PROMO-GENODE: a PROspective study of MOnoGEnic causes Of DEmentia

Genetisch onderzoek bij dementie: een studie in de dagelijkse praktijk

1 verandering in 1 gen kan dementie veroorzaken. Deze zogenaamde monogene oorzaken van dementie zorgen ervoor dat dementie in sommige families heel vaak voorkomt. Toch weten we niet hoe vaak monogene oorzaken van dementie voorkomen, omdat slechts sommige patiënten voor genetisch onderzoek in aanmerking komen. Ook is er weinig aandacht voor wat de emotionele gevolgen zijn van het vinden en het vertellen over een monogene oorzaak van dementie op patiënten.

Aanpak

Met de subsidie heb ik het voorkomen van erfelijke dementie in een geheugenpolikliniek onderzocht. Ik analyseerde gedurende 2,5 jaar alle patiënten die de geheugenpolikliniek bezochten, op zoek naar erfelijke oorzaken van dementie. Het bleek dat 3,3% van alle patiënten een erfelijke oorzaak had, waarbij minder dan de helft aan de klinische criteria zou hebben voldaan als we deze retrospectief hadden toegepast. Met andere woorden, erfelijke dementie bleek 2 keer zo vaak voor te komen dan verwacht.

Resultaten

Mijn conclusie was dat meer patiënten in aanmerking zouden moeten komen voor erfelijkheidsonderzoek, ofwel dat de klinische criteria herzien dienden te worden. Daarom ontwikkelde ik een nieuwe klinische beslisboom waarmee artsen kunnen bepalen welke patiënten een hoog risico op een erfelijke oorzaak hebben en dus in aanmerking komen voor erfelijkheidsonderzoek.

Daarnaast viel op dat patiënten vaak lang moesten wachten op een afspraak bij de klinisch geneticus voor informatie over erfelijkheid of erfelijkheidsonderzoek. Om dit probleem aan te pakken, introduceerde ik een polikliniek voor erfelijke dementie, waar patiënten met dementie snel antwoorden kunnen krijgen. Tijdens het spreekuur, dat ik als arts zelf invulde, werden patiënten en hun families begeleid in hun keuze om zich al dan niet te laten testen. In samenwerking met de neurologen werd het nieuwe stroomschema geïntegreerd in de dagelijkse praktijk van het Alzheimercentrum. Voortaan krijgen alle patiënten advies op basis van de nieuwe klinische beslisboom tijdens het multidisciplinair overleg, om te bepalen of ze in aanmerking komen voor erfelijkheidsonderzoek.

We hebben afgesproken om dit een jaar lang te implementeren en vervolgens de resultaten te evalueren. Gedurende dit jaar hebben we ook onderzocht waarom patiënten bepaalde keuzes maken en wat de impact van het erfelijkheidsonderzoek is. We hebben 65 patiënten en/of hun naasten prospectief meerdere keren vragenlijsten aangeboden, zowel na de counseling, na de uitslag van het onderzoek als 3 maanden na de uitslag.

We ontdekten dat patiënten met name erfelijkheidsonderzoek wilden doen voor hun familie en voor meer wetenschappelijke inzichten. Het onderzoek naar de impact van erfelijkheidsonderzoek is nog niet afgerond en zal na afronding van de studie verder worden uitgewerkt. Wat wel naar voren kwam, is dat er nu meer erfelijke oorzaken worden gevonden dan voor de invoering van de nieuwe klinische beslisboom. Zowel neurologen als patiënten waarderen het feit dat counseling over erfelijkheid snel kan plaatsvinden.

Meer informatie

• Blog 'Het Wereld Alzheimercongres in Amsterdam: Mijlpalen en ontwikkelingen'
• TREM2-related Polygenic Risk Score predicts defect Innate Immune Activation in Alzheimer’s Disease
• Data opgeslagen op https://alzheimergenetics.org/
• Lees meer over dementie