Mobiele menu

Samenhangende zorg voor kwetsbare zwangeren en kwetsbare jonge ouders: Knooppunten Kansrijke Start in Zuid-Limburg

Projectomschrijving

Knooppunten Kansrijke Start in Zuid-Limburg: Samenhangende zorg voor zwangeren en jonge ouders in een kwetsbare situatie

Vraagstuk

Veel baby’s in de gemeenten Kerkrade, Landgraaf en Vaals in Zuid-Limburg hebben geen kansrijke start. Dat komt vaak door problemen bij de (aanstaande) ouders zoals schulden, stress, geen werk hebben en psychische klachten. De zorg en gemeenten moeten meer samen optrekken om op tijd de juiste steun te bieden.

Onderzoek

We onderzoeken het opzetten en uitvoeren van een Knooppunt Kansrijke Start: samenwerking tussen partijen die zorg en hulp bieden aan zwangere vrouwen, jonge gezinnen en het jonge kind. Zoals de verloskundige, kraamzorg, jeugdverpleegkundige, huisarts, gemeente en maatschappelijk werk. De partijen gaan met de (aanstaande) ouders om tafel en maken afspraken over de steun die het beste past. Tussentijdse resultaten uit het onderzoek helpen om het Knooppunt te verbeteren.

Verwachte uitkomst

Inzicht in hoe een Knooppunt Kansrijke Start wordt opgezet, eruit ziet en werkt binnen de drie gemeenten. De resultaten worden opgenomen in een handreiking.

Contact

Mocht u in contact willen komen met dit project, dan kunt u mailen naar: Nicole.Smeets@ggdzl.nl.

Producten

Titel: Factsheet Knooppunten Kansrijke Start (KKS) - Terugblik 2022
Auteur: Nicole Smeets-Curvers
Titel: Factsheet – Knooppunten Kansrijke Start Vaals – interviews bestaande context
Auteur: Nicole Smeets-Curvers
Link: https://trendbreukzuidlimburg.nl/documenten/
Titel: Themanieuwsbrief Trendbreuk - Lokale coalities Kansrijke Start en Knooppunt Kansrijke Start
Auteur: Trendbreuk Zuid-Limburg
Link: https://trendbreukzuidlimburg.nl/nieuwsbrieven/
Titel: Factsheet - Knooppunten Kansrijke Start Kerkrade - interviews bestaande context
Auteur: Nicole Smeets-Curvers
Link: https://trendbreukzuidlimburg.nl/documenten/
Titel: Factsheet – Knooppunten Kansrijke Start Landgraaf – interviews bestaande context
Auteur: Nicole Smeets-Curvers
Link: https://trendbreukzuidlimburg.nl/documenten/
Titel: Voortgangsrapportage Trendbreuk Zuid-Limburg 2021
Auteur: Programmabureau Trendbreuk, GGD Zuid Limburg
Link: https://trendbreukzuidlimburg.nl/documenten/
Titel: Resultaten MIDI vragenlijst - Knooppunt Kansrijke Start (KKS)
Auteur: Nicole Smeets-Curvers, Rowan Drittij
Titel: Trendbreuk Zuid-Limburg: Een aanpak in Zuid-Limburg tegen hardnekkige gezondheidsachterstand
Auteur: Mandy Leurs-Stijnen, Marjon Hulst
Titel: Workshop Signaleren - Verkennen - Steun op maat tijdens Conferentie ‘Trendbreuk Volop in Actie!’
Auteur: Nicole Smeets-Curvers, Mandy-Leurs-Stijnen, Paul Asbreuk
Link: https://trendbreukzuidlimburg.nl/documenten/
Titel: Knooppunten Kansrijke Start (KKS): Landgraaf - Kerkrade - Vaals
Auteur: Nicole Smeets-Curvers, Mandy Leurs-Stijnen, Polina Putrik, Maria Jansen
Titel: Presentatie 'Knooppunten Kansrijke Start' tijdens Vervolgsessie samenwerking medisch en sociaal domein in ‘Kansrijke Start Zuid-Limburg’
Auteur: Rowan Drittij
Link: https://trendbreukzuidlimburg.nl/documenten/
Titel: Presentatie Basisstructuur Kansrijke Start Zuid-Limburg
Auteur: Nicole Smeets-Curvers
Titel: Presentatie 'Samenwerking medisch & sociaal domein' tijdens Vervolgsessie samenwerking medisch en sociaal domein in 'Kansrijke Start Zuid-Limburg'
Auteur: Nicole Smeets-Curvers, Joep Heuts, Mandy Leurs-Stijnen
Link: https://trendbreukzuidlimburg.nl/documenten/
Titel: Vlog Knooppunten Kansrijke Start t.b.v. leernetwerk KOOZ
Auteur: Nicole Smeets-Curvers
Titel: Filmpje Knooppunt Kansrijke Start
Auteur: Nicole Smeets-Curvers
Titel: Pitch (filmpje) Knooppunt Kansrijke Start voor onderzoeksschool CAPHRI, Universiteit Maastricht (CAPHRI Research Day)
Auteur: Nicole Smeets-Curvers
Titel: Pitch project Knooppunten Kansrijke Start voor onderzoeksschool CAPHRI, Universiteit Maastricht (CAPHRI Research Day)
Auteur: Nicole Smeets-Curvers
Titel: Flyer Knooppunt Kansrijke Start
Auteur: Trendbreuk Zuid-Limburg
Link: https://trendbreukzuidlimburg.nl/project/knooppunt-kansrijke-start/

Verslagen


Samenvatting van de aanvraag

De regio Zuid-Limburg kent jarenlange hardnekkige en forse achterstanden in gezondheid en participatie die van generatie op generatie worden doorgegeven. Deze achterstanden manifesteren zich al in het vroege leven. Nergens in Nederland worden zoveel kinderen te vroeg en/of met een te laag geboortegewicht geboren als in enkele Zuid-Limburgse gemeenten: Kerkrade, Vaals en Landgraaf staan in de landelijke top 10 (resp. op de 1e, 4e en 6e plek). In deze 3 gemeenten zien we ook: - hoger percentage tienermoeders; - latere start zwangerschapsbegeleiding (na 10e week zwangerschap); - hoog risico op kwetsbare situaties onder (potentiële) gezinnen. De Zuid-Limburgse gemeenten hebben de aanpak Trendbreuk, gericht op het inlopen van de achterstanden door focus op de jeugd, centraal gesteld in de regionale gezondheidsnota 2020-2023 ('Zuid Springt Eruit'). Zorg- en hulpverleners in Landgraaf, Kerkrade en Vaals zien een groot aantal kwetsbare jonge (aanstaande) gezinnen waarbij sprake is van zwaardere problemen en multiproblematiek: lage SES, armoede, schulden, slechte woonsituatie, werkloosheid, psychische klachten, LVB, middelengebruik, problematische jeugd, tienermoeders/-ouders, ongewenst zwanger, alleenstaand, weinig of verkeerd netwerk, huiselijk geweld. De aanpak van deze problemen vraagt om een stevige samenwerking tussen het medische en het sociale domein. Slim samenwerken, multidisciplinair, vroegtijdig, preventief, versterken van de eigen kracht, niet over maar mét ouders en dichtbij huis zijn hierbij belangrijke sleutelwoorden. Multidisciplinaire zorg voor de zeer kwetsbare zwangeren/jonge ouders is in Zuid-Limburg geregeld via risicozwangerenoverleggen in de ziekenhuizen, maar ontbreekt nog voor de groep (ca. 20%) die (potentieel) kwetsbaar is, zowel tijdens de zwangerschap als in de periode erna. Ervaringsdeskundigen namens de doelgroep benoemen o.a. dat: - er onduidelijkheid is welke hulpverlener de regie heeft; - aandacht voor sociale of psychische problematiek onvoldoende is; - betrokkenheid vader/partner niet of onvoldoende wordt gestimuleerd. In Zuid-Limburg is goede ervaring opgedaan met ‘Knooppunten’ in het primair onderwijs. In Landgraaf, Kerkrade en Vaals richten we lokale Knooppunten Kansrijke Start in voor tijdige, multidisciplinaire afstemming tussen zorg- en hulpverleners (verloskundige, kraamzorg, JGZ, huisarts, maatschappelijk werk, GGZ, jeugdzorg, kinderopvangpartners) en de zwangere/het (jonge) gezin over zorg en ondersteuning op maat. Positieve Gezondheid wordt de gemeenschappelijke taal voor de ketenpartners in het Knooppunt. De Knooppunten voorzien daarmee voor de fase Kansrijke Start in de nog ontbrekende schakel tussen de vraag naar zorg en ondersteuning (signalering) en het beschikbare aanbod bij gemeenten en andere partners (lokaal steunpallet). Het doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen in de totstandkoming, het implementeren, doorontwikkelen en het functioneren van een Knooppunt Kansrijke Start. De onderzoeksvragen zijn: 1. Hoe ziet de bestaande context eruit, voordat het Knooppunt Kansrijke Start wordt geïntroduceerd? 2. Hoe verloopt het proces van ontwikkeling en implementatie van het Knooppunt Kansrijke Start in de keten en welke factoren zijn daarop van invloed? 3. Welke factoren dragen bij aan het structureel integreren van het Knooppunt Kansrijke Start in de keten en in samenwerkingsafspraken? 4. Welke zorgtrajectroutes worden opgezet en wat zijn de ervaringen hierbij onder de doelgroep? 5. Welke lokale variaties in implementatie en functioneren van het Knooppunt Kansrijke Start komen er voor binnen de 3 gemeenten en welke factoren zijn daar op van invloed? Er wordt een contextuele actiegeoriënteerde onderzoeksbenadering (CARA) gebruikt waarbij vanuit Systeemdenken naar het implementatieproces wordt gekeken met aandacht voor contextuele verschillen tussen de locaties waar de implementatie plaatsvindt. Het onderzoek evalueert en ondersteunt het implementatie- en veranderingsproces. De onderzoeksvragen worden beantwoord met kwalitatieve en kwantitatieve methoden: semi-gestructureerde interviews en focusgroepen met de lokale ketenpartners in het Knooppunt over de bestaande context; MIDI vragenlijst voor het in kaart brengen van belemmerende en bevorderen factoren bij de implementatie en integratie; jaarlijkse semi-gestructureerde interviews met de lokale ketenpartners in het Knooppunt; observaties; registraties van verloskundigen en JGZ; client journeys met zwangeren/ouders. Verzamelde gegevens worden vergeleken tussen de 3 gemeenten om overlap en verschillen in kaart te brengen. Via een Community of Practice per gemeente (ketenpartners Knooppunt die samenkomen voor uitwisseling ervaringen, bediscussiëren van werkprocessen en opbouwen van relaties) worden tussentijdse bevindingen gedeeld. Projectresultaten en praktijkvoorbeelden worden verwerkt in een handreiking in het kader van kennisdeling. Looptijd van het onderzoek is van april 2021 tot eind maart 2025.

Kenmerken

Projectnummer:
554001011
Looptijd: 71%
Looptijd: 71 %
2021
2025
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
N. Smeets-Curvers MSc
Verantwoordelijke organisatie:
GGD Zuid Limburg