Screening depressieve stoornis oncologische patienten in palliatieve fase; een onderzoek in huisartspraktijk en ziekenhuis

In dit onderzoek staat de bepaling van de validiteit en bruikbaarheid van een screeningsinstrument centraal dat depressieve stoornissen vroegtijdig kan detecteren. Een dergelijk instrument is belangrijk gezien de hoge prevalentie van depressieve stoornissen, grote impact op de kwaliteit van leven en de mogelijke onderdiagnostiek. Een goed screeningsinstrument, de Beck Depression Inventory II, is beschikbaar. De Nederlandse versie van dit instrument is echter nog niet gevalideerd voor gebruik bij oncologische patiënten in de palliatieve fase.

Doel

De doelstelling van het project was het bepalen van de validiteit en toepasbaarheid van de Beck Depression Inventory (BDI-II) voor patiënten in de palliatieve fase. Bij validering van een meetinstrument gaat men na of het instrument daadwerkelijk meet wat je wilt meten.

Aanpak/werkwijze

We onderzochten welke groep van lichamelijke symptomen depressie bij palliatieve patiënten samenhangt. Tenslotte is de BDI-II vergeleken met een ander instrument, de Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). Dit is ook een instrument dat gebruikt wordt om, naast angst, depressie te meten. Aan de helft van de huisartsen is de SCAN diagnose bekend gemaakt, aan de andere helft niet. Zodoende inventariseerden we wat deze informatie betekent voor het gevoerde beleid en het beloop.

Samenwerkingspartners

Het Radboudumc werkte samen met huisartspraktijken. 

Resultaten

Vanwege een lage patiëntinclusie was het niet mogelijk een volledige validering te geven van de BDI-II. Wel hebben wij een vergelijking kunnen maken tussen de BDI-II en de HADS. Op basis van dit onderzoek lijkt een depressieve stoornis weinig voor te komen bij palliatieve patiënten. Wel is er een variatie aan depressieve symptoomlast (depressieve klachten) onder palliatieve patiënten. Deze depressieve symptoomlast hangt samen met lichamelijke symptomen. Palliatieve patiënten beschrijven klachten van somberheid genuanceerd en in de context van hun situatie en kunnen ook factoren benoemen die hen helpen om niet somber te worden. Huisartsen benaderen palliatieve patiënten ook zeer context gebonden en gebruiken daarbij zelden tot nooit de diagnose depressieve stoornis, terwijl zij wel veel aandacht hebben voor emotionele klachten.

De psychiatrische benadering van depressie lijkt niet goed te passen in de context van de palliatieve patiënt. Verder onderzoek naar depressie in de palliatieve fase (bijvoorbeeld interventieonderzoek) kan zich daarom meer richten op depressieve klachten en moet in sterke mate zowel het perspectief van de patiënt meenemen alsook de visie van zorgverleners op depressie in de palliatieve fase.