Praktijktest JGZ-richtlijn Slaap
Wat wordt er gedurende de praktijktest Slaap getest?
Deze praktijktest onderzoekt of de JGZ-richtlijn Slaap, met de focus op de aanbeveling omtrent melatoninegebruik bij jongeren met een verschoven slaap-waakritme, uitvoerbaar is in de dagelijkse praktijk van JGZ-professionals. De richtlijn wordt getest door 20-30 JGZ-professionals die werken met jongeren (12-18 jaar), met name binnen de MAZL-aanpak. Om richtlijnen succesvol in te voeren in de Jeugdgezondheidszorg (JGZ), is het belangrijk om door middel van een praktijktest in kaart te brengen welke determinanten dit proces beïnvloeden. Zo wordt duidelijk wat goed werkt en wat aangepast moet worden.
Plan van aanpak
De factoren die invloed hebben op het gebruik van het advies worden in kaart gebracht met het Meet Instrument Determinanten van Innovaties (MIDI). Dit instrument kijkt naar kenmerken van: - De richtlijn zelf - De gebruiker (bijv. de JGZ-professional) - De organisatie - De sociaal-politieke omgeving
De praktijktest bestaat uit de volgende stappen:
- Digitale instructie over de herziene richtlijn Slaap, inclusief een training over het gebruik van melatonine bij kinderen met een verschoven slaap-waakritme.
- Periode van testen (3-4 maanden) waarin JGZ-professionals met de JGZ-richtlijn Slaap werken, met de focus op de aanbeveling over melatoninegebruik
- Start- en eind vragenlijst om de determinanten, aansluiting LPK en ervaringen jongeren in kaart te brengen.
- Focusgroep met JGZ-professionals en eventueel managers. Er worden 20-30 JGZ-professionals geworven die voornamelijk werken met jongeren (12-18 jaar) volgens de MAZL-methode. Deze methode richt zich op het terugdringen van schoolverzuim en sluit goed aan bij de doelgroep voor deze richtlijn. Na afloop van de praktijktest worden de resultaten in een eindverslag opgenomen met aanbevelingen voor landelijke invoering. De richtlijn wordt waar nodig aangepast.
Verslagen
Eindverslag
Aanleiding/achtergrond
Deze praktijktest onderzocht of de JGZ-richtlijn Slaap, met de focus op de aanbeveling omtrent melatoninegebruik bij jongeren met een verschoven slaap-waakritme, uitvoerbaar is in de dagelijkse praktijk van JGZ-professionals. De richtlijn werd getest door 19 JGZ-professionals, werkzaam met kinderen en jongeren (0-25 jaar). Om richtlijnen succesvol in te voeren in de Jeugdgezondheidszorg (JGZ), is het belangrijk om door middel van een praktijktest in kaart te brengen welke determinanten dit proces beïnvloeden. Zo wordt duidelijk wat goed werkt en wat aangepast moet worden.
Doel
Het doel van de praktijktest was tweeledig. Ten eerste werd inzicht verkregen in welke determinanten een rol spelen bij het gebruik van de JGZ-richtlijn Slaap, met de focus op het gebruik van melatonine in bepaalde situaties in de dagelijkse praktijk, om op basis daarvan aanbevelingen te kunnen doen voor de landelijke invoering van deze richtlijn. Ten tweede was het een doel om de aanbevelingen uit de richtlijn waar nodig nader bij te stellen aan de hand van de ervaringen van JGZ-professionals.
Plan van aanpak
De factoren die invloed hebben op het gebruik van het advies werden onderzocht het Meet Instrument Determinanten van Innovaties (MIDI), dat kijkt naar kenmerken van:
- De richtlijn zelf
- De gebruiker (de JGZ-professional)
- De organisatie
- De sociaal-politieke omgeving
De praktijktest bestond uit de volgende stappen:
- Digitale instructie over de herziene richtlijn Slaap, inclusief een training over het gebruik van melatonine bij kinderen met een verschoven slaap-waakritme.
- Uitvoeringsfase (4 maanden) waarin JGZ-professionals met de richtlijn werken.
- Start- en eind vragenlijst om de determinanten en aansluiting LPK in kaart te brengen en een casuïstiekvragenlijst om inzicht te krijgen in de ervaringen van ouders en kinderen/jongeren.
- Focusgroep met JGZ-professionals
Na afloop van de praktijktest werden de resultaten in een eindverslag opgenomen met aanbevelingen voor landelijke invoering. De richtlijn werd daarnaast waar nodig aangepast.
Negentien JGZ professionals namen deel. De richtlijn werd als inhoudelijk sterk en waardevol ervaren. Vrijwel alle deelnemers onderschreven de juistheid en relevantie van de adviezen voor ouders en jeugdigen en gaven aan dat de richtlijn goed aansluit bij de eigen werkwijze en die van ketenpartners. De richtlijn biedt duidelijke structuur, kennis en praktische handvatten voor signalering, begeleiding en verwijzing bij slaapproblemen. Tegelijkertijd werd de omvang en toegankelijkheid als aandachtspunt genoemd, evenals de behoefte aan meer visuele, leeftijdsspecifieke en cultuursensitieve materialen. In totaal werden 54 casussen beoordeeld, vooral bij jongeren van 11–18 jaar. Gebruik van de richtlijn leidde tot extra tijdsinvestering, maar werd als zeer ondersteunend ervaren. Ouders en jeugdigen reageerden overwegend positief. De test laat zien dat de richtlijn goed toepasbaar is, professioneel handelen versterkt en bijdraagt aan vroege signalering en preventie van slaapproblematiek.