Optimalization of Cognitive Behavioral Therapy (CBT) for CFS patients in rehabilitation by means of ambulatory activity-based feedback (ABF)

Naar schatting zijn er in Nederland ongeveer tussen de 30.000 en 40.000 patiënten met het chronische vermoeidheidssyndroom (CVS) (Gezondheidsraad, 2005). In 1999 worden de kosten van deze ziekte voor de Nederlandse samenleving geschat op 250 – 750 miljoen euro per jaar. CVS is hiermee een groot sociaaleconomisch probleem voor onze westerse samenleving. Als gevolg hiervan zijn verscheidene behandelingen voor CVS ontwikkeld. In systematische reviews naar de effectiviteit van CVS behandeling zijn enkel cognitieve gedragstherapie (CGT) en graded exercise training (GET) daadwerkelijk effectief gebleken. Daarnaast blijkt een behandeling, ontwikkeld door het Nijmeegs Kenniscentrum voor Chronische Vermoeidheid (NKCV), waarbij CGT wordt aangeboden in combinatie met GET effectief te zijn in het reduceren van vermoeidheid en beperkingen. Ook in de revalidatie leidt een klinische behandeling gebaseerd op deze cognitief-gedragsmatige principes tot statistisch significante en klinisch relevante verbeteringen in fysiek functioneren en vermindering van vermoeidheid en beperkingen. Echter, afhankelijk van de gekozen uitkomstmaat zijn de bestaande behandelingen voor CVS in 30% tot zelfs meer dan 50% van alle gevallen nog onvoldoende effectief. Dit betekent dat onderzoek om te komen tot verdere optimalisatie en effectieve zorg op maat in de dagelijkse praktijk noodzakelijk is. Dit project draagt hier op twee manieren aan bij. Samenvatting deel 1: Het bepalen van de effectiviteit van een multidisciplinaire behandeling voor chronisch vermoeidheid in revalidatiecentra het Roessingh in Enschede en de Trappenberg in Huizen, en het nagaan voor welke patiënten een revalidatieprogramma gebaseerd op cognitief-gedragsmatige principes effectief is. Het Roessingh is even effectief in het reduceren van de vermoeidheid en iets effectiever in het verbeteren van het fysiek functioneren dan CGT gegeven in GGZ instellingen in de zelfde regio (Scheeres et al., 2008). Echter, een iets groter percentage van de patiënten die behandeld zijn in GGZ instellingen kunnen worden beschouwd als hersteld ten op zichtte van het Roessingh. In de Trappenberg is een kleiner aantal patiënten behandeld dan in het Roessingh, de effectgrootte van het behandelresultaat is echter groot. Behandelsucces, d.w.z. vermindering van vermoeidheid na de behandeling en bij follow-up wordt in het Roessingh vooral voorspeld door klachtenduur en activiteitenniveau voor het begin van de behandeling. Er is minder afname van vermoeidheid bij revalidanten die langer klachten hebben en minder actief zijn voor de behandeling begint. Daarnaast hebben de volgende factoren een prognostische betekenis: zelfeffectiviteit, somatische attributies, focus op lichamelijke klachten gemeten bij de intake en het hebben van een uitkering. Geconcludeerd kan worden dat het theoretische model van perpetuerende factoren bij CVS (Vercoulen e.a., 1989), ook prognostische waarde heeft. De steekproef uit de Trappenberg is te klein om het prognostisch model te toetsen. Samenvatting deel 2: Het onderzoeken van de toegevoegde waarde van een op activiteiten gerichte ambulante feedback module (Activity Based Feedback = ABF) die in de thuissituatie gegeven wordt bovenop een cognitief gedragsmatige behandeling. ABF verschaft de patiënt continu inzicht in zijn daadwerkelijke activiteitenpatroon in de eigen dagelijkse omgeving en stelt de patiënt, aan de hand van regelmatige feedback, in staat om zelf een balans aan te brengen tussen rust en activiteit. Ondersteund door de regelmatige feedback van de professional krijgt de patiënt inzicht of het activiteitenpatroon in de gewenste richting verandert. Eerder uitgevoerde klinische trials hebben aangetoond dat een dergelijke vorm van feedback effectief is bij chronische pijnpatiënten voor wat betreft het reduceren van pijn en beperkingen. Verwacht wordt dat ook voor CVS patiënten het inzetten van ABF als aanvulling op de huidige CGT binnen de revalidatie tot een vergroting van de effe