Personalized treatment selection and adaptation for depression – the T-SAD study
Depressiebehandelingen
Depressie is een van de meest voorkomende psychische problemen. Er zijn verschillende behandelingen beschikbaar maar het is op voorhand onduidelijk wie bij welke behandeling het meest baat zal hebben. In de praktijk leidt dit tot het uitproberen van verschillende behandelingen wat gepaard gaat met lange behandeltrajecten, meer lijden bij betrokkenen en hoge kosten. De kwaliteit en efficiëntie van depressie behandelingen kunnen worden verbeterd door het geven van op de persoon toegespitste adviezen voor en tijdens de behandeling.
Doel
Dit project zou allereerst nieuwe statistische methoden ontwikkelen die het behandelingsresultaat en het risico op afhaken door de patiënt (drop-out) voorspellen vóór en tijdens de behandeling. Hierbij wordt gebruik gemaakt van patiënt- en therapeutinformatie. De methode zou daarna in de dagelijkse zorg op effectiviteit getest worden met een gemakkelijk te gebruiken web-based tool.
Producten
Auteur: Prof. dr. Peeters & drs. R. Ramaekers
Link: https://www.propersona.nl/Nieuws/?id=532&Symposium+15+juni%3A+Op+de+Persoon+af
Auteur: drs. R. Ramaekers
Auteur: Drs. Reine Ramaekers
Link: https://vgctnajaarscongres.nl/site/index.php?pntType=ConPagina&pntHandler=IndieningPage&conIndieningId=2314&pntScd=d&pntRef=9#indiening-2314
Auteur: Dr. Suzanne van Bronswijk
Auteur: Dr. Suzanne van Bronswijk
Link: https://nvvp.floq.live/event/vjc2023/programma_per_dag?objectClass=timeslot&objectId=6399c59c88a1c2f841406997&type=detail
Auteur: drs. Reine Ramaekers
Auteur: drs. Reine Ramaekers
Link: https://nvvp.floq.live/event/vjc2023/programma_per_dag?objectClass=timeslot&objectId=6399c59c88a1c2f84140699b&type=detail
Auteur: Dr. Suzanne van Bronswijk
Link: https://www.nvvp.net/voorjaarscongres/archief
Auteur: Dr. Suzanne van Bronswijk
Link: https://vgctnajaarscongres.nl/site/index.php?pntType=ConPagina&pntHandler=IndieningPage&conIndieningId=2314&pntScd=d&pntRef=9#indiening-2314
Auteur: Dr. Suzanne van Bronswijk
Link: https://koepel-epb.nl/keynote-gepersonaliseerde-behandelstrategieen-van-depressie/
Auteur: Dr. Suzanne van Bronswijk
Link: https://cdn.ymaws.com/www.psychotherapyresearch.org/resource/resmgr/imported/events/annualmeeting_boa/spr_boa_2022.pdf
Auteur: Tesfa Dejenie Habtewold, Suzanne van Bronswijk, Frenk Peeters, Nalan Bastürk
Magazine: Journal of Affective Disorders
Begin- en eindpagina: 188-189
Link: https://doi.org/10.1016/j.jad.2022.04.049
Verslagen
Eindverslag
Dit onderzoeksproject had als doel een predictietool te ontwikkelen die herhaaldelijk behandelingsuitkomsten bij depressie kon voorspellen, met als uiteindelijk doel behandelkeuze en behandelbijsturing te verbeteren op basis van actuele cliënt- en behandelaargerelateerde informatie. Door gebruik te maken van Bayesiaanse modellen beoogde het project behandeluitkomsten over meerdere behandelopties heen te vergelijken en deze informatie toegankelijk te maken voor toepassing in de dagelijkse klinische praktijk.
Het project was opgezet in 4 opeenvolgende fasen. In de eerste fase stond de ontwikkeling van predictiemodellen centraal. Hiervoor werd relevante informatie verzameld die inzicht moest geven in factoren die samenhangen met behandeluitkomsten. In de tweede fase werd onderzocht hoe deze modelvoorspellingen vertaald konden worden naar een gebruiksvriendelijke tool, die behandelaren en cliënten zou ondersteunen bij gepersonaliseerde behandelkeuze en -aanpassing binnen gezamenlijke besluitvorming.
De 3e fase zou bestaan uit een prospectieve studie in zes behandelinstellingen, waarin de (kosten)effectiviteit van de tool werd onderzocht door vergelijking van treatment as usual met twee vormen van modelgestuurde gepersonaliseerde behandeling. In de vierde fase was voorzien in evaluatie, verdere verfijning van de modellen, aanpassing van de tool op basis van gebruikerservaringen en beoordeling van het implementatieplan.
De eerste 2 fasen zijn grotendeels conform planning uitgevoerd. Tijdens deze fasen is inhoudelijke kennis opgebouwd en zijn belangrijke conceptuele keuzes verkend. Door externe omstandigheden was het onmogelijk om de derde en vierde fase te realiseren. Desondanks heeft het project waardevolle inzichten opgeleverd over gepersonaliseerde depressiebehandeling en de voorwaarden voor succesvolle toepassing van predictieve ondersteuning in de klinische praktijk.
Hoewel het project voortijdig is beëindigd, heeft het uitgevoerde onderzoek duidelijke en relevante inhoudelijke resultaten opgeleverd over determinanten van behandelsucces bij depressie. Een centrale bevinding is dat effectieve depressiebehandeling multifactorieel is en niet uitsluitend bepaald wordt door symptoomreductie of door de keuze van een specifiek behandelmodel.
De therapeutische relatie komt consistent naar voren als de belangrijkste factor voor succesvolle behandeluitkomsten en het voorkomen van behandeluitval. Cliënten en hun naasten benadrukken dat vertrouwen, betrokkenheid en duidelijkheid over doelen essentieel zijn en beschouwen het vormgeven van deze relatie primair als een professionele verantwoordelijkheid van de behandelaar. Behandelaars en onderzoekers bevestigen dit beeld en benadrukken het belang van samenwerking en overeenstemming over behandeldoelen.
Daarnaast blijkt behandeluitval vooral samen te hangen met factoren die gerelateerd zijn aan de behandeling en de behandelaar, en in mindere mate met cliëntkenmerken. Praktische en contextuele factoren – zoals financiële druk, logistieke problemen en beperkte toegankelijkheid – functioneren vooral als randvoorwaarden voor deelname en continuïteit van zorg.
Het onderzoek laat verder zien dat specifieke behandelmodellen, waaronder CBASP, geen consistente superioriteit tonen ten opzichte van andere evidence-based benaderingen. Dit onderstreept het belang van geïndividualiseerde en multimodale behandelstrategieën, afgestemd op de unieke situatie van de cliënt.
Tot slot wijzen de resultaten op het potentieel van ondersteunende hulpmiddelen voor gepersonaliseerde behandeling, mits deze worden ontwikkeld in nauwe samenwerking met cliënten en informele zorgverleners. Daarbij zou de therapeutische relatie een centraal uitgangspunt moeten vormen. De bevindingen benadrukken dat het verbeteren van depressiezorg vraagt om een integratie van wetenschappelijk bewijs, professionele expertise en ervaringskennis, met aandacht voor relationele en contextuele factoren.