Personalized rehabilitation therapy in severely fatigued myositis patients; a pilot randomized controlled trial.
Mensen met myositis hebben vaak vermoeidheid, ook als de ontsteking in de spieren met medicijnen onder controle is. Deze vermoeidheid kan het dagelijks leven sterk beperken. Dit project onderzocht een gepersonaliseerd revalidatieprogramma. Dit programma bestond uit lichamelijke training, therapie gericht op omgaan met klachten, of een combinatie van beide. 20 patiënten deden mee aan deze studie en werden willekeurig verdeeld over 2 groepen.
De resultaten lieten zien dat er geen duidelijk bewezen verschil was tussen de groepen. Wel ging de groep die het programma kreeg iets meer vooruit in het dagelijks functioneren, en een deel van deze patiënten liet een duidelijke verbetering zien. Daarnaast leverde de studie informatie op om te berekenen hoeveel deelnemers nodig zijn voor een grotere vervolgstudie. Ook liet de studie zien dat zo’n grotere studie haalbaar is. Hiermee is een belangrijke stap gezet richting verder onderzoek naar de effectiviteit van gepersonaliseerde revalidatie bij myositis.
Richtlijn
Bekijk de bijbehorende richtlijn in de FMS Richtlijnendatabase.
Verslagen
Eindverslag
Myositis is een auto-immuunziekte waarbij ontstekingen in de spieren leiden tot spierzwakte en andere klachten. Ondanks effectieve medicamenteuze behandeling ervaren veel patiënten aanhoudende, ernstige vermoeidheid. Deze vermoeidheid heeft een grote invloed op het dagelijks functioneren, maatschappelijke participatie en de kwaliteit van leven. Voor de behandeling van ernstige vermoeidheid bij myositis bestaan momenteel geen specifieke richtlijnen.
Dit project onderzocht de haalbaarheid en het potentiële effect van een gepersonaliseerd revalidatieprogramma voor patiënten met myositis en ernstige vermoeidheid. Het multicenteronderzoek werd uitgevoerd vanuit Amsterdam UMC en revalidatiecentrum Klimmendaal in Arnhem. Het programma duurde 6 maanden en bestond uit fysieke training, cognitieve gedragstherapie (CGT) of een combinatie van beide. Op basis van een multidisciplinaire beoordeling werd bepaald welke behandeling het beste aansloot bij de individuele behoeften van de patiënt. Fysieke training was gericht op het verbeteren van de lichamelijke conditie. CGT richtte zich op factoren die vermoeidheid kunnen onderhouden, zoals activiteitspatronen, slaap-waakritme, gedachten over vermoeidheid en ziekte, sociale en mentale activiteiten en omgaan met myositis en pijn. Een groot deel van de behandeling kon op afstand en vanuit de thuissituatie worden uitgevoerd.
20 patiënten werden willekeurig toegewezen aan het gepersonaliseerde revalidatieprogramma of gebruikelijke zorg. 18 deelnemers voltooiden het onderzoek. Het belangrijkste resultaat was het door de patiënt ervaren dagelijks functioneren, gemeten met de Canadian Occupational Performance Measure (COPM)-uitvoeringsscore. De gemiddelde verbetering bedroeg 1,0 (SD 1,2) COPM-punten in de interventiegroep en 0,6 (SD 0,5) COPM-punten in de controlegroep. Het verschil tussen beide groepen was echter niet statistisch significant. Wel bereikte 22% van de deelnemers in de interventiegroep een klinisch relevante verbetering (≥2 COPM-punten) in dagelijks functioneren, tegenover 0% in de controlegroep.
Omdat deze pilotstudie met een kleine groep patiënten vooral bedoeld was om eerste aanwijzingen voor het effect en de haalbaarheid van het programma te onderzoeken, kunnen op basis van de resultaten geen definitieve uitspraken worden gedaan over de effectiviteit. Wel leveren de resultaten belangrijke informatie over de omvang van het mogelijke effect en over de uitvoerbaarheid van een grotere gerandomiseerde studie.
Met de resultaten van deze pilotstudie kan een powerberekening worden uitgevoerd voor een grotere vervolgstudie. Een dergelijke studie kan met voldoende deelnemers vaststellen of gepersonaliseerde revalidatie daadwerkelijk leidt tot verbetering van het dagelijks functioneren en welke patiënten het meest baat hebben bij de fysieke training, CGT of een combinatie daarvan. Dit project vormt daarmee een belangrijke basis voor verder onderzoek naar doelgerichte en gepersonaliseerde revalidatie bij myositis en ernstige vermoeidheid.