Mobiele menu

Revalideren is leren: peer-gebonden leren in groepen

Projectomschrijving

“Samen werken, samen leren” toepassen in de revalidatiebehandeling.

Om onze revalidanten te ondersteunen bij het leren van zelfmanagementvaardigheden, willen we leren van elkaar in groepen gebruiken. Zo leren revalidanten van en met elkaar. In de groep ligt de nadruk op het leerproces, en is de emotionele steun die revalidanten elkaar geven net zo belangrijk als de leertaak zelf. Dit heeft een positieve invloed op het zelfvertrouwen en de sociale vaardigheden; beide belangrijke competenties voor zelfmanagement.

Uit het onderwijs weten we dat als docenten getraind en gecoacht worden in het samen leren, zij dit meer en beter in hun lessen inzetten. Wij zien onze behandelaars als inhoudelijk en als leerexpert. Twee behandelaars zijn getraind in groepsgebonden leren en behandelen. De groepen die zij begeleiden hebben een groot leerrendement en een hoge mate van revalidant betrokkenheid en tevredenheid. Deze training en coaching willen we aan al onze revalidatieprofessionals bieden.

Verslagen


Samenvatting van de aanvraag

In Nederland ontvangen ongeveer 213.983 revalidanten per jaar revalidatiezorg (Revalidatie Nederland, 2020). Het doel van revalidatie is om mensen zo goed mogelijk te laten mee doen in de maatschappij ondanks de beperkingen die zij ervaren. Desondanks ervaren veel revalidanten dat het na de revalidatie moeilijk is mee te (blijven) doen en zelf weer regie over het leven te voeren. De geleerde vaardigheden uit de revalidatie-periode blijken voor hen niet vanzelfsprekend toepasbaar in de thuissituatie. Revalidatie moet gaan om het leren opnieuw weer mee te doen en mee te blijven doen, thuis en in de samenleving. Het is hierbij essentieel dat aandacht voor zelfmanagement integraal onderdeel is van het revalidatieproces. Hiervoor is een persoonsgerichte benadering nodig. Toch is de organisatie van de revalidatiebehandeling nu vooral zorgsysteemgericht ingericht en georganiseerd. Daarom is Tolbrug Medisch Specialistische Revalidatie in maart 2020 gestart met een nieuwe en innovatieve manier van revalideren. Een manier van werken die is gebaseerd op de methode Revalideren is Leren, ontwikkeld door Rehab Academy uit Wapserveen (Vuijk, 2014). Alles is erop gericht om zo snel en goed voorbereid als mogelijk weer naar huis te kunnen en weer mee te doen in de eigen omgeving. Het leerproces van de revalidant is leidend bij zowel inhoud, vorm, als organisatie van de behandeling. Essentiële elementen van het revalidatieprogramma zijn daarvoor anders ingericht. Zelfmanagement en mede-eigenaarschap zijn een integraal onderdeel van het revalidatietraject. De revalidant gaat samen met het behandelteam aan de slag om zijn behandeltraject vorm te geven. Een klein team van behandelaars en verpleegkundigen verzorgt samen met de revalidanten het revalidatietraject. Dit team trekt allerlei activiteiten uit de kast om (mede)revalidanten in beweging te krijgen en ze hun eigen grenzen te laten verkennen en herkennen. Een belangrijk en effectief leermiddel/behandelvorm daarbij is het peer-gebonden leren van elkaar in groepen. De achterliggende gedachte van deze behandelvorm is dat revalidanten in groepen niet alleen leren van de interactie met de professional, maar vooral ook van de interactie met elkaar. Dit naar analogie van coöperatief leren uit het onderwijs. Wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van coöperatief leren in het onderwijs, laat zien dat coöperatief leren tot statistisch-significant betere leerprestaties leidt dan individueel leren. De verklaring voor de gevonden effecten wordt gezocht in de interacties tussen de leden van de leergroep. Diverse onderzoeken laten zien dat het geven van uitleg en het ontvangen van uitleg aan elkaar, maar ook “afkijken” een krachtige bijdrage levert aan de leerprestaties. Daarnaast blijkt coöperatief leren ook een positieve invloed te hebben op het zelfvertrouwen en de sociale vaardigheden, beide belangrijke patiëntgebonden competenties voor zelfmanagement (Centraal Begeleidings Orgaan (CBO), Het Generiek Model Zelfmanagement 2014). Tijdens peer-gebonden leren in groepen, leren revalidanten op zowel formele als informele manier van en met elkaar. De nadruk ligt op het leerproces, waarbij de emotionele steun die de revalidanten elkaar geven, net zo belangrijk is als de leertaak zelf. De rol van de professional is die van initiator van revalidantgerichte leeractiviteiten en groepsfacilitator / coach. Het blijkt in de praktijk niet mee te vallen om peer-gebonden leren in groepen op een goede manier te realiseren voor professionals. Professionals zijn als expert vooral opgeleid in de 1-op-1 context van expert (leraar) met patiënt (lerende). In deze context ligt de rolverdeling van docent en lerende van te voren vast en ligt de nadruk op leeruitkomst i.p.v. op het leerproces. Bij het werken met peer-gebonden groepen, rapporteren deze professionals problemen met het organiseren en begeleiden van groepswerk. Ook het sturen op groepsprocessen als onrust, samenwerkingsproblemen en meeliftgedrag in de groep, en het vinden van een goede balans tussen de rol van expert en coach in deze groep- gebonden leersituaties is een terugkerend thema. Binnen Revalideren is leren worden al onze professionals naast inhoudelijk expert ook als leerexpert gezien. In het klinisch behandelteam zijn een tweetal behandelaars specifiek opgeleid en gecoacht in groep-gebonden leren en behandelen. De groepen die door deze professionals begeleid worden laten een groot leerrendement zien en een hoge mate van revalidant betrokkenheid en tevredenheid. We willen deze behandel/leervorm beschikbaar maken voor al onze revalidanten. Hiervoor is echter opschaling van het aantal professionals dat peer-gebonden leren van elkaar in groepen beheerst (op toepassingsniveau) noodzakelijk.

Kenmerken

Projectnummer:
838002894
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2021
2022
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Dr. A.A. van Kuijk MD PhD
Verantwoordelijke organisatie:
Jeroen Bosch Ziekenhuis