Samenhangende aanpak (complexe) scheidingen Regio IJsselland

Met elkaar uit elkaar – publiekssamenvatting bij eindverantwoording

Bij complexe scheidingen gaat de aandacht van ouders meer dan eens uit naar andere dingen dan het belang van de kinderen. Juist in die situaties is het belangrijk dat betrokken hulpverleners en professionals goed samenwerken en de meest effectieve ondersteuningsmethodes gebruiken, zodat scheidende ouders hun rol als ouders weer op kunnen pakken en het belang van de kinderen bovenaan kunnen zetten.

In de regio IJsselland hebben tien organisaties die in de volle breedte betrokken zijn bij (complexe) scheidingen, van augustus 2015 tot april 2016 intensief samengewerkt om ervoor te zorgen dat de ondersteuning van ouders verbeterd wordt. Het startte met een onderzoek. Welke ondersteuningsmethodes werken goed? Wat kan er verbeterd worden in de samenwerking? Worden mensen correct doorverwezen? Op basis van gesprekken met hulpverleners en gezinnen in scheiding, ouders én kinderen, zijn verbeterpunten en methodieken onderzocht. De conclusies en aanbevelingen die hieruit volgden, zijn weergegeven in een tussenrapport. Vervolgens zijn de aanbevelingen opgepakt in drie pilotgebieden: Deventer, Zwolle en Dalfsen. In deze pilotgebieden is in negen maanden tijd geprobeerd te komen tot een betere samenwerking. Ook dit proces is onderzocht. De conclusies en resultaten ervan zijn weergegeven in het eindrapport van het project (Samenhangende aanpak; haalbaar of niet?).

Conclusie van het project is, dat niet de focus op een samenhangende aanpak het doel zou moeten zijn, maar focus op juist professioneel handelen. Daarbij hoort gedegen kennis over en aandacht voor existentiële vraagstukken bij scheidingen, juridische basiskennis (bijvoorbeeld over de rechtspositie van ouders, privacy en geheimhouding) en het leren omgaan met meerdere waarheden. Er is sprake van een eilandenstructuur tussen de volgende drie groepen professionals: 1) voorveld (zoals scholen, huisartsen, wijkteams), 2) hulpverlening en 3) recht (advocaten, mediators, rechters). Deze eilandstructuur wordt doorbroken door onderling contact en kennisuitwisseling; men kan veel van elkaar leren. Er is sprake van handelingsverlegenheid en moeilijke zaken worden lang niet altijd uitgesproken. Er is wens voor een gezamenlijke visie en gemeenschappelijke uitgangspunten, maar het is moeilijk om daartoe te komen.

Het project resulteert in de volgende aanbevelingen:
1. Ontwikkel een samenwerkingsstructuur, waarin de eerste professional, de aandachtsfunctionaris/specialist in scheidingen/ scheidingsregisseur/gezinscoach/en het hulpaanbod duidelijk wordt gepositioneerd en waarin de lijnen duidelijk zijn voor zowel ouders en kinderen als professionals.
2. School alle professionals in de wet- en regelgeving en de positie van ouders en kinderen rondom scheidingen, ouderschap en gezag en privacy, geheimhouding en gegevensuitwisseling en de betekenis voor en de vertaling in de dagelijkse werkpraktijk. Zorg voor kenniscirculatie tussen hulp en recht.
3. Vind een wijze om alle betrokken collega’s en (vrijgevestigde) professionals in hulpverlening en advocatuur (gemeentelijk en regionaal) zich geïnspireerd en betrokken voelen door er bijvoorbeeld meer bekendheid aan te geven of andere pr-activiteiten.
4. Vind een wijze om ouders en kinderen goed te informeren over de hulp- en ondersteuningsstructuur in gemeenten en de regio.
5. Faciliteer organisaties en professionals om vervolg te geven aan deze ontwikkelingen. In de drie pilotgroepen zijn inmiddels afspraken gemaakt voor vervolg in de pilotgroepen.
6. Ontwikkel scholing voor de ‘eerste professional’, over professioneel handelen met kennis en inzicht, basishouding en vaardigheden gebaseerd op de conclusies in het onderzoek.
7. Ontwikkel scholing voor (vrijgevestigde) professionals die ouders ondersteunen bij scheidingsproblematiek, over professioneel handelen met visieontwikkelingen, met kennis en inzicht, basishouding en vaardigheden gebaseerd op de conclusies in het onderzoek.