheid beter te herkennen, gesprekken te voeren en soepeler te kunnen verwijzen. Dit versterkt de samenwerking tussen geboortezorg en sociaal domein, wat bijdraagt aan betere zwangerschapsuitkomsten. Cliënten ontvangen begrijpelijke informatie en hebben beter en eerder toegang tot de juiste hulp. De resultaten van het project worden breed gedeeld via nieuwsbrieven, sociale media, presentaties op congressen en een afsluitend webinar.