Samen ZoeterMeer - Gezond Bestuur, Gedeelde Zeggenschap
De Vereniging Gezondheidsregio Zoetermeer heeft een unieke bestuursstructuur waarin inwoners via een Kamer van Inwoners en burgerbestuurder formeel meepraten en -beslissen. Tijdens de eerdere ZonMw-subsidieronde voor coalitievorming zijn in Zoetermeer en omliggende gemeenten de eerste stappen gezet richting een regionale participatiehub. Dialoogsessies met inwoners, beleidsmakers en professionals leverden heldere inzichten op over wat nodig is voor betekenisvolle, inclusieve participatie. In deze expeditiefase bouwen we verder aan een duurzaam model waarin het perspectief van inwoners structureel en gelijkwaardig wordt verbonden met beleid, praktijk en programma’s binnen de regio Haaglanden.
Doel
Het doel is het gezamenlijk ontwerpen van een concreet, uitvoerbaar en gedragen actieplan voor een regionale participatiehub Haaglanden. De hub moet toegankelijk zijn voor uiteenlopende groepen inwoners en bijdragen aan betere besluitvorming door het perspectief van inwoners structureel te verankeren in beleid en uitvoering op het gebied van gezondheid en ondersteuning. Subdoelen zijn het verder versterken van de organisatiestructuur, keuze maken voor actuele passende thema’s, denken en doen van inwoners stimuleren in dialoog met organisaties en werken aan zoveel mogelijk inclusie. We zetten in op regionaal en interregionaal leren en monitoren van wat wel en niet werkt.
Aanpak/ werkwijze
Het project kent drie fasen: (1) voorbereiding en onderzoek naar urgente thema’s en stakeholders in de regio, (2) co-creatieve sessies met inwoners en partners waarin ontwerpkeuzes worden gemaakt, en (3) uitwerking tot een concreet actieplan. We maken gebruik van dialoog, actieonderzoek en ontwerpgerichte werkvormen zoals design thinking. Inwoners, professionals en bestuurders zijn gezamenlijk betrokken in alle fasen. Er is in de coalitievorming bewust ingezet op het niet top down organiseren, maar de inwoners sterker te organiseren.
Samenwerkingspartners
De Vereniging Gezondheidsregio Zoetermeer werkt in dit project samen met inwoners, zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten, financiers en kennispartners zoals LOC en de Haagse Hogeschool. De samenwerking is bijzonder omdat de inwoners bestuurlijk meebeslissen via de burgerbestuurder en Kamer van Inwoners. Ook werken partners in meerdere domeinen samen aan maatschappelijke opgaven. In de Expeditie fase wordt de hele regio Haaglanden betrokken. In de afgelopen periode hebben we al gemerkt dat een gezamenlijk denkproces nieuwe inzichten geeft voor alle genoemde partijen. Verschillende perspectieven worden samengebracht, waardoor draagvlak ontstaat. Deze brede, gelijkwaardige samenwerking is nodig om een participatiehub te ontwikkelen die gedragen wordt en aansluit bij praktijk, systeem én leefwereld.
Resultaten
De expeditiefase leidde tot een lerende participatie-infrastructuur. Via het Kampvuurgesprek ontstond sterker participatief leiderschap bij bestuurders en managers. Zij kregen meer inzicht in hun rol, macht en de spanning tussen systeemlogica en de leefwereld van inwoners. Hierdoor groeide het besef dat participatie een andere manier van werken vraagt. De Kamer van Inwoners werd ontwikkeld als structurele governancepartner met een eigen manifest en jaarplan, wat zorgt voor continuïteit en vertrouwen. Dialoogsessies met inwoners, aanbieders en beleidsmakers maakten knelpunten en kansen zichtbaar en leidden tot concrete afspraken over invloed en terugkoppeling. Projecten als Lokaal Voedsel en het Smaakstation lieten zien hoe inwoners als mede-ontwikkelaars bijdragen aan gezondheid, duurzaamheid en sociale samenhang. De impact is zichtbaar in gelijkwaardiger samenwerking, meer eigenaarschap en een stevig fundament voor de uitvoeringsfase. Inclusie blijft belangrijk