Psychiatric vulnerability and unintended pregnancies

MoMentUM studie: Onbedoelde zwangerschappen en family planning bij vrouwen met een psychiatrische kwetsbaarheid.

Dit project kreeg een vervolg: Use the MoMenTum : implementatie project Psychiatrische kwetsbaarheid en onbedoelde zwangerschappen.

Doel

Ongewenste zwangerschappen komen bij één op de vijf Nederlandse vrouwen voor en worden geassocieerd met negatieve gevolgen voor moeder en kind, zoals vroeggeboorte, laag geboortegewicht en postpartumdepressie. Dit brengt zowel een verminderde kwaliteit van leven als hoge maatschappelijke kosten met zich mee. Hoewel bekend was dat factoren zoals een jonge leeftijd van de moeder het risico op een ongewenste zwangerschap verhogen, was de invloed van psychiatrische kwetsbaarheid als risicofactor nog onduidelijk. Inzicht hierin zou kunnen helpen bij het ontwikkelen van strategieën voor vroege preventie. Dit onderzoek had daarom als doel een uitgebreid overzicht te bieden van ongewenste zwangerschappen bij vrouwen met psychiatrische kwetsbaarheid in Nederland, inclusief de maatschappelijke kosten en impact. 

Aanpak

In de "Maternal Mental Health and Unintended Motherhood" (MoMentUM)-study werd door middel van dossieronderzoek het percentage onbedoelde zwangerschappen vergeleken tussen vrouwen met en zonder een psychiatrische kwetsbaarheid. Daarnaast werd er door middel van focusgroepen en diepte-interviews meer inzicht verkregen in welke factoren een rol spelen bij onbedoelde zwangerschap onder psychiatrisch kwetsbaren. Tenslotte werd er onder zorgverleners en (ex-)patiënten een enquête over het concept van ‘family planning’ in de Nederlandse psychiatrische praktijk uitgezet.

Samenwerking(spartners)

In dit project werd samengewerkt met de afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie van het Amsterdam UMC, FIOM, de Ouderkindlijn (JGZ) en MIND Landelijk Platform Psychische Gezondheid. 

Resultaten

In de MoMentUM studie, een retrospectief dossier onderzoek in n=2312 patiënten, is 39% van de zwangerschappen bij vrouwen met een psychiatrische stoornis onbedoeld, tegenover 30% bij vrouwen zonder een psychiatrische stoornis. Patiënten in de GGZ en hun naasten ervaren dat psychische klachten grote invloed hebben op de domeinen kinderwens, gezinsplanning, seksualiteit en ouderschap. Onbedoelde zwangerschap kan enerzijds een grote impact hebben op het leven van vrouwen en partners, maar anderzijds ook tot aanpassing aan de nieuwe situatie leiden waarbij passende hulp in de zwangerschap kan bijdragen aan een gezonde zwangerschap. Slechts één op de vijf patiënten heeft ooit kunnen spreken over hun kinderwens in de GGZ, terwijl 37% van de onderzochte patiënten aangeeft hier wel behoefte aan te hebben. We vonden geen verschillen tussen vrouwen met en zonder onbedoelde zwangerschappen en met of zonder psychiatrische stoornissen in het risico op negatieve obstetrische of geboorte uitkomsten zoals hoge bloeddruk, vroeggeboorte, een laag geboortegewicht of suikerziekte.

Producten

• https://www.momentum-study.nl/
• Praatplaat Family Check: alle stappen die volgens mensen met ervaring in de ggz noodzakelijk worden geacht om het gesprek over kinderwens te kunnen voeren. (wordt nog gepubliceerd).
• (Wetenschappelijke) artikelen (zie MoMentUM website).
• Presentaties (zie MoMentUM website).

Contact

Mocht u in contact willen komen met dit project, dan kunt u mailen naar: n.n.schonewille@olvg.nl.

Meer informatie

• Artikel: Noralie Schonewille: ‘Bij 1 op de 2 psychisch kwetsbare vrouwen is de zwangerschap onbedoeld’
• Interviews met alle projectleiders binnen het ZonMw-programma ‘Onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar (jong) ouderschap'.