PROMOTING PHYSICAL HEALTH FOR RESIDENTS OF LONG STAY PAVILIONS AND SHELTERED HOUSING OF SOCIAL CARE IN THE TILBURG REGION. First step in developing effective methods and instruments.
De maatschappelijke opvang heeft nog weinig ‘eigen’ interventies om cliënten te helpen. Daarom worden vaak interventies toegepast uit andere zorgsectoren. GGD Hart voor Brabant heeft een aantal interventies ontwikkeld die de lichamelijke gezondheid van langdurig zorgafhankelijke cliënten moeten bevorderen. De fysieke gezondheid van cliënten van de maatschappelijke opvang in Tilburg is relatief slecht. Cliënten vinden het vaak moeilijk om te bepalen welke hulp ze nodig hebben. Ook toegang vinden tot de juiste zorg is lastig voor hen. Professionals in de maatschappelijke opvang richten zich vaak op psychische en sociale problemen, en minder op de lichamelijke gezondheid van hun cliënten. Interventies voor de cliënten zelf en voor zorgprofessionals moeten die gezondheid gaan bevorderen. Ook wordt naar mogelijkheden gezocht om beleid te beïnvloeden.
De uitvoering en de effecten van de interventies wordt onderzocht in de AWPG Brabant. De Academische Werkplaatsen Publieke Gezondheid zijn kennisstructuren waarin beleid, praktijk, onderwijs en wetenschap samenwerken.
Producten
Verslagen
Eindverslag
Traverse, een maatschappelijke opvangvoorziening voor Tilburg en omgeving, wil de gezondheidsproblemen van hun cliënten in de woonpaviljoens verbeteren. GGD Hart voor Brabant is gevraagd Traverse te helpen om deze doelstelling te bereiken. Hiervoor is een project opgestart gericht op drie componenten die een rol spelen bij een slechte gezondheid van de cliënten:
a. Interventies gebaseerd op de fysieke gezondheid van cliënten
b. Kennis over en aandacht voor gezondheidrisico’s en gezondheidsproblemen bij medewerkers
c. Aandacht voor de gezondheid in het beleid voor de woonomgeving van cliënten
Uitgangspunt hierbij was de ‘communitybenadering’. Dat betekent dat er zoveel mogelijk van de vraag en behoefte van de cliënten en medewerkers is uitgegaan, er is samengewerkt met de lokale instellingen en organisaties, de uitvoering is dicht bij de doelgroep en de participatie van de doelgroep is zoveel mogelijk gestimuleerd.
De gezondheid van cliënten is onderzocht in een verpleegkundig spreekuur. De cliënten kregen een gezondheidscheck door verpleegkundigen van de GGD. Deze verpleegkundigen hebben ook de kwaliteit van leven bij cliënten nagevraagd. Daarnaast hebben begeleiders de ernst van de geestelijke en sociale problematiek van cliënten in kaart gebracht. Een medewerker gezondheidsvoorlichting en opvoeding (GVO) van de GGD heeft gekeken welke gezondheidsbevorderende activiteiten aansluiten op de vraag van de cliënten en medewerkers. Ook zijn er diverse activiteiten geweest bij Traverse om invulling te geven aan het gezondheidsbeleid. Al deze activiteiten zijn gemonitord en geëvalueerd.
Om de diverse processen in dit onderzoek te evalueren zijn verschillende GGD- en Traverse-medewerkers geïnterviewd.
Aan de hand van de resultaten zijn aanbevelingen geformuleerd om de gezondheidstoestand van cliënten te verbeteren, gezondheidsbevorderende activiteiten te organiseren en gezondheidsbeleid Traverse verder in te vullen.
Gezondheidsbevordering voor cliënten van de maatschappelijke opvang in Tilburg en de eerste stap om te komen tot best practice methodes en instrumenten.
Traverse is een maatschappelijke opvangvoorziening voor Tilburg en omgeving. Belangrijke sleutelbegrippen van de organisatie zijn: zelfredzaamheid, eigen verantwoordelijkheid, toekomstgericht perspectief bieden aan mensen en het bieden van praktische ondersteuning en begeleiding op maat (Wolf, 2005)
Traverse wil dat de gezondheidsproblemen van hun cliënten in de woonpaviljoens verbeterd wordt. Zij hebben hier geen instrumenten voor beschikbaar. Daarnaast moet ook het beleid en de uiteindelijke ondersteuning vanuit de instelling verbeterd worden.
GGD Hart voor Brabant is gevraagd Traverse te helpen om deze doelstelling te bereiken. Hiervoor is een project opgestart gericht op drie componenten die een rol spelen bij een slechte gezondheid van de cliënten:
a. individueel (ervaren) gezondheid van de cliënten;
b. kennis en vaardigheden van medewerkers van (het bevorderen van de) gezondheid van de cliënten;
c. beleid (en uitvoering daarvan) van de instelling ten aanzien van gezondheidsbevordering.
In het twee jaar durende project wordt door de GGD Hart voor Brabant, Traverse en Tranzo (Universiteit van Tilburg) een programma uitgevoerd dat gericht is op het proces en de mogelijke effecten van deze cliëntgeoriënteerde interventies. Hierbij wordt uitgegaan van de communitybenadering die integraal ingrijpt op alle bovenstaande punten. Hiervoor wordt een semigestructureerd programma ingezet. De GGD heeft met deze methodiek ervaring met onder meer voor risicogroepen in de wijken en in de asielzoekerscentra.
De timing van het project wordt door zowel de medewerkers en onderzoekers van de GGD als het personeel van Traverse als ongunstig ervaren. Reden hiervoor is de reorganisatie binnen Traverse die afgelopen zomer plaats heeft gevonden. De voorbereidingen en de implementatie hiervan maken dat dit project niet altijd prioriteit heeft binnen Traverse. Daar komt bij dat er veel functieveranderingen en -verschuivingen hebben plaatsgevonden, waaronder bij het management.
In overleg met managers van Traverse en de cliëntenraad is een spreekuur lichamelijke gezondheid en de evaluatie hiervan opgezet. Hier is binnen de organisatie veel bekendheid aan gegeven. Opzet is dat begeleiders cliënten toe leiden naar het spreekuur. De praktijk laat zien dat niet in ieder woonpaviljoen alle begeleiders deze rol hebben opgepakt. Dat maakt dat de opkomst op de spreekuren voornamelijk vanuit het begeleid wonen achterblijft. Gesprekken hierover met management en teamleiders hebben plaatsgevonden. Inzet is bij de tweede ronde van spreekuren de opkomst te vergroten. Gedurende het project is binnen Traverse een coördinator lichamelijke gezondheid aangesteld, die het project binnen Traverse begeleidt en stuurt. Het opzetten van gezondheidsbevorderende activiteiten heeft door de bovengenoemde reden van reorganisatie vertraging opgelopen. Inzet is om de activiteiten wel uit te voeren en met onderzoek te evalueren.
Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de cliënten, wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van gevalideerde en gestandaardiseerde vragenlijsten (HoNOS en Mansa), deze worden op individueel niveau afgenomen. Inzet was dat de verpleegkundige ook de HoNOS tijdens het spreekuur zou afnemen. Voor de betrouwbaarheid van het instrument is het echter noodzakelijk dat diegene die het instrument invult de cliënt goed kent. Om deze reden is besloten de begeleiders de lijsten in te laten vullen en heb hierin vaardig te maken. De GGD heeft het personeel in het voorjaar twee maal getraind in afnemen van de HoNOS.
Uitkomsten van het project zijn een handleiding waarin de gezondheidsbevorderende interventies beschreven zijn en artikelen waarin resultaten beschreven zijn over deze geïntegreerde aanpak. We zijn ons aan het beraden hoe we de resultaten van deze geïntegreerde aanpak zullen presenteren aan andere