Samen aan Zet: Meedoen is Meer Gezondheid

In Zoetermeer zijn inwoners op veel manieren betrokken bij welzijn en zorg: via het Huis van Actief Burgerschap, de Adviesraad Sociaal Domein, cliëntenraden, gemeentelijke participatie en tal van buurtinitiatieven. Deze structuren staan grotendeels los van elkaar. Samen ZoeterMeer Gezond, een netwerkorganisatie, wil deze initiatieven met elkaar verbinden, zodat samenwerking ontstaat en signalen bij bestuurders terechtkomen.

Bestuurders en ambtenaren delen een gemeenschappelijke wereld van opleiding en werkervaring, met eigen werkwijzen: uitgebreide stukken en korte reactietermijnen die voorkennis en ervaring vereisen. Vaak delen zij ook aannames over individuele verantwoordelijkheid, efficiëntie en het doel van zorg; aannames die voor bewoners anders kunnen liggen.

Daarbij zitten bestuurders en ambtenaren namens een organisatie aan tafel, met medewerkers, budget en structuur, terwijl dat voor bewoners geldt. Er wordt onderzocht wat nodig is om de positie van inwoners gelijkwaardiger te maken, en welke ondersteuning zij daarbij nodig hebben.

Doel

Samen ZoeterMeer Gezond ontwikkelt zich tot een netwerkorganisatie waarin inwoners structureel meedenken en meebeslissen over regionaal beleid voor gezondheid, zorg en welzijn. Deze participatiehub bouwt voort op de participatie die er in Zoetermeer al is en brengt daar samenhang in.

Het project werkt aan 3 doelen. Beleidsplannen komen zo vroeg en zo begrijpelijk beschikbaar dat inwoners er inhoudelijk op kunnen reageren, en hun inbreng komt terug bij de bestuurders. De Kamer van Inwoners staat in verbinding met de wijken en met groepen die nu weinig meedoen. Inwoners beschikken over de ondersteuning en de afspraken die hun positie stevig maken.

Aanpak/werkwijze

Het werk gebeurt in 3 zelfstandige participatieprojecten: een burgerinitiatief over voedsel, de consultatie van de regionale gezondheidsvisie en de versterking van de eerstelijnszorg.

Bij elk project zoeken bestuurders, professionals en inwoners samen uit hoe en wanneer plannen worden gedeeld, wie daarbij welke ondersteuning krijgt, hoe de vraag bij een zo divers mogelijke groep inwoners terechtkomt, en hoe hun inbreng terugkomt op de besluittafel. Een coördinator inwonerparticipatie en opbouwwerkers ondersteunen dit werk. Vooraf wordt vastgelegd welke beleidsbesluiten openliggen voor inbreng, en wordt gedeeld wat ermee is gedaan.

Een actieonderzoeker begeleidt het leerproces. Werkwijzen die werken worden vastgelegd en overgedragen.

Samenwerkingspartners

De Vereniging Gezondheidsregio Zoetermeer telt 24 leden en werkt in 3 kamers: zorg- en welzijnsorganisaties, de gemeente Zoetermeer met de zorgverzekeraars CZ en VGZ, en inwoners met 2 burgerbestuurders en een kernteam. De burgerbestuurders hebben stemrecht in het bestuur, wat binnen regionale samenwerkingsverbanden ongebruikelijk is.

Elke kamer brengt iets eigens in. De professionele partners leveren organisatiekracht, uitvoering en vakkennis. Inwoners laten zien hoe beleid in het dagelijks leven uitpakt, welke gevolgen het heeft en welke oplossingen aan de bestuurstafel gemist worden. Buurtinitiatieven en organisaties verbinden bewoners, wijken en de Kamer van Inwoners. De regionale verbinding loopt via Haaglanden Gezonder.

Verwachte resultaten

Het project levert werkwijzen op die ook bij volgende beleidsplannen bruikbaar zijn: hoe beleidsagenda's zo worden ingericht dat inwoners op tijd kunnen meedenken, hoe de aannames achter een plan zichtbaar worden gemaakt, welke manieren van vragen en ontmoeten verschillende groepen inwoners bereiken, en welke ondersteuning daarbij nodig is.

Daarnaast ontstaat inzicht in wat er met de inbreng van inwoners gebeurt: wat wordt overgenomen, wat niet en waarom. Wat is afgesproken en wat daarvan is uitgevoerd, wordt openbaar. Inwoners kunnen een eigen standpunt publiek maken.

Eerste lessen volgen in 2027, de eindevaluatie en een voorstel voor blijvende inbedding begin 2028.