Samenwerken aan veiligheid: de werkwijze van MDA++ Friesland

Kindermishandeling en huiselijk geweld staan zelden op zichzelf, maar gaan vaak samen met andere problemen, zoals armoede, verslavingsproblematiek, en opvoedingsstress. Bovendien blijkt uit onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut (Kwestie van lange adem) dat bij meer dan de helft van de gezinnen die bij Veilig Thuis gemeld worden, na een jaar nog sprake is van structurele onveiligheid. Voor deze complexe problematiek is een integrale samenwerking tussen diverse sectoren en disciplines nodig. Daarom wordt voor gezinnen met de meest ernstige en hardnekkige problematiek de Multi-Disciplinaire Aanpak kindermishandeling en huiselijk geweld (MDA++) aanbevolen. Binnen het MDA++ werken de hulpverleningsketen, veiligheidsketen en het medisch zorgcircuit nauw samen en wordt er specialistische hulp ingezet. MDA++ Friesland heeft een veelbelovende multidisciplinaire werkwijze ontwikkeld, waarin afspraken over regie, rol- en taakverdeling, monitoring van (on)veiligheid en afstemming centraal staan. Het samenwerkingsverband bestaat uit Veilig Thuis Friesland, Fier, GGZ Friesland, Verslavingszorg Noord Nederland, Medisch Centrum Leeuwarden, de politie en het Openbaar Ministerie. In het kernteam van MDA++ Friesland werken deze organisaties, samen met ouders, kinderen en de andere betrokken professionals bij het gezin aan het bereiken van duurzame veiligheid.

In dit door ZonMw gefinancierde onderzoek ‘Samenwerken aan Veiligheid’ is gekeken naar de resultaten van de werkwijze van MDA++ Friesland. De doelstelling van het onderzoek was te leren over elementen of factoren die kunnen bijdragen aan een succesvolle werkwijze. In dit door ZonMW gesubsidieerde onderzoek werd gebruik gemaakt van dossieronderzoek naar de uitvoering van de werkwijze, vragenlijstenonderzoek naar het verloop van geweld gedurende een jaar van betrokkenheid van gezinnen bij MDA++ Friesland (data verkregen in samenwerking met het Verwey-Jonker Instituut), en interviews naar ervaringen met het MDA++.

Gedurende 12 maanden van het MDA++ traject nam de frequentie van kindermishandeling en huiselijk geweld af. De emotionele veiligheid van kinderen nam toe. De bevindingen van dit onderzoek onderstreepten verder het belang van diverse elementen die binnen een MDA++ werkwijze belangrijk zijn.

Ten eerste kwam het belang van een vaste en bij het MDA++ betrokken casusregisseur terug. Deze casusregisseur is vaak een professional van een wijk- of gebiedsteam. Uit het onderzoek komen eerste aanwijzingen dat het voorkomen van wisselingen in de casusregie de afname van geweld kan versterken. Het MDA++ team kan helpen de regiehouders in hun kracht te zetten, door hun bijdrage aan bijeenkomsten te vergroten en verwachtingen en taken scherp te stellen.

Ten tweede bleek het betrekken van kinderen een element van belang. Bij de gezinnen die zijn meegenomen in het dossieronderzoek, bleek daar nog regelmatig geen sprake van. Goede afstemming met kinderen, waarbij kinderen hun visie kunnen delen, leek een rol te kunnen spelen in de afname van kindermishandeling. Het betrekken van kinderen kon verwezenlijkt worden op twee manieren: door hen uit te nodigen voor een MDA++ bijeenkomst of door een professional als vertegenwoordiger van het kind aan te wijzen. Deze manier van kinderen betrekken bij de bijeenkomsten van MDA++ Friesland werd door zowel ouders als professionals hoog gewaardeerd.

Naast deze resultaten, leverde het onderzoek ook uitkomsten op over monitoren van veiligheid, rol- en taakverdeling binnen het MDA++ kernteam en met andere (extern) betrokken professionals bij het gezin, en het afstemmen en communiceren met ouders. Uit de interviews kwam omtrent monitoring het belang terug van het goed in beeld houden van de situatie in het gezin, en de effecten van hulpverlening. Evenals het beoordelen of ingezette hulpverlening of afspraken passend zijn, waarbij men rekening moet houden met voorgeschiedenis, dynamiek tussen gezinsleden, evenals risico- en beschermende factoren. Het blijven